بحران سازی ها در خاورمیانه و اختلال در تولید هلیوم توسط قطر، قیمت این ماده ی حیاتی را در جهان افزایش داده و امنیت صنایع مختلف را به خطر انداخته است.
افزایش تنش ها در منطقه و به تبع آن، اختلال در عرضه ی هلیوم از سوی قطر، یکی از بزرگترین تولیدکنندگان این ماده در جهان، قیمت های جهانی را به شدت افزایش داده است. قیمت های نقدی (اسپات) هلیوم از زمان آغاز بحران در خاورمیانه دو برابر شده است که این امر، صنایع حیاتی همچون تولید نیمه رساناها و تصویربرداری پزشکی را که به تأمین پایدار هلیوم وابسته هستند، تحت تأثیر قرار داده است.
این اختلال ناشی از توقف عملیات در تأسیسات فرآوری گاز طبیعی شرکت انرژی قطر است که به دلیل بحران آفرینی ها در منطقه با ظرفیت 77 میلیون تن در سال متوقف شده است. این مسئله کمبود قابل توجهی در بازار جهانی هلیوم ایجاد کرده است. اگر این روند ادامه یابد، بازار ماهانه حدود 5.2 میلیون متر مکعب هلیوم کمبود خواهد داشت.
قطر در سال 2025 تقریباً 63 میلیون متر مکعب هلیوم تولید کرده که حدود یک سوم تولید جهانی را تشکیل میدهد.
افزایش قیمت ها، نتیجه ی مستقیم این اختلالات است. مدیرعامل یک شرکت فعال در این حوزه اذعان دارد که قیمت های نقدی تا کنون 50 درصد افزایش یافته است. در صورت ادامه ی این روند، قیمت ها میتوانند به شدت افزایش یافته و احتمالاً به اوج کمبودهای قبلی برسد.
عوامل دیگری نیز بر پیچیدگی های این موضوع میافزایند. هلیوم به شکل مایع حمل میشود و در طول حمل و نقل به تدریج تبخیر میگردد که این امر، زمان تحویل را محدود میکند. این ماده معمولاً باید ظرف 45 روز پس از مایع سازی به مصرف کننده نهایی برسد.
کشورهایی نظیر هند که سالانه مقادیر قابل توجهی هلیوم از ایالات متحده وارد میکنند، با چالش های جدیدی مواجه شدهاند. این بحران برای هند که آرزوی تبدیل شدن به قطب نیمه رساناها را دارد، خبر خوبی نیست. هلیوم توسط تولیدکنندگان نیمه رسانا به عنوان خنک کننده و برای ایجاد ریزساختارها روی ویفرهای نیمه رسانا استفاده میشود. علاوه بر این، در صنایع مختلفی همچون سیستم های MRI، سیستم های NMR، موشک ها و اکتشافات فضایی، کاربرد دارد.
هلیوم با اکسیژن ترکیب میشود تا گاز تنفسی به نام هلیوکس (Heliox) را تولید کند که در مراقبت های ویژه و همچنین مراقبت های تنفسی بیماران استفاده میشود. از هلیوم در سیستم های نشت یابی نیز استفاده میگردد. صنایع مختلف دیگری از جمله تجهیزات غواصی و بادکنک های مهمانی نیز از این ماده بهره میبرند.
هلیوم نقشی کلیدی در فناوری هایی دارد که جایگزین های محدودی برای آنها وجود دارد.
حتی کره جنوبی نیز هشدار داده است که بحران در منطقه میتواند عرضه مواد کلیدی تولید نیمه رساناها از جمله هلیوم را مختل کند. این کشور سال گذشته 64.7 درصد از واردات هلیوم خود را به قطر متکی بود.
