رهبر شهید انقلاب، با درک عمیق از مبانی اسلام، همواره بر تقریب مذاهب اسلامی و حفظ مرزهای اعتقادی شیعه تأکید داشتند و با پاسداشت شعائر فاطمی، عملاً برائت از دشمنان اهل بیت را نشان دادند.
گاهی در میان مباحث فکری و اعتقادی، این شبهه مطرح میشود که رهبر شهید انقلاب، به دلیل تأکید بر تقریب میان مذاهب اسلامی، و یادکرد مثبت از برخی چهرههای صدر اسلام، عنصر «برائت» را مدنظر نداشتند. این شبهه در ظاهر از جنس اختلافنظر علمی است، اما ریشه در عدم شناخت صحیح از مبانی اندیشه دینی و سیره انقلابی ایشان دارد.
نخست باید در نظر داشت که اصل تقریب بین مذاهب اسلامی، نه تنها در تضاد با برائت نیست، بلکه جلوهای از عقلانیت و مصلحتسنجی در جهان اسلام است. رهبر انقلاب بارها تأکید کردهاند که «آزاداندیشی» در حوزههای فکری و دینی، از نیازهای حیاتی جامعه اسلامی است. بر کرسیهای آزاداندیشی که به ابتکار و حمایت ایشان برگزار میشد، موضوعات اختلافی میان شیعه و اهل سنت، با منطق و مدارای علمی بررسی میشد تا حقیقت از پس گفتوگوی محترمانه آشکار شود.
در چارچوب همین رویکرد آزاداندیشانه، ایشان از فعالیت شبکههای ماهوارهای داخلی که در زمینه تقریب و گفتگو میان مذاهب اسلامی فعالیت دارند، حمایت کردهاند؛ حتی اگر رویکردشان گاه مناظرهمحور یا انتقادی باشد. این حمایت، نه از سر بیتفاوتی نسبت به عقاید شیعی، بلکه از درک ضرورت جمع میان منطق وحدت و صراحت در دفاع از حقایق تاریخی و اعتقادی ناشی میشود.
اما مهمتر از همه، سیره عملی رهبر انقلاب در دفاع از شعائر اهلبیت علیهم السلام، بهویژه در برگزاری باشکوه مراسم فاطمیه، نشانگر عمق باور ایشان به اصل «تبرّا» است. در زمانی که برخی جریانها تلاش داشتند یاد فاطمیه را به حاشیه برانند، ایشان با تأکید مستمر بر پاسداشت ایام فاطمیه و تبیین مظلومیت حضرت زهرا سلاماللهعلیها، عملاً عنصر برائت را در فضای عمومی احیا کردند.
اصل «تولّا و تبرّا» در اندیشه شیعی، به معنای عشق به اولیای الهی و اعلام موضع در برابر دشمنان آنان است؛ دو اصل مکمل که یکی بدون دیگری ناقص میشود. رهبر شهید انقلاب، با اهتمام به هر دو مفهوم، همواره اصلاحگرانه عمل کردهاند: عشق به اهلبیت را محور وحدت امت اسلامی دانسته و در عین حال، از تحریف تاریخ صدر اسلام یا توجیه رفتار غاصبان حق اهلبیت، سخت برائت کردهاند.
برای درک این حقیقت، کافی است در سایت رسمی دفتر ایشان جستوجو کنیم. سخنرانیهای ایشان که در تحلیل و نقد حادثه سقیفه و آثار عمیق آن بر سرنوشت امت اسلامی ایراد شده، گواهی آشکار است بر مواضع صریح و بیتعارف در برابر انحرافات نخست تاریخ اسلام. این بیانات، متکی بر مطالعات روایی، تاریخی و تحلیلی عمیق است.
پس تقریب در نگاه رهبر انقلاب به معنای تساهل عقیدتی نیست، بلکه راهبردی عقلانی برای حفظ قدرت امت اسلامی در برابر دشمنان مشترک است؛ در حالی که اصل «تبرّا» راه ایمان و صداقت در دفاع از حقیقت است. جمع میان این دو، از ویژگیهای ممتاز رهبران مکتبی است.
شبهه یاد شده، برخاسته از نادیدهگرفتن همین ظرافت میان وحدت و مرزبندی اعتقادی است. رهبر انقلاب، در سطح نظری و عملی، نماد تلفیق حکمت سیاسی با صداقت ایمانی است؛ رهبری که هم فاطمیه را احیا کرد، هم داعیهدار تقریب بود و در عین حال در برابر تحریف تاریخ صدر اسلام، با صراحتی شجاعانه موضع گرفت. چنین جمعی، جز از اندیشهای متصل به ولایت اهلبیت برنمیآید.
