بورس انرژی؛ بستری برای شفافیت و رقابت، نه افزایش قیمت برق

با وجود برخی دیدگاه‌ها در خصوص سازوکار عرضه برق، تحولات بازار بورس انرژی نشان می‌دهد افزایش حجم معاملات این حوزه، لزوماً به معنای رشد قیمت برق برای صنایع نیست، بلکه به دنبال ایجاد شفافیت و کشف قیمت رقابتی است.

همزمان با اینکه برخی از سازوکار فعلی عرضه برق در بورس انرژی انتقاد می‌کنند، بررسی‌ها نشان می‌دهد افزایش حجم معاملات برق در این بورس، لزوماً به معنای افزایش قیمت برق برای صنایع نیست. بورس انرژی با هدف ایجاد شفافیت، تسهیل دسترسی و کشف قیمت رقابتی طراحی شده است.

پیشنهاداتی برای اصلاح شیوه عرضه برق در بورس انرژی مطرح شده است، از جمله لزوم رقابت صنایع همگن در فرآیند خرید برق و اختصاص برق مازاد نیروگاه‌های صنعتی به واحدهای انرژی‌بر.

کارشناسان بر نقش مهم بورس انرژی در توسعه بازار برق و ایجاد دسترسی شفاف میان تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان تأکید دارند و بخش قابل توجهی از معاملات برق کشور امروز از طریق این بازار انجام می‌شود.

در تابلوی برق عادی بورس انرژی، هم نیروگاه‌های دولتی و هم نیروگاه‌های خصوصی در سمت عرضه حضور دارند و حدود ۶۰ درصد برق معامله‌شده توسط نیروگاه‌های بخش خصوصی عرضه می‌شود.

تابلوی برق آزاد نیز محل عرضه برق نیروگاه‌های خودتأمین، بخشی از تولید نیروگاه‌های اتمی، برق وارداتی و نیروگاه‌های کوچک‌مقیاس است که امکان معامله مستقیم برق را برای مصرف‌کنندگان فراهم می‌کند.

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های معاملات برق در تابلوهای آزاد و سبز بورس انرژی، معاف بودن این برق از برنامه‌های مدیریت مصرف است و صنایع از آن به عنوان «برق سبز» یا «برق قطع‌نشو» یاد می‌کنند.

به همین دلیل، بسیاری از صنایع برای حفظ تداوم تولید، بخشی از نیاز برق خود را از طریق بورس انرژی تأمین می‌کنند.

سازوکار کشف قیمت در بورس انرژی بر پایه عرضه و تقاضا است و قیمت‌ها در یک فرآیند رقابتی تعیین می‌شود. بنابراین، افزایش حجم معاملات یا توسعه دامنه عرضه برق در بورس، به خودی خود به معنای رشد قیمت‌ها نیست؛ بلکه افزایش عرضه می‌تواند به تقویت رقابت و متعادل شدن قیمت‌ها منجر شود.

فعالان بازار، مهم‌ترین کارکرد بورس انرژی را شفاف‌سازی معاملات، حذف روابط غیرشفاف، افزایش دسترسی مصرف‌کنندگان به منابع متنوع برق و ایجاد مرجع قیمتی شفاف می‌دانند.

اگرچه اصلاح برخی سازوکارهای عرضه برق می‌تواند به بهبود عملکرد بازار کمک کند، اما این اصلاحات نباید به تضعیف نقش بورس انرژی در کشف قیمت و شفافیت معاملات منجر شود.

توسعه بازار برق از طریق بورس انرژی، در کنار افزایش ظرفیت تولید و اصلاح نظام قیمت‌گذاری، می‌تواند زمینه شکل‌گیری بازاری رقابتی‌تر و کارآمدتر را فراهم کند که هدف اصلی آن تسهیل دسترسی به برق، افزایش شفافیت معاملات و بهبود بهره‌وری در تخصیص منابع است، نه افزایش قیمت برق برای مصرف‌کنندگان صنعتی.

منبع: تسنیم