جهش علمی ایران با راه‌اندازی آزمایشگاه‌های ملی؛ خدمات تخصصی در خدمت تمام دانشمندان

آزمایشگاه‌های ملی، زیرساخت‌های یکپارچه‌ای با ظرفیت ارائه خدمات تخصصی به تمامی حوزه‌های دانشی کشور، در راستای تحقق سیاست‌های حمایتی معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری در حال توسعه و راه‌اندازی هستند.

عطاالله پورعباسی، دبیر ستاد توسعه علوم و فناوری‌های شناختی معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری، در تشریح وضعیت و ساختار مالکیتی و اجرایی «نخستین آزمایشگاه ملی نخستی‌سانان ایران»، از نقش برجسته جهاد دانشگاهی و معاونت علمی در این پروژه خبر داد و اظهار داشت: این پروژه، حاصل یک کار ترکیبی و مشترک است. اصولاً آزمایشگاه‌های ملی، در معاونت علمی به عنوان زیرساخت‌هایی تعریف شده‌اند که خدمات آن‌ها مختص به یک نهاد یا دستگاه خاص نیست، بلکه تمام کشور و جامعه علمی می‌توانند از ظرفیت‌ها و خدمات آن‌ها بهره‌مند شوند.

وی با ذکر نمونه‌ای در این زمینه افزود: به‌طور مثال، در حوزه علوم شناختی، «آزمایشگاه ملی نقشه‌برداری مغز» به‌عنوان یکی از زیرساخت‌های ملی، وظیفه خدمت‌رسانی به تمامی پژوهشگران در سراسر کشور را بر عهده دارد و همه محققان امکان استفاده از این زیرساخت را دارند.

دبیر ستاد توسعه علوم و فناوری‌های شناختی با تأکید بر سیاست‌های حمایتی، تصریح کرد: معاونت علمی در زمینه این دست از آزمایشگاه‌های ملی، برنامه‌های توسعه‌ای گسترده‌ای دارد و به‌طور جدی از آن‌ها حمایت می‌کند؛ کمااینکه هم‌اکنون نیز چند مجموعه آزمایشگاهی ملی دیگر از جمله «آزمایشگاه ملی مولتی‌اومیکس» و «آزمایشگاه‌های CRO یا CDMO» در حال شکل‌گیری و راه‌اندازی هستند.

پورعباسی درباره آزمایشگاه نخستی‌سانان خاطرنشان کرد: بنا بر این است که «آزمایشگاه ملی نخستی‌سانان» نیز در قالب مدل آزمایشگاه‌های ملی مورد حمایت معاونت علمی قرار گیرد تا خدمات آن در دسترس عموم پژوهشگران و فناوران کشور باشد. خوشبختانه این پروژه پیشرفت فیزیکی مناسبی داشته و ان‌شاءالله بنا داریم فاز نخست آن تا پایان سال جاری به بهره‌برداری برسد.

وی در پاسخ به سوالی درباره ماهیت و مأموریت سایر آزمایشگاه‌های در دست احداث گفت: در حوزه اختصاصی علوم شناختی، در حال حاضر «آزمایشگاه ملی نقشه‌برداری مغز» و «آزمایشگاه ملی نخستی‌سانان» فعال و تعریف شده‌اند؛ اما سایر مجموعه‌ها زیرساخت‌هایی هستند که به تمام حوزه‌ها از جمله حوزه شناختی خدمت‌رسانی می‌کنند و صرفاً مختص به علوم شناختی نیستند.

دبیر ستاد توسعه علوم و فناوری‌های شناختی ادامه داد: به‌عنوان نمونه، «آزمایشگاه ملی پزشکی فردی یا مولتی‌اومیکس»، خدمات ارزیابی آزمایشگاهی را در حوزه‌های «اومیکس» نظیر ژنومیکس، متابولومیکس و میکروبیومیکس ارائه می‌دهد که این خدمات می‌تواند زمینه‌ها و کاربردهای شناختی را نیز پوشش دهد. در واقع این مجموعه‌ها زیرساخت‌های یکپارچه‌ای به‌شمار می‌روند که به تمام حوزه‌های دانشی کشور خدمات تخصصی ارائه خواهند داد و تحت حمایت معاونت علمی هستند.

پورعباسی در پاسخ به پرسش پایانی پیرامون نحوه تأمین بودجه و ساخت این زیرساخت‌ها تأکید کرد: آزمایشگاه‌های ملی دارای تعاریف و چهارچوب‌های مشخصی در معاونت علمی هستند؛ چنانچه پروژه‌ای در این قالب و استانداردها بگنجد، معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری اعتبارات و حمایت‌های مصوب را برای راه‌اندازی و توسعه آن‌ها اختصاص داده و پرداخت می‌کند.

منبع: تسنیم