پس از هشت روز نفسگیر، بازار سرمایه با ورود نقدینگی و سبزپوشی نمادها، نویدبخش تعادل است؛ اما ریسکهای سیاسی کماکان بر فعالیت معاملهگران سایه افکندهاند.
بازار سرمایه پس از پشت سر گذاشتن ۸ روز منفی پی در پی، دوران پرالتهابی را سپری کرد. اما حالا، با گذشت چند روز از بازگشایی، نشانههایی از بازگشت تعادل به تالار بورس دیده میشود. رشد متوالی شاخصها، بازگشت سرمایههای حقیقی و سبزپوشی بخش عمده نمادها، این گمانه را تقویت کرده که بازار سهام در حال عبور از فضای هیجانی هفتههای گذشته است. با این حال، پرسش اساسی این است که آیا این تحول، آغازگر روندی پایدار خواهد بود یا تنها واکنشی کوتاهمدت به کاهش نسبی فشارهای سیاسی؟
رفتار معاملهگران نشان میدهد که مهمترین عامل اثرگذار بر بورس، همچنان “ریسک” است؛ ریسکی که نه در صورتهای مالی شرکتها یافت میشود و نه در مدلهای مرسوم ارزشگذاری، اما جهت حرکت نقدینگی را تعیین میکند. در روزهایی که نگرانیهای سیاسی به اوج خود رسید، سرمایهگذاران ترجیح دادند از بازار سهام فاصله بگیرند و این موضوع به تشدید فشار فروش منجر شد. اما اکنون با فروکش نسبی این نگرانیها، بخشی از نقدینگی مجدداً راه تالار شیشهای را در پیش گرفته است.
در این میان، آنچه اهمیت بیشتری از رشد شاخصها دارد، تغییر رفتار فعالان بازار سرمایه است. ورود چند هزار میلیارد تومان پول حقیقی، فراگیری نمادهای مثبت و باقی ماندن حجم قابل توجهی از سفارشهای خرید در پایان معاملات، همگی از تقویت سمت تقاضا خبر میدهند. این موضوع نشان میدهد خریداران نسبت به روزهای قبل اعتماد بیشتری کسب کردهاند و حاضرند ریسک حضور در بازار سهام را بپذیرند.
از سوی دیگر، کاهش ارزش معاملات خرد که در روز گذشته در تالار شیشهای رقم خورد، نباید به عنوان نشانهای از ضعف بازار تلقی شود. یکی از دلایل اصلی افت ارزش معاملات، کاهش تمایل سهامداران به فروش است. زمانی که انتظار برای رشد قیمتها افزایش مییابد، عرضه سهام محدود میشود و در نتیجه، بخشی از سفارشهای خرید به دلیل نبود فروشنده به معامله تبدیل نمیشود. به همین دلیل ممکن است در روزی که اغلب نمادها با رشد قیمت و صف خرید مواجه هستند، ارزش معاملات نسبت به روزهای قبل کاهش یابد؛ اتفاقی که بیشتر از کمبود عرضه خبر میدهد تا کاهش تقاضا.
اما برای تبدیل این تغییر فضا به یک روند پایدار، صرف رشد دو روزه شاخصها کافی نیست. چرا که بازار سرمایه در ماههای اخیر بارها حساسیت بالای خود را نسبت به خبرهای سیاسی و تصمیمات کلان اقتصادی نشان داده و هرگونه افزایش ابهام میتواند مسیر نقدینگی را تغییر دهد. از این رو، سرمایهگذاران همچنان با احتیاط عمل میکنند و از ورود گسترده سرمایه تا زمان روشنتر شدن چشمانداز متغیرهای بیرونی خودداری خواهند کرد.
در مجموع، بورس تهران اکنون در نقطهای قرار گرفته که میتواند سرآغاز بازسازی اعتماد از دست رفته باشد. اگر آرامش نسبی در فضای سیاسی و اقتصادی تداوم یابد، ورود نقدینگی به بازار سهام ادامه پیدا کند و عرضه و تقاضا به تعادل برسند، احتمال تثبیت روند صعودی افزایش خواهد یافت. اما اگر ریسکهای بیرونی دوباره تشدید شوند، بازار سرمایه نیز بار دیگر در معرض نوسانات هیجانی قرار خواهد گرفت. در چنین شرایطی، آنچه بیش از هر عامل دیگری مسیر آینده بورس را مشخص میکند، نه صرفاً گزارشهای مالی شرکتها، بلکه میزان اطمینان سرمایهگذاران به ثبات محیط اقتصاد کلان است.
مهدی حاجیوند، کارشناس بازار سرمایه
