بانک جهانی در جدیدترین گزارش خود هشدار داد تشدید درگیریها در خاورمیانه و اختلال در مسیرهای تجارت انرژی، اقتصاد جهانی را در معرض شوک بزرگی قرار داده و رشد اقتصادی را به پایینترین حد پس از کرونا رسانده است.
به گزارش خبرگزاری «۶۰ ثانیه»، بانک جهانی در جدیدترین گزارش «چشمانداز اقتصادی جهان» (ژوئن 2026) هشدار داد که تشدید درگیریها در خاورمیانه و اختلال در مسیرهای تجارت انرژی، اقتصاد جهانی را در معرض یک شوک بزرگ قرار داده است. بر اساس این گزارش، پیامدهای این بحران بهویژه برای کشورهای واردکننده انرژی و اقتصادهای در حال توسعه بسیار سنگین خواهد بود.
**شوک به بازار انرژی و بحران در تنگه هرمز**
توقف و اختلال شدید در تردد کشتیها از تنگه هرمز، بازارهای جهانی کالا بهویژه نفت خام، گاز طبیعی مایع (LNG) و کودهای شیمیایی را با اختلالات عظیمی مواجه کرده است. بر اساس پیشبینی بانک جهانی، قیمت نفت خام برنت با 36 درصد افزایش نسبت به سال 2025، به میانگین 94 دلار در هر بشکه در سال 2026 خواهد رسید.
قیمت گاز طبیعی در اروپا نیز به دلیل کاهش دسترسی جهانی به LNG، حدود 30 درصد افزایش خواهد یافت. همچنین به دلیل سهم 20 درصدی منطقه خلیج فارس از صادرات جهانی کودهای شیمیایی (مانند اوره) و افزایش قیمت گاز که خوراک اصلی این صنایع است، قیمت کودهای شیمیایی در سال جاری میلادی 38 درصد جهش خواهد کرد.
**سقوط رشد اقتصادی جهان به پایینترین حد پس از کرونا**
رشد اقتصاد جهانی در سال 2026 به 2.5 درصد سقوط خواهد کرد که پایینترین میزان از زمان همهگیری کووید-19 محسوب میشود. دلیل اصلی این کاهش، افزایش قیمت انرژی، بازگشت تورم، تشدید سیاستهای پولی انقباضی (افزایش نرخ بهره) و تضعیف تجارت جهانی است.
رشد اقتصادی اقتصادهای نوظهور و در حال توسعه (EMDEs) نیز با افت مواجه شده و به 3.6 درصد در سال 2026 کاهش مییابد. کشورهایی که درگیر تخاصمات مستقیم در خاورمیانه هستند، با افت شدید صادرات و توقف رشد اقتصادی (نزدیک به صفر درصد) مواجه خواهند شد.
**بازگشت کابوس تورم و بحران بدهیها**
افزایش قیمت انرژی باعث شده تا فشارهای تورمی در سطح جهان، چه در کشورهای پیشرفته و چه در کشورهای در حال توسعه، دوباره اوج بگیرد. پیشبینی میشود تورم جهانی در سال جاری به 4 درصد افزایش یابد. همزمان، افزایش سطح بدهی دولتها در کشورهای در حال توسعه به یک چالش اساسی تبدیل شده است که به افزایش نرخ بهره، بالا رفتن هزینههای خدمات بدهی و خطر نکول (ورشکستگی در بازپرداخت) منجر میشود.
**تهدید امنیت غذایی در خاورمیانه**
درگیریهای جاری، امنیت غذایی در خاورمیانه را بهطور مستقیم تهدید میکند؛ زیرا واردات مواد غذایی به منطقه خلیج فارس با اختلال مواجه شده و استفاده از مسیرهای زمینی طولانیتر، هزینهها و تورم مواد غذایی را به شدت بالا برده است.
در صورت تداوم سناریوهای بدبینانه، تا 70 میلیون نفر دیگر به جمعیت درگیر با گرسنگی حاد و ناامنی غذایی در جهان افزوده خواهند شد.
**هوش مصنوعی؛ تنها نقطه امید اقتصاد جهانی**
در میان اخبار تاریک اقتصادی، توسعه سرمایهگذاریها در حوزه هوش مصنوعی (AI) تنها نقطه روشن و خنثیکننده برخی اثرات منفی در تجارت جهانی است. بانک جهانی تاکید میکند که اگر هوش مصنوعی به درستی مدیریت شود، میتواند در دهه 2030 بهرهوری جهانی را به شدت افزایش داده و جبرانکننده کندی رشد اقتصادی در دهه فعلی باشد.
**بسته حمایتی 100 میلیارد دلاری بانک جهانی**
بانک جهانی برای کمک به کشورها جهت مقابله با پیامدهای فوری درگیریهای خاورمیانه، یک بسته نقدینگی فوری بین 20 تا 25 میلیارد دلار در نظر گرفته است.این نهاد بینالمللی اعلام کرده است که در صورت تداوم درگیریها و تبعات اقتصادی آن، آمادگی دارد تا حمایتهای مالی خود را طی 15 ماه به 80 تا 100 میلیارد دلار افزایش دهد تا از فروپاشی اقتصادهای آسیبپذیر جلوگیری کند.
