قیمت لحظهایهمه قیمتها
۱۲ سال بدون پورعطایی؛ نوایی هنوز می‌خواند؟ + صدا
دوازده سال از خاموشی غلامعلی پورعطایی میگذرد اما هربار که صدای «نوایی نوایی» به گوش میرسد، یاد او دوباره زنده می‌شود؛ قطعه‌ای که او با صدای خاص و همراهی دوتار اجرا کرد و به یکی از شناختهشدهترین نمونههای موسیقی خراسان تبدیل شد.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، غلامعلی پورعطایی، نوازده دوتار و خواننده آوازهای عاشقانه و عارفانه خراسان، ۱۲ مهرماه ۱۳۹۳ در سن ۷۳ سالگی از دنیا رفت. او متولد ۱۳۲۰ و بازنشسته آموزش و پرورش بود.
«دوتار ساز دل است. هیچ‌کس از عبارت دوتارنوازی استفاده نمی‌کند و همه می‌گویند «دوتارزنی».
دوتار را می‌زنند ولی بقیه سازها را می‌نوازند. دوتار یک جور فریاد است اما این زدن به معنای خشونت نیست.
بیشتر جوشش و عصیان روح است. روال دوتار زدن این‌گونه است که از یک دعوا شروع و به آشتی ختم می‌شود.»
پورعطایی این جملات را در مصاحبه‌هایش بارها به زبان آورده بود. دوتار در جهان هنری پورعطایی صرفا یک ساز نبود؛ بخشی از شیوه بیان احساس، روایت و تجربه زیسته مردم خراسان بود.
با این حال نباید این هنرمند را لزوما خالق اولیه «نوایی» معرفی کرد؛ چرا که این قطعه در سنت موسیقی خراسان ریشه دارد و در روایت‌های مختلف، با صورت‌ها و اجراهای متفاوت شنیده شده است. پورعطایی، علاوه‌بر اجرای موسیقی در برخی فیلم‌ها و سریال‌ها نیز حضور داشت و با پروژه‌های سینمایی در زمینه موسیقی و نوازندگی همکاری می‌کرد.
یکی دیگر از وجوه قابل توجه کارنامه پورعطایی، حضور او در مجالس شاهنامه‌خوانی و اجرای روایت‌های حماسی با دوتار بود. اما غلامعلی پورعطایی بعد از ۱۲ سال چه چیزی برای موسیقی خراسان و ایران به جا گذاشته است و چرا هنوز از او یاد می‌کنیم؟
غفور محمدزاده ـ خواننده، نوازنده و پژوهشگر موسیقی خراسان ـ در پاسخ به این پرسش به می‌گوید: «هنری که مبتنی بر ذات اصیل انسانی باشد هیچگاه نمی‌میرد و همیشه ماناست. هنری که بر خاسته از فطرت الهی است همیشه زنده است.
میراث پورعطایی مجموعه‌ای از الحان و نواهایی است که از درون متن زندگی مردم سرچشمه گرفته و این الحان تا زندگی جریان دارد زنده است. میراث پورعطایی نواهایی است که در آیین تولد خوانده می‌شود.
نواهایی که در آیین‌های سوگ و سور و آیین پرستش شامل نواهای مناجات، نعت و منقبت‌خوانی شنیده می‌شود.» او ادامه می‌دهد: «روانشاد پورعطایی با حضور در جمع مردم، این الحان و آواها را در بین جامعه منتشر کرد و از طرفی اصل جانشین‌پروری را نیز جامه عمل پوشاند.
هنرمندان پیشکسوتی نظیر عبدالله امینی ثمره همین جانشین‌پروری است و همه اینها میراث پورعطایی را حفظ و به آیندگان منتقل خواهند کرد.» این خواننده و نوازنده درباره اینکه آیا نسل جدید توانسته جای خالی استاد پورعطایی را پرکنند؟
می‌گوید: «نسل جدید با وجود تمام مشکلات همواره تلاش می‌کند تا میراث اساتید موسیقی خراسان را حفظ و به نسل بعدی منتقل کند. از طرفی فرزندان استاد مانند جمشید فرزند ارشد استاد، میراث‌دار هستند، و همچنین، هنرمندانی که عاشق و شیفته پورعطایی هستند مانند امید رحمانی بوژگانی که نزدیکترین شباهت را به خوانندگی پورعطایی دارد.»
محمدزاده درباره اینکه آیا استاد پورعطایی را بیش از اندازه در «نوایی» خلاصه‌کرده‌ایم، توضیح می‌دهد: «اگرچه استاد پورعطایی با نام «نوایی» در خاطره‌ها جاودان است اما اگر ایشان را فقط با نوایی بشناسیم در حقش ظلم کرده‌ایم. من سال‌هاست تعبیری درباره روانشاد پورعطایی به کار می‌برم و معتقدم استاد پورعطایی دایره‌المعارف گویای موسیقی شرق خراسان خاصه تربت جام است.
ایشان به تمام سبک‌ها و شیوه‌های خوانندگی تسلط داشت و منظومه‌خوانی، بیدل‌خوانی، ادهم‌خوانی، الفنامه خوانی، چاربیتی‌خوانی، و غزل‌خوانی گوشه‌هایی از هنرشان بود. این هنرمند پیشکسوت حتی یکی از شاهدخوانان برجسته خراسان بود، چون هم شاعر بود، هم خواننده و هم نوازنده.
به همین دلیل هنر شاهدخوانی را در قطعه‌ای مانند «حکایت سروان مالک» به اوج خودش رساند. در ادامه می‌توانید شنونده چهاربیتی‌خوانی با صدای روانشاد غلامعلی پورعطایی و دوتارنوازی روانشاد ذوالفقار عسگری پور باشید.
