درختان شکسته، بخشی از اکوسیستم؛ نگاه اقتصادی ممنوع!

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست بر ضرورت نگاه اکولوژیک به درختان شکسته و افتاده در جنگل‌ها تأکید کرد و برداشت صرفاً اقتصادی از این بقایای طبیعی را نادرست دانست.

شینا انصاری، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، در تشریح رویکرد این سازمان نسبت به طرح‌های مربوط به فروش تنه درختان شکسته و افتاده در جنگل‌ها، بر ملاحظات اکولوژیک و کارکردهای طبیعی جنگل تأکید کرد. وی با اشاره به اینکه جمع‌آوری این درختان و استفاده از آن‌ها به عنوان منبع اقتصادی، موضوعی فنی است که نیازمند تعامل با وزارت جهاد کشاورزی و سازمان منابع طبیعی است، اظهار داشت: «درختان شکسته و افتاده بخشی از اکوسیستم جنگل هستند و اینکه آنها را به‌عنوان یک منبع اقتصادی ببینیم، اساساً درست نیست.»

انصاری ادامه داد: این موضوع نیازمند بررسی‌های فنی و کارشناسی دقیق است و لازم است آثار و پیامدهای برداشت این درختان بر اکوسیستم جنگل مورد توجه جدی قرار گیرد.

بر اساس ماده ۳۶ قانون برنامه هفتم پیشرفت، سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری مکلف به حفظ، احیا و توسعه جنگل‌ها در چارچوب «طرح مدیریت پایدار جنگل و جنگلداری نوین» است و اصل بهره‌برداری چوبی از جنگل و برداشت درختان جنگلی ممنوع اعلام شده است. با این حال، تبصره یک این ماده، برداشت درختان ریشه‌کن، شکسته و افتاده ناشی از عوامل طبیعی و همچنین برخی درختان آفت‌زده غیرقابل احیا و درختان خطرساز را با شرایط مشخص و تحت نظارت سازمان منابع طبیعی پیش‌بینی کرده است.

در ماه‌های اخیر، نحوه اجرای طرح مدیریت پایدار جنگل‌های هیرکانی و به‌ویژه حدود برداشت درختان شکسته و افتاده، محل بحث میان دستگاه‌های متولی و کارشناسان محیط زیست بوده است. معاون امور جنگل سازمان منابع طبیعی اعلام کرده که در چارچوب طرح مدیریت پایدار، بهره‌برداری چوبی از جنگل‌های هیرکانی انجام نخواهد شد و تأمین چوب مورد نیاز کشور باید از محل زراعت چوب دنبال شود. طرح مدیریت پایدار جنگل در مرحله نخست برای ۲۸ حوزه جنگلی در استان‌های گیلان، مازندران و گلستان تهیه شده و اجرای آن در چارچوب برنامه هفتم در دستور کار قرار گرفته است.

در نشست‌های کارشناسی اخیر درباره جنگلداری نوین، موضوع برداشت درختان شکسته و افتاده یکی از محورهای مورد بحث بوده و بر ضرورت رفع ابهامات و رسیدن به اجماع کارشناسی درباره نحوه مدیریت جنگل‌های هیرکانی تأکید شده است. اهمیت این موضوع از آن جهت است که درختان افتاده و بقایای چوبی در جنگل، علاوه بر آنکه بخشی از چرخه طبیعی مواد غذایی و زیست‌بوم جنگل محسوب می‌شوند، برای زیست برخی گونه‌های جانوری و فرایندهای طبیعی تجزیه و بازگشت مواد آلی به خاک نیز نقش دارند؛ از این رو، برداشت آنها صرفاً از منظر اقتصادی قابل بررسی نیست و ملاحظات اکولوژیک نیز باید در تصمیم‌گیری‌ها لحاظ شود.

موضع اخیر رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در حالی مطرح شده است که اجرای طرح‌های جدید مدیریت جنگل‌های هیرکانی در سال جاری در دستور کار سازمان منابع طبیعی قرار دارد و چگونگی مدیریت درختان شکسته، افتاده و آفت‌زده همچنان یکی از موضوعات مورد اختلاف و بررسی کارشناسی میان دستگاه‌های مسئول است.