پایان سلطه پترودلار؛ وقتی تقابل با ایران به پاشنه آشیل دلار تبدیل میشود
تحلیلگر ارشد اقتصادی هشدار میدهد هرگونه درگیری نظامی علیه جمهوری اسلامی نه تنها تهران را متوقف نمیکند، بلکه میتواند شتابدهنده فروپاشی تاریخی دلار و نظم اقتصادی یکجانبه غرب باشد. تقابل قدرتهای هژمونیک با جمهوری اسلامی ایران دیگر در چارچوبهای سنتی نظامی نمیگنجد؛ بلکه به خط مقدم یک نبرد بزرگ اقتصادی تبدیل شده است. بررسیهای جدید…
تحلیلگر ارشد اقتصادی هشدار میدهد هرگونه درگیری نظامی علیه جمهوری اسلامی نه تنها تهران را متوقف نمیکند، بلکه میتواند شتابدهنده فروپاشی تاریخی دلار و نظم اقتصادی یکجانبه غرب باشد.
تقابل قدرتهای هژمونیک با جمهوری اسلامی ایران دیگر در چارچوبهای سنتی نظامی نمیگنجد؛ بلکه به خط مقدم یک نبرد بزرگ اقتصادی تبدیل شده است. بررسیهای جدید نشان میدهد هرگونه ماجراجویی علیه ایران، به جای مهار محور مقاومت، مستقیماً به بنیانهای اقتصادی خود آمریکا بازمیگردد و میتواند میخ آخر بر تابوت «رژیم پترودلار» باشد.
این مکانیسم که از دهه ۱۹۷۰ با معاملهای امنیتی-تجاری میان واشنگتن و ریاض پایهریزی شد، فروش نفت را به دلار مشروط کرد تا مازاد درآمدهای نفتی به بازارهای مالی آمریکا سرازیر شود. در ازای آن، آمریکا ادعای تأمین امنیت منطقه را داشت. اما امروز، این فرمول تاریخی در حال فروپاشی است. هر کنشی که توازن قدرت را به نفع قدرتهای منطقهای تغییر دهد و کنترل آمریکا بر مسیرهای حیاتی انرژی مانند تنگه هرمز را شکننده نشان دهد، اعتماد جهانی به چتر امنیتی و ارزی واشنگتن را عمیقاً متزلزل میکند.
حقیقت میدان اقتصاد این است که پترودلار همین حالا هم زیر فشار شدید ساختاری قرار دارد. استقلال انرژی آمریکا، چرخش بازارهای نفت به سمت شرق، و توسعه زیرساختهای پرداخت موازی توسط قدرتهایی مانند چین، در حال مهندسی معکوس انحصار دلارند. جمهوری اسلامی ایران با نزدیک به نیمدهه مقاومت فعال و خنثیسازی تحریمها، خود به پیشگام توسعه دیپلماسی پولی و پیمانهای دوجانبه غیردلاری تبدیل شده است.
اگر تقابل نظامی به ناکامی آمریکا منجر شود، تنها یک شکست ژئوپلیتیک رخ نداده؛ بلکه موتور محرکه گذار اقتصاد جهانی از محوریت دلار روشن میشود. این امر با کاهش تقاضا برای اوراق بدهی آمریکا همزمان خواهد شد و فشار بیسابقهای بر ساختار بدهیمحور اقتصاد واشنگتن وارد میکند.
داود منظور، رئیس سابق سازمان برنامه و بودجه، با تأکید بر این روند معتقد است ماجراجویی علیه ایران، در بلندمدت به مثابه ضربه نهایی به نظم اقتصادی پساجنگسرد عمل خواهد کرد. ایستادگی راهبردی ایران نهفقط ضامن امنیت ملی است، بلکه نقشی کلیدی در تسریع شکلگیری نظم مالی چندقطبی و عادلانهتر ایفا میکند؛ نظمی که در آن دلار دیگر ابزار تحریم و زورگویی نخواهد بود.
