وزارت جهاد کشاورزی با ارائه آمارهای تکاندهنده، از قاچاق گسترده زعفران ایران به مقصد افغانستان و سپس صادرات آن به نام این کشور خبر داد. این اقدام، ضربهای مهلک به اقتصاد ملی و برند معتبر زعفران ایرانی است.
وزارت جهاد کشاورزی، در گزارشی تکاندهنده، پرده از ابعاد وسیع قاچاق زعفران ایران برداشت. این گزارش با استناد به آمارهای بینالمللی، نشان میدهد که حجم عظیمی از طلای سرخ ایران، پس از خروج غیرقانونی از مرزها، با نام افغانستان به بازارهای جهانی صادر میشود.
بر اساس آمار رسمی، صادرات زعفران به افغانستان در سال ۱۴۰۳ حدود ۱۴.۵ تن و در ۱۰ ماهه سال ۱۴۰۴ معادل ۱۳.۷ تن بوده است. اما آمار سایت Trade Map، صادرات زعفران افغانستان به سایر کشورها را ۸۴ تن اعلام کرده است.
نکته قابل تأمل اینجاست که تولید سالانه زعفران در افغانستان، طبق برآوردهای فائو و دیگر منابع معتبر بینالمللی، حداکثر بین ۱۵ تا ۳۵ تن (و در خوشبینانهترین حالت کمتر از ۴۰ تن) تخمین زده میشود. بنابراین، صادرات ۸۴ تنی افغانستان، با ظرفیت تولید داخلی این کشور همخوانی ندارد و بخش عمده آن، نتیجه قاچاق زعفران ایران است.
وزارت جهاد کشاورزی، ضمن تأکید بر ماهیت فرابخشی قاچاق، مسئولیت مقابله با باندهای سازمانیافته را بر عهده نهادهای انتظامی و امنیتی دانسته و در عین حال، پیگیری جدی صیانت از برند ملی زعفران را از طریق مراجع قضایی در دستور کار دارد.
در این گزارش، آمار تولید زعفران در سال ۱۴۰۴ نیز اعلام شد. بر اساس آمار، میزان تولید زعفران در سال ۱۴۰۴ معادل ۲۶۰ تن بوده که نسبت به سال قبل (۴۰۵ تن)، حدود ۳۶ درصد کاهش نشان میدهد. وزارتخانه، این افت تولید را ناشی از تنشهای اقلیمی بیسابقه از جمله خشکسالی و سرمازدگی در قطبهای اصلی تولید دانست.
با وجود کاهش تولید، سطح زیرکشت زعفران از سال ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ روندی صعودی داشته و از ۱۲۱,۹۳۱ هکتار به ۱۳۳,۲۸۴ هکتار رسیده است که حاکی از رشد ۴.۳ درصدی در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال قبل است.
همچنین، این وزارتخانه هرگونه مقایسه عملکرد کنونی با آمارهای ۴۰ سال پیش را غیرعلمی خواند و تأکید کرد که امروزه در مناطقی که عملیات خوب کشاورزی (GAP) اجرا میشود، عملکرد ۶ تا ۱۰ کیلوگرم در هکتار ثبت شده که نشاندهنده ارتقای دانش فنی است.
در پایان، وزارت جهاد کشاورزی از در دستور کار قرار گرفتن حمایت از بستهبندیهای زیر ۱۰ گرم (بازار مویرگی) با همکاری سازمان توسعه تجارت خبر داد و طرح «شناسنامهدار کردن مزارع زعفران» را برای شفافیت زنجیره تولید و قابلیت ردیابی محصول، در راستای برنامه هفتم پیشرفت اعلام کرد. همچنین، پیگیری از مراجع قضایی برای برخورد قاطع با باندهای قاچاق نیز در جریان است.
