تحول در سرشماری ۱۴۰۵؛ اجرای رویکرد «ثبتی‌مبنا» با محوریت داده‌های اداری

رئیس مرکز آمار ایران بر اهمیت کیفیت داده‌های اداری در کاهش عملیات میدانی و ارتقای دقت برنامه‌ریزی در سرشماری آینده تأکید کرد.

در راستای تحول بنیادین در نظام آماری کشور، سرشماری سال ۱۴۰۵ از روش‌های سنتی فاصله گرفته و به سمت رویکرد «ثبتی‌مبنا» حرکت خواهد کرد. علیرضا گودرزی، رئیس مرکز آمار ایران، با تأکید بر اهمیت کیفیت داده‌های موجود در سامانه‌های دستگاه‌های اجرایی، اظهار داشت: «هرچه کیفیت داده‌های اداری بالاتر باشد، دقت برنامه‌ریزی افزایش یافته و نیاز به عملیات میدانی و حضور فیزیکی عوامل کاهش می‌یابد.»

وی در جلسه ویدئوکنفرانسی ستاد سرشماری استان زنجان، با اشاره به اجرای موفقیت‌آمیز عملیات آزمایشی سرشماری و سرشماری کشاورزی در این استان، از آمادگی مرکز آمار برای همکاری نزدیک با استان در رفع چالش‌های احتمالی مناطق روستایی و محروم خبر داد. همچنین، برنامه‌ی جدیدی برای انتشار «آمارهای زودرس» جهت کمک به تصمیم‌گیری سریع مدیران طراحی شده است.

گودرزی رویکرد جدید ثبتی‌مبنا را تشریح کرد: «در این روش، ابتدا داده‌ها از پایگاه‌های اداری نظیر ثبت احوال و تأمین اجتماعی استخراج و با سایر داده‌ها تقاطع‌سازی می‌شود. عملیات میدانی تنها در مواردی که نیاز به صحت‌سنجی یا تکمیل اطلاعات باشد، به صورت هدفمند انجام خواهد شد.» او همچنین از طراحی شاخص‌های جدید، از جمله محاسبه نرخ بیکاری در سطح شهرستان‌ها، خبر داد.

ساختار اجرایی و مراحل عملیاتی سرشماری در زنجان نیز توسط لیدا عصفوری، معاون آمار و اطلاعات مکانی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان، تشریح شد. وی اعلام کرد ستاد استان با ۱۹ عضو تحت ریاست استاندار فعالیت خواهد کرد و فرمانداران مسئولیت مدیریت اجرایی در سطح شهرستان‌ها را بر عهده دارند.

مراحل اجرای طرح شامل سه گام اصلی است: نخست، استخراج و تقاطع‌سازی داده‌ها از پایگاه‌های ثبتی؛ دوم، خوداظهاری خانوارها از طریق پیامک بین ۱ تا ۱۵ مهرماه؛ و سوم، عملیات میدانی هدفمند برای مناطقی با خلأ اطلاعاتی.

عصفوری با اشاره به تحولات جمعیتی استان زنجان، از تغییر الگوی سکونت از روستا به شهر از سال ۱۳۷۵ و رشد جمعیت از ۴۶۷ هزار نفر در سال ۱۳۴۵ به بیش از یک میلیون نفر در سال ۱۳۹۵ خبر داد. وی تأکید کرد: «داده‌های حاصل از سرشماری ۱۴۰۵، نقشه راه توسعه‌ای استان در حوزه‌های مسکن، اشتغال، آموزش و مدیریت بحران خواهد بود.»