پیرمرد فلسطینی که شاهد جنایات رژیم صهیونیستی در سال 1948 بوده است، از تکرار فاجعه آوارگی و تخریب خانههای فلسطینیان در سالهای اخیر سخن میگوید.
اردوگاه نور شمس در طولکرم، که روزی پناهگاهی برای صدها هزار خانواده ی فلسطینی ی آواره در جریان «روز نکبت» در 15 می 1948 شده بود، این روزها بار دیگر شاهد ویرانی خانهها، خیابانها و مغازهها به دست لودرهای ارتش رژیم صهیونیستی است.
«حاج فخری العارضه»، معروف به ابوالعبد، پیرمرد 87 ساله، با عصا و چهره ی پرچین خود، خاطرات تلخ آوارگیاش را از روز نکبت 1948 و نکسه 1967 روایت میکند: «وقتی کوچک بودم، به ساحل میرفتم و ماهی صید میکردم و مادربزرگم زیر درخت ماهیها را میخورد. حالا پیش دخترم نشستهام، از خانهام آواره شدهام و از پنجره ی خانه، به اردوگاهی که برای اولین بار به آن پناه آورده بودم نگاه میکنم، اردوگاهی که حالا صهیونیستها کاملا ویرانش کردهاند.»
ابوالعبد میافزاید: «من 82 سال در شرایط سخت آوارگی و جنگ زندگی کردم. در سال 1948 فرار کردیم و سوار قطار شدیم، در سال 1967 به کوهها گریختیم و حالا در سال 2025 دوباره خانهها، خیابانها و مغازههایمان ویران شده است. دیگر چیزی از مغازهها و خانهها باقی نمانده است؛ کجا برویم؟»
«آیه جندی»، یکی دیگر از اهالی اردوگاه نورالشمس، پس از بیرون رانده شدن از خانهاش از روی تپههای مشرف به اردوگاه شاهد ویرانی خانه و کاشانهاش به دست صهیونیستها است.
او در تشریح مصائب خود و همشهریهایش میگوید: «نکبتی دیگر با جزئیاتی متفاوت را شاهد هستیم؛ تمام نمادهای تاریخی و معماری اردوگاه تغییر یافته و حتی کودکان شاهد نابودی خاطرات و رویاهایشان هستند. من تمام خانههای اردوگاه را مانند خانه ی خود میدانم و دیدن ویرانی هر خانه، هر محله و هر خیابان، دردناک است.»
روز نکبت هرگز تنها یک صفحه از تاریخ نبود؛ بلکه دردی است که با هر جنگ و هر اشغال دوباره زنده میشود. این روزها همان صحنهها تکرار میشود؛ جایی که اشغالگران حدود 957 هزار فلسطینی را از میان 1.4 میلیون نفر آواره کردند، کسانی که در 1300 شهر و روستا زندگی میکردند و امروز نیز تجاوز اسرائیل به غزه و شمال کرانه باختری ادامه دارد تا فصلی دیگر از یک نکبتِ ادامهدار را رقم بزند.
«محمد علیان»، مدیرکل امور اردوگاههای فلسطینی در کرانه باختری، تأکید میکند: «وقتی درباره ی روز نکبت ملت فلسطین در سال 1948 صحبت میکنیم، منظور کوچ اجباری حدود 900 هزار فلسطینی است. امروز تجاوزات به غزه و شمال کرانه باختری، تخریب اردوگاهها و بازداشتها، همه تلاشی برای پاک کردن حافظه ملی فلسطینیان است.»
«حاج خیری حنون»، از طولکرم، با لباس سنتی و کلید خانهای که از پدرانش به ارث برده، میگوید: «ما با همین لباس و وسایل از سرزمین پدران و نیاکانمان بیرون رانده شدیم و به آن بازخواهیم گشت. این پیام ماست؛ ما از سرزمین پدریمان دست نخواهیم کشید و از میراث و عهد پدران چشم نخواهیم شست.»
تکرار صحنههای آوارگی، بمباران و تخریب اردوگاهها، نشانهای از نکبت ادامه دار فلسطین است؛ اما فلسطینیان هنوز حافظه ی تاریخی خود را زنده نگه داشته و سوگند بازگشت به خانههایشان را حفظ میکنند.
در میان شهادت حاج ابوالعبد و صدها آواره ی جدید، یک حقیقت روشن است که روز نکبت هیچگاه تنها یک صفحه در تاریخ ملی فلسطینیان نبوده، بلکه دردی است که با هر جنگ و هر اشغال دوباره زنده میشود. با هر تجاوز و تخریب، فلسطینیان کلیدهای خانههای پدریشان که نماد امید آنها به بازگشت است را بر فراز دستان خود به اهتزاز درمیآورند و پیام بازگشت را به نسلهای آینده منتقل میکنند.
