رونمایی از لوح‌کاشی بی‌همتای ایلخانی با «آیه ولایت» در آرامگاه باباطاهر همدان؛ سند افتخار تاریخ شیعه

لوح‌کاشی نفیس ایلخانی که حاوی «آیه ولایت» است، در مراسم بزرگداشت آیت‌الله انصاریان در آرامگاه باباطاهر همدان رونمایی شد. این اثر که گنجینه‌ای از تاریخ و هنر شیعه محسوب می‌شود، در عملیات خاکبرداری اطراف مقبره کشف و هم‌اکنون در موزه ملی ایران نگهداری می‌شود.

خسرو محمدی، باستان‌شناس، در حاشیه رونمایی از لوح فیروزه‌ای در مراسم بزرگداشت آیت‌الله شیخ حسین انصاریان در آرامگاه باباطاهر همدان، به تشریح جزئیات این اثر ارزشمند پرداخت. وی اظهار داشت: این کتیبه در واریزه‌های اطراف مقبره سابق باباطاهر کشف شده است، به این معنا که در جریان عملیات خاکبرداری برای ساخت آرامگاه فعلی، این اثر از زیر خاک بیرون آمده و در زمان کشف، در جایگاه اصلی خود نبوده است.

محمدی با انتقاد از رویکردهای غیرعلمی در دوره‌های گذشته، به ویژه در دوران پهلوی دوم، که عملیات خاکبرداری بدون رعایت اصول باستان‌شناسی انجام می‌شد، افزود: این رویکردها موجب آسیب به بسیاری از آثار چند صد ساله شد، در حالی که رعایت استانداردهای علمی می‌توانست میراث بیشتری را حفظ کند. همدان آثار اندکی از دوران ایلخانی همراه با مستندات تاریخی دارد و این لوح کاشی از ارزش فوق‌العاده‌ای برای ما برخوردار است.

این باستان‌شناس در تشریح ویژگی‌های هنری و معماری این اثر نفیس بیان کرد: لوح‌کاشی مورد نظر دارای آرایه‌های گیاهی، فرم‌های اسلیمی و خط مشبک است که همگی از مشخصه‌های برجسته دوران ایلخانی به شمار می‌آیند. بر روی این کتیبه، آیه ۵۵ سوره مبارکه مائده (آیه ولایت) حک شده که نشان‌دهنده سنت دیرینه استفاده از این آیه در آرامگاه‌ها و بناهای مذهبی شیعیان است. همچنین، نام (ابوالوفاء بن ابوالقاسم) بر روی این کتیبه نقش بسته که به ارزش تاریخی آن می‌افزاید.

محمدی با اشاره به شباهت‌های ساختاری این اثر، تصریح کرد: وجود نمونه‌های مشابه این سبک در امامزاده یحیی استان تهران، بر اصالت و اهمیت این کشف در منطقه همدان صحه می‌گذارد.

وی در پایان یادآور شد که اصل این اثر بی‌همتا و تاریخی، هم‌اکنون در موزه ملی ایران (ایران باستان) نگهداری می‌شود.