احیای سینمای مذهبی نیازمند شناخت عمیق جامعه، خلاقیت در فیلمنامهنویسی و بهرهگیری از زبان تصویر برای انتقال مفاهیم دینی و فرهنگی است.
شاید پرسشی که ذهن بسیاری را به خود مشغول کرده، این است که چرا خطوات جامعه مذهبی برای حضور در عرصه سینما با سنگینی همراه شده است؟
قصهگویی برای جامعه مذهبی، فراتر از صرف سرگرمی، بخشی جداییناپذیر از حافظه تاریخی و فرهنگی این جامعه محسوب میشود. آموزههای بنیادین دین مبین اسلام، چه در کلام وحی و چه در احادیث نورانی، غالباً از مسیر روایت داستان به مخاطب انتقال یافته است. سرگذشت پیامبران الهی، حکایتهای اخلاقی و روایات تاریخی، همواره نقش برجستهای در ترویج مفاهیم دینی و تربیتی ایفا نمودهاند. از این رو، مخاطب مذهبی با مقوله قصه بیگانگی ندارد، بلکه از دیرباز با آن زیسته و جهانبینی خود را بر پایه آن بنا نهاده است. سینما به عنوان هنری که جوهره اصلی آن روایت است، پیوندی طبیعی و عمیق با سنت قصهگویی دینی دارد؛ پیوندی که در صورت شناخت صحیح، قادر به خلق آثار ماندگار و اثرگذار خواهد بود.
البته، دستیابی به موفقیت در این عرصه، تنها به قلم توانای فیلمنامهنویس محدود نمیشود. کارگردانی، چیدمان صحنه (میزانسن)، نحوه برداشت دوربین (دکوپاژ)، طراحی صحنه، نورپردازی، زاویهبندی دوربین (قاببندی)، موسیقی و جلوههای ویژه بصری، همگی باید در خدمت تقویت روایت قرار گیرند. سینمای امروز، سینمای بصری است و مخاطبان انتظار دارند افزون بر شنیدن داستانی جذاب، از تجربهای زیباشناختی نیز بهرهمند شوند. زبان تصویر، با خلاقیت و ظرافت، نه تنها جذابیت اثر را دوچندان میسازد، بلکه توانایی انتقال مفاهیم پیچیده را بدون نیاز به دیالوگهای صریح داراست.
در این میان، درک عمیق از زیباییشناسی مخاطب ایرانی، امری حیاتی است. بخش قابل توجهی از حافظه بصری جامعه ایران، ریشه در هنر، معماری و فرهنگ غنی ایرانی-اسلامی دارد؛ عرصهای که در آن فرم و محتوا در هم تنیده و معنا مییابند. بهرهگیری هوشمندانه از این گنجینه ارزشمند، میتواند به آفرینش جهانی بصری منحصر به فرد منجر شود؛ جهانی که ضمن حفظ اصالت فرهنگی، با زبان سینمای معاصر نیز سخن گوید.
احیای سینمای مذهبی، بیش از آنکه مسئله افزایش بودجه یا گسترش کمی تولید باشد، در گرو احیای تفکر در دل فیلمنامهنویسی است. زمانی که نویسندگان بتوانند با شناخت عمیق از جامعه، شخصیتهایی باورپذیر بیافرینند، ایدههای نوینی خلق کنند و روایتهایی متناسب با نیازهای امروز جامعه ارائه دهند، سینمای مذهبی باز خواهد توانست جایگاه خود را در میان مخاطبان بازیابد. بازگشت این مخاطبان، نه با شعار، بلکه با قصههای اصیل، شخصیتهای ماندگار و خلق سینمایی که انسان را با تمامی پیچیدگیهایش به تصویر میکشد، میسر خواهد شد.
منبع: سازمان تبلیغات اسلامی
