پارادوکس‌های واشینگتن؛ از جشن زودهنگام تا تمدید اجباری جنگ

دونالد ترامپ در سخنرانی اخیرش بار دیگر سناریوی همیشگی کاخ سفید را رو کرد؛ از اعلام «پیروزی قطعی» و پایان مأموریت در یک جمله، به تمدید درگیری برای دو تا سه هفته دیگر در جمله‌ی بعدی! مروری سریع بر تناقضاتی که نه‌تنها خبر از پیروزی نمی‌دهند، بلکه شکست راهبردی آمریکا و ایستادگی محکم ایران را برجسته می‌کنند.

در حالی که انتظار می‌رفت رئیس‌جمهور آمریکا با یک جمع‌بندی شفاف از تحولات اخیر سخن بگوید، وی بار دیگر بدون نقشه‌ی راه مشخص، مجموعه‌ای از اظهارات متناقض را پیش روی افکار عمومی قرار داد. او در گام نخست با لحنی اطمینان‌بخش مدعی پایان مأموریت و تحقق پیروزی شد، اما تنها چند دقیقه بعد خبر از ادامه‌ی عملیات نظامی در بازه‌ی دو تا سه هفته‌ای آینده داد. این چرخش ناگهانی، زمانی معنادارتر می‌شود که آمریکا هنوز به هیچ‌یک از اهداف اولیه‌ی اعلام‌شده‌اش دست نیافته است.

ترامپ برای توجیه این تعویق اجباری، اهداف جنگ را مجدداً بازتعریف کرد و این بار از «خنثی‌سازی تهدید علیه همسایگان» و «کاهش توان تخریبی» سخن گفت؛ عباراتی که بیش از آن‌که نشان‌دهنده‌ی استراتژی باشد، گویای سردرگمی راهبردی در واشنگتن است. وی ادعا کرد به اهداف کلان نزدیک شده‌اند، در حالی که میدان واقعیت و واکنش‌های قاطع ایران، روایت کاملاً متفاوتی را رقم زده است. ادعای استقلال کامل خاورمیانه از نفت و بی‌نیازی از تنگه هرمز، در تضاد کامل با افزایش ناگهانی قیمت بنزین در داخل آمریکاست. رئیس‌جمهور سابق ادعای مسئولیت ایران در این افزایش قیمت‌ها را مطرح کرد، اما نتوانست توضیح دهد اگر گذار هرمز برای اقتصاد آمریکا اهمیتی ندارد، نوسان بازار انرژی در کشورش ریشه در کجاست؟ پاسخ در ناتوانی کاخ سفید برای مدیریت فشارهای متقابل و آسیب‌پذیری زنجیره انرژی غرب پنهان است.

بخش قابل‌تأمل دیگر، درخواست او از کشورهای واردکننده نفت برای تأمین امنیت تنگه هرمز بود. این اظهارنظر، تأییدی غیرمستقیم بر بن‌بست آمریکا در مدیریت این آبراه حیاتی است. در مقابل، ضربات دقیق و هدفمند ایران به مواضع متجاوز در منطقه، معادلات میدانی را به نفع مدافعان تغییر داده و توان بازدارندگی جمهوری اسلامی را یک بار دیگر به نمایش گذاشته است.

پایان‌بندی سخنرانی نیز رنگ‌و‌بوی آشنا اما بازنده‌ای داشت. ترامپ در حالی که پیش‌تر از نابودی زیرساخت‌های ایران سخن می‌گفت، ناگهان پیشنهاد مذاکره مطرح کرد و شرط آن را هشدار برای هدف قرار دادن نیروگاه‌ها قرار داد. این تغییر فاز از «جنگ تمام‌عیار» به «فشار مشروط»، نشان‌دهنده‌ی درک شکست پروژه‌ی فشار حداکثری و مواجهه با واقعیت‌هایی است که تغییرناپذیرند. تاریخ بارها ثابت کرده که ایستادگی راهبردی، اتکا به توان داخلی و دیپلماسی فعال، همواره معادلات غلط بیگانگان را معکوس کرده است و این رخداد نیز فصل تازه‌ای از همان سنت دیرینه است.