قله‌شکنی سود بین بانکی؛ سیگنال انجماد نقدینگی در شبکه بانکی

رسیدن نرخ سود بازار بین بانکی به سقف ۲۴ درصدی در پایان مرداد، نشانه‌ای روشن از تشدید عطش نقدینگی بانک‌ها و انقباض پولی در کشور است.

بررسی آمارهای جدید بازار پول حاکی از آن است که نرخ سود بازار بین بانکی در هفته منتهی به چهارم شهریورماه، با افزایشی قابل توجه، به مرز دقیق ۲۴.۰۰ درصد رسیده است. این رقم که دقیقاً بر سقف دالان نرخ سود، یعنی نرخ اعتبارگیری قاعده‌مند، منطبق است، پس از هفته‌ها نوسان در کانال ۲۳.۹۰ درصدی، بیانگر اوج‌گیری مجدد فشار نقدینگی در شریان‌های اصلی شبکه بانکی است.

بررسی روند این شاخص از ابتدای سال جاری، تصویری روشن‌تر از رفتار انقباضی سیاست‌گذار و تغییر رفتار بانک‌ها ارائه می‌دهد. با وجود ثابت ماندن کف و سقف دالان بهره در دوره مورد بررسی بر روی ۱۷ و ۲۴ درصد و تثبیت حداقل نرخ توافق بازخرید (ریپو) بر عدد ۲۳ درصد، بازار بین بانکی مسیری صعودی را طی کرده است. این نرخ که در فروردین‌ماه در محدوده ۲۰ تا ۲۱ درصد قرار داشت، از اواخر اردیبهشت‌ماه به مدار صعودی افتاد و در خردادماه برای نخستین بار قله ۲۴ درصدی را لمس کرد.

هرچند در تیرماه شاهد عقب‌نشینی خفیف و نوسان نرخ در محدوده ۲۳.۸۳ تا ۲۳.۹۷ درصد بودیم، اما رفتار شاخص در مردادماه نشان داد که ریشه‌های ناترازی و کسری ذخایر همچنان پابرجا هستند. تثبیت نرخ روی سقف کریدور به معنای دشواری دسترسی بانک‌ها به منابع ارزان‌تر در تسویه تعهدات روزانه و استقراض شبانه است و بانک مرکزی نیز تا این مقطع، انبساط یا انعطاف پولی قابل توجهی در عملیات بازار باز و سیاست‌های پولی نداشته است.

به زبان ساده، چسبیدن نرخ بهره کوتاه‌مدت به سقف کریدور، هزینه‌ تمام‌شده تجهیز منابع را برای موسسات اعتباری افزایش می‌دهد. پیامد مستقیم این انجماد و کمبود نقدینگی، افزایش مقاومت شبکه بانکی در برابر تسهیلات‌دهی و هدایت منابع به سمت دارایی‌های امن با بازدهی تضمین‌شده خواهد بود؛ سیگنالی شفاف از تداوم انقباض پولی که سایه آن بر کل متغیرهای کلان و بازارهای مالی سنگینی می‌کند.

منبع: تسنیم