مجوز تازه آمریکا پروازهای ایران به نجف را به هواپیمایی عراق و سفرهای زیارتی محدود کرده و سازمان حج و زیارت همزمان پیگیر بازگشت ایرلاینهای ایرانی به مسیر عتبات است.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، نجف تنها مسیر پروازی بین ایران و عراق شد. این جدیدترین شرط آمریکا برای برقراری دوباره پروازهای بین دو کشور است.
واشنگتن در مجوز تازه خود، ازسرگیری پروازها را فقط برای «سفرهای زیارتی و با هواپیمایی عراق» مجاز دانسته است. معاون سازمان حج و زیارت مرتضی آقایی میگوید که «محدودیتها نباید مانع اعزام زائران عتبات شود.»
پس از توقف پروازهای ایران در فرودگاههای عراق، رفتوآمد هوایی دو کشور متوقف شد و بغداد برای بازگرداندن پروازهای ایرانی وارد رایزنی با واشنگتن شد. همزمان، اعتراضهایی در عراق شکل گرفت و موضوع بازگشت پروازها از یک مسئله حملونقلی به مطالبهای برای تداوم ارتباط مردمی و زیارتی دو کشور تبدیل شد.
طبق مجوز اوفک، فقط هواپیمایی عراق تنها میتواند از نجف به ایران پرواز کند و بازگردد. مسافران ایرانی باید هدف زیارتی داشته باشند و انتقال افراد تحریمی، نظامی و امنیتی، پول نقد عمده و کالا ممنوع است.
این مجوز تا ۶ آبان اعتبار دارد. با این وجود، سازمان حج و زیارت میگوید که «پیگیریها همچنان برای ازسرگیری سفرهای هوایی ادامه دارد.»
علاوه بر محدودشدن مسیر پروازها به نجف، مشکل دیگر ادامه ممنوعیت پرواز ایرلاینهای ایرانی به عراق است؛ در حالی که تا همین چند روز قبل روزانه بیش از ۱۰ پرواز ایرانی، زائران و مسافران را به عراق منتقل میکرد. مدیر دفتر زیارتی کامران رحمتی میگوید که در شرایط فعلی مهمتر از ایرلاین، بازگشت پروازها و امکان اعزام دوباره زائران است و میتوان با هواپیماهای عراقی، این وقفه را جبران کرد.
در مقابل، مدیر دفتر زیارتی دیگر عماد میرزایی میگوید که اعزام زائران با پرواز خارجی نمیتواند جای پروازهای ایرانی را بگیرد. همانطور که در حج اعزام کاروانها با پروازهای ایرانی انجام میشود، در عتبات هم باید امکان فعالیت ایرلاینهای داخلی فراهم باشد.
کارشناسان میگویند که باید روند پیگیری برای بازگشت ایرلاینهای ایرانی ادامه پیدا کند تا مسیر پروازی دو کشور به حالت عادی برگردد و اعزام زائران با کاروانهای ایرانی، تنها به پروازهای خارجی وابسته نباشد.
در حکایتی آمده است که حاکمی برای آزمودن خادم خویش، کیسهای به او داد که بر آن نوشته بود ۱۰۰ سکه، در حالی که در آن تنها ۹۹ سکه بود. خادم با بیاعتنایی به ۹۹ سکه، روزگارش را در حسرت سکه صدم گذراند. داشتههایش را از یاد برد و اسیر چیزی شد که برای بهدست آوردنش، شاید ناچار شود همه دارایی خود را بدهد. عراق از نفت و منابع طبیعی، پارلمان و قانون اساسی، نیروی انسانی، ظرفیتهای امنیتی، موقعیت راهبردی و جایگاه مذهبی و فرهنگی نجف اشرف و کربلا معلا برخوردار است. اینها سرمایههای ملیاند. اما در بزنگاههای مهم، گویی رضایت واشنگتن به معیاری برای بهرهبرداری از این ظرفیتها تبدیل میشود. در پی تحریمهای آمریکا علیه شرکتهای هواپیمایی ایرانی، عراق پروازهای ایران را در چند فرودگاه خود متوقف کرد. بغداد تلاش کرد از واشنگتن معافیت بگیرد. رویترز گزارش داد آمریکا معافیتی محدود صادر کرد. اما با شروطی توهینآمیز: پروازها فقط از فرودگاه نجف و به همان فرودگاه، مسافران ایرانی فقط با هدف زیارت، ممنوعیت حمل پول نقد عمده، و ارائه اطلاعات مسافران و شماره گذرنامه و هزینهکرد سوخت به وزارت خزانهداری آمریکا. این مجوز قابل لغو یا تغییر از سوی آمریکا اعلام شد. نفت حدود ۹۰ درصد بودجه دولت عراق را تشکیل میدهد و درآمدهای نفتی این کشور همچنان در حساب بانک مرکزی عراق نزد بانک فدرال رزرو نیویورک نگهداری میشود. این سازوکار از سال ۲۰۰۳ شکل گرفته و همچنان ادامه دارد. رویترز گزارش داده در سال ۲۰۲۰، وقتی بغداد خواستار خروج نیروهای آمریکایی بود، واشنگتن تهدید کرد دسترسی عراق به منابع نفتی خود را محدود میکند.
وزارت امور خارجه ایران در بیانیهای ضمن تبریک به مردم و دولت عراق در پی خروج نیروهای آمریکایی و دیگر قوای خارجی از این کشور، بر ضرورت پاسخگو کردن و مؤاخذه دولت آمریکا بهخاطر جنایات ارتکابی و خسارات وارده به مردم عراق و سایر کشورها در طول دوره اشغال تأکید کرد.
عراق پرچم دارد، دولت دارد، پارلمان دارد و نفت هم دارد؛ اما برای برقراری یک خط پروازی با ایران باید از واشنگتن معافیت بگیرد، درآمد نفتیاش در حسابی تحت نظارت نظام مالی آمریکا قرار دارد و برای انتخاب نخستوزیر نیز چراغ سبز ترامپ لازم است.
در حالی که آمریکا تلاش میکند با اهرم تحریم، روابط راهبردی تهران_بغداد را محدود کند، سفارت ایران با رویکردی قاطعانه از دولت عراق خواست با اتخاذ یک تصمیم فوری، از روابط دو کشور در برابر پیامدهای این تحریمها صیانت کند.
بررسی تجربه تاسمانی و سرنوشت نخبگان عراق، غزه و ایران، روایت دیگری از توسعهستیزی غرب ارائه میدهد.