حمایت از سهامداران با افزایش ضریب اعتباری در بازار سرمایه

در اقدامی حمایتی از سهامداران، ضریب تعدیل سهام و اوراق بهادار در محاسبه حساب تضمین معاملات اعتباری افزایش یافت.

در راستای حمایت از سهامداران و صیانت از حقوق آنان در بازار سرمایه، ضریب تعدیل سهام و اوراق بهادار در محاسبه حساب تضمین معاملات اعتباری افزایش یافت.

کمیته پایش ریسک بازار سازمان بورس با استناد به مصوبه هیئت‌مدیره سازمان و در جهت حمایت از بازار سرمایه و حفظ حقوق مشتریان اعتباری و شرکت‌های کارگزاری، اقدام به افزایش ضرایب تعدیل اوراق بهادار قابل محاسبه در حساب تضمین معاملات اعتباری کرده است.

بر اساس این مصوبه، ضریب تعدیل سهام پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران و بازار اول و دوم فرابورس ایران در محاسبه حساب تضمین معاملات اعتباری از ۷۵ درصد به ۸۰ درصد قیمت پایانی افزایش یافته است. همچنین ضریب تعدیل سایر اوراق بهادار نیز به‌طور متناسب افزایش پیدا کرده است. این اقدام یک روز قبل از بازگشایی معاملات سهام در سامانه‌های نظارتی اعمال می‌شود.

در معاملات اعتباری، زمانی که سرمایه‌گذار از کارگزار خود اعتبار دریافت می‌کند، باید سهام خود را به‌عنوان وثیقه نزد کارگزار قرار دهد. ضریب تعدیل یا همان ضریب اعتباری، درصدی از ارزش بازاری آن سهام است که کارگزار به‌عنوان «ارزش تضمین قابل قبول» محاسبه می‌کند. به‌عبارت ساده‌تر، اگر ضریب ۸۰ درصد باشد، به این معناست که کارگزار تنها ۸۰ درصد از قیمت پایانی سهام را برای پوشش تسهیلات اعطایی معتبر می‌داند و ۲۰ درصد باقیمانده را به‌عنوان بافر یا سپر محافظتی در برابر نوسانات قیمتی در نظر می‌گیرد. این ضریب در واقع ابزاری کلیدی برای مدیریت ریسک ناشی از نوسان‌پذیری بازار است.

افزایش این ضریب از ۷۵ به ۸۰ درصد، در شرایط بحرانی یک اقدام حمایتی و ضدچرخه‌ای محسوب می‌شود؛ چرا که با بالارفتن ضریب تعدیل، ارزش وثیقه قابل قبول افزایش می‌یابد و همین موضوع باعث می‌شود حساب مشتریان اعتباری در برابر ریزش قیمت مقاومت بیشتری پیدا کند. اگر بازار سهام دچار نوسانات شدید نزولی شود، با اعمال ضریب ۸۰ درصدی، کارگزار دیرتر به مرز هشدار (کال مارجین) می‌رسد و در نتیجه، نیاز کمتری به فروش اجباری سهام مشتریان پیدا می‌کند. این مکانیسم دقیقا مانع از شکل‌گیری یک مارپیچ نزولی مخرب می‌شود؛ چراکه فروش‌های اجباری گسترده خود عاملی برای تشدید ریزش بیشتر قیمت‌ها هستند.

سازمان بورس با این تصمیم به‌دنبال آن بوده که با افزایش ایمنی حساب‌های اعتباری، هم از حقوق مشتریان خرد در برابر نوسانات مقطعی محافظت کند و هم ثبات سیستماتیک بازار سرمایه را حفظ کند. این اقدام صرفا در چارچوب اختیارات کمیته پایش ریسک بازار و به‌منظور مدیریت ریسک و صیانت از شرکت‌های کارگزاری در برابر نکول زنجیره‌ای مشتریان اعتباری اتخاذ شده است.

در نتیجه، افزایش ضریب تعدیل سهام به ۸۰ درصد یک تصمیم فنی و حرفه‌ای است که با وجود کاهش کوتاه‌مدت قدرت تأمین مالی مشتریان، در بلندمدت از تشدید بحران جلوگیری کرده و امنیت معاملات اعتباری را در بازار سرمایه افزایش می‌دهد.