چرا شیوا مقانلو دبیر «جلال» شد؟

به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، شیوا مقانلو، داستان‌نویس و مترجم که به تازگی به عنوان دبیر نوزدهمین دوره جایزه ادبی «جلال آل‌احمد» منصوب شده است، در گفت‌وگویی مکتوب درباره این دور جایزه و رویکردهایش گفت. متن گفت‌وگو با او در پی می‌آید: جوایز خصوصی هم چندان مستقل نیستند جایزه «جلال» ۱۹ سال با توجه به حمایت‌های دولتی استمرار داشته، درحالی که عمر جایزه‌های ادبی در ایران کوتاه است.

به عنوان داستان‌نویس و مترجم، نگاه خودتان به این جایزه چیست؟ به نظر من صرف دولتی‌بودن یا خصوصی‌بودن، در هر امر فرهنگی، ملاک غایی برای برآورد اعتبار آن امر نیست.

مهم، نیات و اهداف برگزارکنندگان، و نتایج و خروجی کار است که نشانگر موفقیت و تاثیر رویکرد خواهد بود. طبعا جوایز خصوصی باید استقلال رای بیشتری در کشف و معرفی آثار داشته باشند، اما تجربه شخصی من از دو دهه حضور مستقیم و غیرمستقیم در جوایز مختلف ادبی ایران نشان داده که خیلی از جوایز خصوصی حتی معروف هم چندان مستقل نیستند و نهایتا بسته به حامی مالی جایزه - مثلا ناشران - یا ارتباطات دوستانه و کاری، یا موارد دیگر، کاملاً بی‌طرفانه عمل نمی‌کنند.

من به عنوان دبیر این دوره، درمورد دوره‌های قبلی جایزه جلال نظر رسمی نمی‌دهم. البته فهرست برگزیدگان و برندگان هر دوره مشخص و در دسترس است و به نظرم خود شما دوستان رسانه می‌توانید به‌راحتی میزان تأثیر یا عدم تأثیر این جایزه در رشد داستان ایرانی را برآورد کنید.

اما در مورد این دوره، چند دلیل روشن برای پذیرفتن دبیری علمی داشتم. ابتدا دلمشغولی همیشگی خودم پیرامون ادبیات تألیفی، کم‌رمق شدن آن در سال‌های اخیر، و تمایل به یافتن راه چاره؛ که به نظرم این جایزه عرصه بسیار خوبی برای گردآمدن توان فکری و عملی افراد هم‌نیت و دغدغه‌مند است.

و دوم؛ صحبت‌های اولیه با مدیران و برگزارکنندگان محترم جایزه، و تاکید ایشان بر استقلال نگاه و روال جایزه، و بازگذاشتن دست دبیران و داوران برای بررسی آثار مختلف و انتخاب بهترین‌ها به معنای واقعی. سخت‌گیری در داوری جایزه «جلال» در نوزدهمین دوره با دوره‌های گذشته چه تفاوت‌هایی خواهد داشت؟

در بخش اصلی، یعنی داوری، سختگیری ما بیش از همیشه خواهد بود، و بی‌توجه به وزن و کوچکی و بزرگی و تقدم و تاخر اسامی نویسندگان و ناشران. ضمنا باتوجه به دو جنگ اخیر درگرفته علیه کشورمان، بخش ویژه «قصه ایران » به این دوره اضافه شده است.

پس از فراخوان رسمی و جمع‌آوری داستان‌ها و ناداستان‌های کوتاه پیرامون دفاع از ایران، در چند زیرگروه مختلف، کار داوری این آثار کوتاه نیز به عنوان بخشی جنبی آغاز می‌شود و برگزیدگان همزمان با اختتامیه رسمی اعلام خواهند شد. همچنین چند برنامه جانبی اما مهم در نظر گرفته‌ام که البته برخی از آن‌ها از قبل هم در دبیرخانه و هیات برگزاری مطرح بوده‌اند، اما مفتخریم که در این دوره شکل اجرایی و عملی می‌پذیرند.

این برنامه‌ها، به محض تایید در هیات علمی، به شکل رسمی به خبرگزاری‌ها اعلام می‌شوند. فعلا یکی را بگویم که ترجمه داستان‌های کوتاه برگزیده ادوار، و چاپ آن‌ها در مجلدی برای معرفی و عرضه در نمایشگاه‌ها و جشنواره‌های ادبی بین‌المللی است.

ملاک داوری موضوع دولتی‌بودن جایزه «جلال» معمولا اما و اگرها و انتقادهایی را درباره بررسی و داوری کتاب‌ها به همراه دارد. رویکرد داوری و نگاه به آثار به چه شکل خواهد بود؟

البته به این سوال شما به نحوی در پاسخ اولم هم اشاره کردم. ولی یکی از نقاط قوت این دوره و دلگرمی‌های شخص من، حضور یک تیم هیات علمی قوی و متفاوت و همه‌جانبه است که اسامیشان به زودی اعلام می‌شود.

این گروه که نیمی از آن‌ها خانم هستند، همگی از نام‌آورانِ دارای هم جایگاه علمی و هم ساحت تجربه‌ای هستند که شاید در کمتر جایزه‌ای چنین گرد هم بیایند. این اسامی، در کنار داورانی که طبعا اسمشان علام نمی‌شود، مهر تأییدی است که این دوره در عین پیروی از آئین‌نامه ثابت و رسمی جایزه، دوره‌ای تازه و تاثیرگذار خواهد بود.

داورها نیز به همین نحو، از بین چهره‌های موثر و باسواد و جدی انتخاب می‌شوند و تمام آثار را با دقت بررسی خواهند کرد. ملاک اصلی برای همه ما، حمایت از داستان وزین و باکیفیت و جدی فارسی است، از سوی هر نویسنده و ناشری که منتشر شده باشد.

و به امید خدا نتایج این دوره نیز همین را نشان خواهند داد.