کاهش عرضه بنزین و گازوئیل در بازارهای جهانی، چالش تازهای برای اقتصاد و تأمین پایدار انرژی ایجاد کرده است.
زنگ خطر تازه برای اقتصاد جهانی؛ کمبود عرضه در بازار بنزین و گازوئیل جهان به بحرانی جدی تبدیل شده است. این وضعیت، با وجود تثبیت نسبی قیمت نفت خام زیر 80 دلار پس از فروکش کردن تنشهای اخیر خاورمیانه، موج جدیدی از تورم انرژی را برای کشورهای مختلف به همراه خواهد داشت.
بازار جهانی فرآوردههای نفتی، بهویژه بنزین و گازوئیل، نشانههای آشکاری از کمبود عرضه را بروز داده است. حاشیه سود پالایشگاهها در اروپا و آمریکا به بالاترین سطوح چند سال اخیر رسیده و قیمت عمدهفروشی سوخت همچنان تحت فشار باقی مانده است؛ امری که بیانگر عدم انتقال آرامش نسبی بازار نفت خام به بازار سوخت است.
یکی از عوامل اصلی این بحران، تصمیم روسیه برای توقف صادرات گازوئیل تا پایان ماه ژوئیه است. مسکو این اقدام را پس از حملات پهپادی اوکراین به پالایشگاههای خود و به منظور تأمین نیاز داخلی اتخاذ کرده است. روسیه که دومین صادرکننده بزرگ گازوئیل جهان محسوب میشود، در ماههای اخیر با کاهش قابلتوجه ظرفیت پالایش و افزایش قیمت داخلی سوخت مواجه شده است.
این محدودیتها در زمانی حساس اعمال شده است؛ ذخایر جهانی سوخت در پایینترین سطوح قرار دارد و همزمان فصل سفرهای تابستانی در نیمکره شمالی و فصل برداشت محصولات کشاورزی در بسیاری از کشورها آغاز شده است. افزایش تقاضا برای گازوئیل در بخش حملونقل و کشاورزی، فشار مضاعفی بر بازار وارد کرده است.
تحلیلگران هشدار میدهند که ظرفیت پالایشی کافی در سطح جهان برای مدیریت این حجم از تقاضا باقی نمانده است و بالا ماندن قیمت سوخت میتواند بهزودی تقاضای مصرفکنندگان را کاهش دهد. حاشیه سود پالایش گازوئیل در اروپا به رکورد بیش از 60 دلار در هر بشکه رسیده و بنزین اروپا نیز با اختلاف قیمتی در حدود 41 دلار در هر بشکه نسبت به نفت خام معامله شده است که بالاترین رقم از تابستان 2022 محسوب میشود.
آژانس بینالمللی انرژی (IEA) اعلام کرده است که روند احیای ظرفیت پالایش بسیار کندتر از بهبود عرضه جهانی نفت خام بوده است. این نهاد بینالمللی تأکید کرده که کمبود گازوئیل اکنون به مهمترین چالش بازار انرژی تبدیل شده است.
برخی کشورها برای مقابله با این وضعیت، اقدامات اضطراری را آغاز کردهاند. چین محدودیتهای صادرات سوخت را کاهش داده و به برخی پالایشگاههای خصوصی اجازه از سرگیری صادرات را داده است تا بخشی از کمبود عرضه در بازارهای آسیایی جبران شود.
با وجود این تلاشها، بازار جهانی سوخت همچنان آسیبپذیر است. کاهش ذخایر راهبردی، اختلال در پالایشگاهها و ادامه تنشهای ژئوپلیتیکی، خطر بروز شوکهای تازه قیمتی را افزایش داده است. در صورت تداوم محدودیتهای صادراتی روسیه یا تشدید بحرانهای منطقهای، هزینه حملونقل، تولید مواد غذایی و فعالیتهای صنعتی در بسیاری از کشورها با افزایش بیشتری روبهرو خواهد شد.
منبع: تسنیم
