هشدار جدی: ۴۰ میلیون ایرانی در مناطق کم‌بارش/ توهم ترسالی، آبیاری دشمن آینده است

گزارش‌های رسمی نشان می‌دهد علیرغم افزایش بارش در مقیاس ملی، همچنان ۱۴ استان کشور با جمعیت ۴۰ میلیون نفر با کاهش بارش نسبت به میانگین بلندمدت روبرو هستند.

گزارش «بررسی وضعیت منابع آب سطحی کشور» با تاکید بر اهمیت مدیریت محتاطانه منابع آبی، نسبت به برداشت‌های خوش‌بینانه هشدار می‌دهد و تلقی شرایط بارشی سال جاری به عنوان ورود به دوره ترسالی را گمراه‌کننده می‌داند.

مرکز ملی مطالعات راهبردی کشاورزی و آب اتاق ایران، نسخه به‌روزرسانی شده گزارش «بررسی وضعیت منابع آب سطحی کشور» تا پایان فصل بهار ۱۴۰۵ را منتشر کرد. این گزارش با هدف ارائه تصویری جامع از وضعیت منابع آب سطحی و روند تغییرات آن در مقیاس ملی، حوضه‌های آبریز و استانی تهیه شده است.

بررسی‌ها نشان می‌دهد که اگرچه بارش تجمعی کشور در سال آبی جاری تا پایان فصل بهار به سطح نرمال بلندمدت نزدیک شده است، اما تداوم افزایش دما، کسری بارش در بخش قابل توجهی از استان‌ها و حوضه‌های آبریز و همچنین وضعیت برخی مخازن سدها، بیانگر آن است که شرایط منابع آب کشور همچنان نیازمند مدیریت محتاطانه و پرهیز از برداشت‌های خوش‌بینانه است.

مهم‌ترین نتایج گزارش حاکی از آن است که میزان بارندگی تجمعی کشور در سال آبی جاری تا پایان فصل بهار ۲۳۳.۶ میلی‌متر ثبت شده که نسبت به دوره مشابه سال گذشته ۶۲ درصد افزایش و نسبت به متوسط بلندمدت بدون تغییر بوده است. اما میانگین دمای کشور نسبت به مدت مشابه بلندمدت ۱.۱ درجه سانتی‌گراد افزایش داشته که نشان می‌دهد افزایش بارش، لزوماً به معنای بهبود کامل وضعیت منابع آب نیست و آثار افزایش تبخیر و نیاز آبی ناشی از افزایش دما همچنان باید در برنامه‌ریزی‌ها مورد توجه قرار گیرد.

نکته نگران‌کننده این است که با وجود بهبود بارش در مقیاس ملی، میزان بارش‌های دریافتی در سال آبی جاری تا پایان فصل بهار در ۱۴ استان کشور با جمعیتی حدود ۴۰ میلیون نفر همچنان کمتر از متوسط بلندمدت بوده است. استان‌های قم، تهران، یزد، مرکزی، سمنان و اصفهان نیز با کاهش ۲۰ تا ۳۰ درصدی بارش‌ها نسبت به دوره مشابه بلندمدت مواجه بوده‌اند.

استان‌های گیلان و مازندران، ضمن تجربه بیشترین افزایش دما در میان استان‌های کشور، به ترتیب کاهش ۱۵ و ۱۲ درصدی بارش تجمعی نسبت به میانگین بلندمدت را نیز تجربه کرده‌اند؛ هم‌زمانی این دو روند، نیاز به توجه ویژه در برنامه‌ریزی‌های آبی این دو استان را دوچندان می‌کند. میزان پرشدگی مخازن سدهای مهم کشور در سال آبی جاری تا پایان فصل بهار ۱۴۰۵، حدود ۶۶ درصد گزارش شده است.

بر اساس نتایج این گزارش، رعایت ظرفیت برد سرزمین در توسعه فعالیت‌های جدید، توجه به ملاحظات آمایش سرزمین و توسعه زیرساخت‌های بهره‌برداری از رواناب‌ها و آب‌های مرزی، از مهم‌ترین اولویت‌های راهبردی برای تقویت امنیت آبی و افزایش تاب‌آوری کشور در برابر خشکسالی‌های آینده به شمار می‌رود.