صدور مجوز فعالیت نخستین صندوقهای درآمد ثابت ارزی، امیدی تازه را برای جذب بخش قابل توجهی از ارزهای خانگی و هدایت آنها به سمت رونق تولید در کشور زنده کرده است.
صدور مجوز فعالیت نخستین صندوقهای درآمد ثابت ارزی، موضوع مهم هدایت ارزهای خانگی به سمت سرمایهگذاری مولد را در کانون توجه قرار داده است. این در حالی است که کارشناسان بر اهمیت ایجاد اعتماد و طراحی مشوقهای کافی، از جمله ارائه نرخ سود جذاب و تضمین بازگشت اصل سرمایه و سود ارزی، برای موفقیت این ابزار مالی نوین تأکید دارند.
این صندوقها با هدف جذب ارزهای راکد در منازل و هدایت آنها به سمت سرمایهگذاریهای مولد، مجوز فعالیت دریافت کردهاند. تخمین زده میشود حجم ارزهای نگهداریشده در خانههای ایرانیان، که به «ارز خانگی» یا «ارز بالشتی» معروف هستند، بین ۳۰ تا بیش از ۷۰ میلیارد دلار باشد. ورود این منابع عظیم به چرخه رسمی اقتصاد میتواند بخش قابل توجهی از نیازهای ارزی بخش تولید را تأمین نموده و از فشار بر بازار ارز بکاهد.
جعفر قادری، رئیس کمیسیون ویژه حمایت از تولید مجلس، در همین زمینه اظهار داشت: «سهامداران این صندوقها میتوانند بانکها، اشخاص حقیقی و سایر سرمایهگذاران باشند. این صندوقها این امکان را فراهم میکنند که افرادی که ارز را در منازل نگهداری میکنند، به جای خروج آن از چرخه اقتصاد، منابع خود را در این صندوقها سرمایهگذاری کنند.» وی افزود که منابع جذبشده در این صندوقها برای تأمین سرمایه در گردش و سرمایه ثابت واحدهای تولیدی استفاده خواهد شد و سپردهگذاران نیز سود ارزی دریافت خواهند کرد که به نفع هر دو طرف، یعنی سرمایهگذار و بخش تولید، است.
قادری همچنین از توسعه سایر ابزارهای ارزی خبر داد و گفت: «علاوه بر راهاندازی صندوقهای درآمد ثابت ارزی، امکان سپردهگذاری ارزی بدون محدودیت مبلغ برای ایرانیان و اتباع خارجی فراهم شده و سپردههای ارزی نیز میتوانند به عنوان وثیقه برای دریافت تسهیلات ریالی مورد استفاده قرار گیرند.»
بهزاد خسروی، کارشناس اقتصادی، نیز با اشاره به ظرفیت بالای ارزهای خانگی، معتقد است: «برآوردهای مختلف نشان میدهد حجم ارزهای موسوم به ارزهای بالشتی در کشور از حدود ۳۰ تا ۴۰ میلیارد دلار تا بیش از ۷۰ میلیارد دلار متغیر است. این حجم از منابع ارزی، در صورت ورود به چرخه تولید و سرمایهگذاری، میتواند آثار قابل توجهی بر اقتصاد کشور و کاهش فشارهای ناشی از محدودیتهای ارزی داشته باشد.»
با این حال، کارشناسان تأکید دارند که موفقیت این صندوقها تنها به ایجاد یک ابزار مالی جدید محدود نمیشود، بلکه مهمترین عامل، ایجاد انگیزه لازم برای صاحبان ارزهای خانگی است. این افراد که معمولاً به دلیل نگرانی از کاهش ارزش دارایی یا بیاعتمادی به ابزارهای مالی، ارز خود را خارج از شبکه رسمی نگهداری میکردند، اکنون نیازمند اطمینان خاطر هستند.
تحلیلگران معتقدند میزان سود ارزی، نحوه تضمین بازپرداخت اصل سرمایه، نقدشوندگی واحدهای سرمایهگذاری و شفافیت عملکرد صندوقها، از مهمترین عواملی هستند که بر استقبال عمومی از این صندوقها تأثیرگذار خواهند بود. در صورت فراهم آمدن این الزامات، صندوقهای درآمد ثابت ارزی میتوانند نقش مؤثری در هدایت منابع ارزی راکد به سمت سرمایهگذاری و تأمین مالی تولید ایفا کنند؛ در غیر این صورت، هدف جذب دهها میلیارد دلار ارز خانگی با چالشهای جدی روبرو خواهد شد.
