آمارهای تکاندهنده سال 1404 نشان میدهد 39 درصد از بیکاران کشور را فارغالتحصیلان تشکیل میدهند؛ زنگ خطری برای بحران عدم تطابق مدرک با بازار کار.
آمارهای سال 1404 حکایت از وضعیت نگرانکنندهای در بازار کار ایران دارد؛ سهم 39 درصدی فارغالتحصیلان آموزش عالی از مجموع بیکاران کشور، زنگ خطر «بحران عدم تطابق مدرک با بازار کار» را به صدا درآورده است. این آمار در حالی رویت میشود که میزان شاغلان کشور با رشد اندکی همراه بوده و تمرکز بیکاری بر زنان و مناطق شهری، لزوم بازنگری در رویکرد اشتغال را بیش از پیش نمایان میسازد.
بررسیهای سال 1404 نشان میدهد که سهم جمعیت بیکار فارغالتحصیل آموزش عالی از کل بیکاران 39 درصد است. اگرچه این رقم نسبت به سال گذشته 3.2 درصد کاهش یافته، اما همچنان گویای تمرکز بالای بیکاری در میان تحصیلکردگان است. این معضل در میان بانوان و در کلانشهرها نمود بیشتری دارد. در مقابل، تنها 27.2 درصد از کل شاغلان کشور را فارغالتحصیلان تشکیل میدهند و این نسبت نسبت به سال 1403 تغییری نکرده است. این واقعیت تلخ حاکی از آن است که سرعت جذب این گروه در بازار کار با سرعت فارغالتحصیلی آنها همخوانی ندارد.
**مدرک، دیگر تضمینکننده اشتغال نیست**
واقعیت تلخی که آمارهای سال 1404 به روشنی نشان میدهد، این است که «مدرک تحصیلی» به تنهایی قادر به تضمین اشتغال نیست. در سالهای اخیر، پدیده «تحصیل برای خرید زمان» رواج یافته است. بسیاری از جوانان برای فرار از فضای رکود بیکاری یا به دلیل عدم آمادگی لازم برای ورود به عرصه کار، به دنبال ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر هستند. این در حالی است که ادامه تحصیل در بسیاری از موارد به جای ارتقای تخصص، به ابزاری برای به تأخیر انداختن مواجهه با چالشهای بازار کار تبدیل شده است.
**ضرورت گذار از «مدرکمحوری» به «مهارتمحوری»**
هرچند نرخ مشارکت اقتصادی در سال جاری با کاهش اندکی (0.4 درصد) به 40.6 درصد رسیده و تعداد افراد غیرفعال با 791 هزار نفر افزایش به بیش از 39 میلیون نفر افزایش یافته است، اما راه نجات برای جویندگان کار، بهویژه فارغالتحصیلان، در تغییر استراتژی است.
جویندگان کار باید این واقعیت را بپذیرند که در اقتصاد پویا و رقابتی امروز، «مهارت» ارزشی بسیار فراتر از «مدرک» دارد. اگر هدف از ادامه تحصیل، صرفاً خرید زمان برای یافتن شغل باشد، این رویکرد در بلندمدت به نتیجه مطلوب نخواهد رسید. تنها راه خروج از این چرخه معیوب، تقویت مهارتهای عملی و انطباق توانمندیهای فردی با نیازهای واقعی بازار کار است. مدرک میتواند به عنوان یک ابزار اولیه برای ورود به دنیای کار مفید باشد، اما این «مهارت» است که فرد را در موقعیت شغلی تثبیت و حفظ میکند.
