سازوکار هوشمندانه مقابله با هجوم شن‌های روان: بادشکن‌های گِلی، قهرمانان گمنام بیابان

معاون اداره‌کل منابع طبیعی سیستان و بلوچستان از اجرای طرح‌های خلاقانه و بومی برای مقابله با شن‌های روان و کاهش کانون‌های گرد و غبار خبر داد.

حسین سرگزی، معاون فنی اداره‌کل منابع طبیعی و آبخیزداری سیستان و بلوچستان، با اشاره به چالش‌های خشکسالی‌های طولانی‌مدت و گسترش کانون‌های بحرانی گرد و غبار در شمال استان، از اجرای برنامه‌ها و اقدامات متنوع برای مهار شن‌های روان و کاهش آثار بیابان‌زایی خبر داد. او تأکید کرد که این اقدامات، با وجود محدودیت‌های اعتباری، با بهره‌گیری از روش‌های مختلف مکانیکی و زیستی صورت گرفته است.

بادشکن‌های غیرزنده؛ نخستین سد در برابر هجوم شن‌ها

در سال‌های ابتدایی خشکسالی، از شاخه‌های درختان گز موجود در تالاب هامون برای احداث بادشکن‌های غیرزنده استفاده می‌شد که نقش مؤثری در کاهش سرعت باد و جلوگیری از جابه‌جایی شن‌های روان داشت. اما با تشدید خشکسالی و خشک شدن کامل تالاب هامون، این روش با محدودیت مواجه شد.

خلاقیت منابع طبیعی در ساخت بادشکن‌های گِلی

با از بین رفتن پوشش گیاهی تالاب، کارشناسان منابع طبیعی به سمت طراحی و اجرای بادشکن‌های گِلی حرکت کردند؛ بادشکن‌هایی که از خاک بستر تالاب هامون ساخته شده و با تلاش فراوان در مناطق بیابانی نصب می‌شوند. این بادشکن‌ها توانسته‌اند نقش مؤثری در تثبیت شن‌های روان، کاهش جابه‌جایی ماسه‌ها و جلوگیری از گسترش کانون‌های گرد و غبار ایفا کنند و به‌عنوان یک راهکار بومی و کم‌هزینه مورد استفاده قرار گیرند.

نهال‌کاری و جنگل‌کاری؛ راهکاری پایدار برای تثبیت خاک

همچنین، اجرای طرح‌های نهال‌کاری و جنگل‌کاری بیابانی با استفاده از گونه‌های مقاوم و سازگار با شرایط اقلیمی منطقه، زمینه تثبیت خاک و کاهش فرسایش بادی را فراهم کرده است. توسعه پوشش گیاهی موجب استحکام خاک شده و از تبدیل ذرات ریز خاک به طوفان‌های شن و گرد و غبار جلوگیری می‌کند.

استفاده از سیلاب‌ها برای حفظ خاک تالاب هامون

در دوره‌هایی که آب از سمت افغانستان وارد منطقه می‌شود، عملیات پخش سیلاب و مرطوب‌سازی اراضی در دستور کار قرار می‌گیرد تا رطوبت خاک حفظ شده و از بلند شدن ذرات ریز و ایجاد طوفان‌های گرد و غبار جلوگیری شود.

سرگزی تأکید کرد که مجموعه این اقدامات در سال‌های اخیر نقش قابل توجهی در کنترل بخشی از کانون‌های بحرانی استان داشته و استمرار آن نیازمند تأمین اعتبارات و حمایت بیشتر از طرح‌های منابع طبیعی است.