با وجود تلاشهای صورتگرفته برای داخلیسازی در ایرانخودرو و سایپا، وابستگی ارزی صنعت خودرو همچنان یک چالش اساسی است.
صنعت خودروی کشور در سالهای اخیر با دو رویکرد متفاوت تولید، مسیر خود را طی کرده است: یکی مونتاژ و اتکای زیاد به واردات قطعات و دیگری تولید داخلیتر با تکیه بر شبکه قطعهسازی داخلی. ایرانخودرو و سایپا به عنوان دو خودروساز بزرگ داخلی، سهم بیشتری از تولید را با استفاده از قطعات ساخت داخل پیش بردهاند، اما این به معنای حل شدن کامل مسئله وابستگی ارزی نیست، بلکه فقط شکل و شدت آن را نسبت به مونتاژکاران تغییر داده است.
در واقع، هرچند سطح داخلیسازی در محصولات این دو شرکت نسبت به مونتاژکاران بالاتر است، اما همچنان بخش قابل توجهی از قطعات کلیدی وابسته به واردات است و همین موضوع باعث شده ارزبری تولید در آنها هم بالا باشد، اما صفر یا نزدیک به خودکفایی نباشد. از طرف دیگر، ساختار تولید در این شرکتها طی سالهای گذشته به دلیل چالشهای مالی، کیفیت پایین برخی قطعهسازیهای داخلی و محدودیتهای تکنولوژیک، نتوانسته جهش جدی در کاهش وابستگی ارزی ایجاد کند.
بررسیها نشان میدهد بهطور میانگین در هر یک از خودروهای تولیدی شرکت ایرانخودرو حداقل ۳۰۰۰ دلار و شرکت سایپا نیز حداقل ۲۵۰۰ دلار ارزبری وجود دارد.
یکی از نقاط مهم برای توسعه صنعت خودروی کشور، ایجاد زنجیره ارزش قطعهسازی و افزایش عمق ساخت داخل محصولات است. این رویکرد موجب کاهش وابستگی صنعت خودرو به قطعات و در نتیجه کاهش نیاز به ارز میشود. این مهم زمانی محقق میشود که در یک برنامهریزی بلندمدت و دقیق، زنجیره ارزش قطعهسازی در کشور تقویت شود.
بنابراین تفاوت موجود در ارزبری، بیشتر از آنکه نشاندهنده یک مزیت پایدار در خودکفایی باشد، بیانگر دو سطح متفاوت از وابستگی به واردات است؛ یکی در قالب مونتاژ کاملتر و دیگری در قالب تولید داخلیتر اما همچنان وابسته به زنجیره تأمین خارجی در بخشهای حساس و کلیدی.
منبع: تسنیم
