قیمت لحظهایهمه قیمتها
رمزگشایی از پیام رهبر انقلاب؛ مسجد چگونه تمدن‌ساز می‌شود؟
یک پژوهشگر مرکز تخصصی احیاء امر گفت: تأکید رهبر انقلاب بر «اقامه نماز» به‌عنوان یکی از امور مهم در مسیر عبور از جامعه اسلامی به تمدن اسلامی، نشان‌دهنده جایگاه فراتر از عبادت فردی نماز است؛ چراکه نماز و مسجد می‌توانند با ترویج روحیه عبودیت، در شکل‌دهی به روابط اجتماعی و ساخت جامعه اسلامی نقش‌آفرین باشند.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، رهبر انقلاب در پیام اخیر خود به اجلاس سراسری نماز فرمودند:«اقامه نماز در همه مراحل تکمیلی و سطوح تکاملی‌اش در پهنه جامعه و کشوری که پرچم اسلام ناب محمّدی صلّی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلّم را برافراشته و به حاکمیّت اسلام مفتخر شده، در زمره اهمّ امور است و برای فراهم شدن زمینه طیّ طریق از مرحله نهضت و انقلاب اسلامی تا مرحله جامعه اسلامی، امری ضروری است و بعد از آن است که نیل به مرحله تمدن اسلامی میسور خواهد شد.» اما این پرسش مطرح است که چگونه نماز، که در نگاه نخست یک عمل عبادی است، می‌تواند کارکردی اجتماعی و حتی تمدنی داشته باشد؟
امیرحسین آقایی پژوهشگر مرکز تخصصی احیاء امر، با اشاره به اهمیت بررسی مبانی فرهنگی و انسان‌شناختی تمدن‌ها اظهار کرد: برای فهم نقش و کارکرد نماز و مسجد در عرصه تمدن، ابتدا باید بررسی کرد که هر فرهنگ و تمدن بر چه اساس و ملاکی استوار است. وی افزود: یک تقسیم‌بندی رایج درباره کشورها و فرهنگ‌ها، تقسیم آنها به توسعه‌یافته و توسعه‌نیافته است.
اگر بخواهیم خیلی خلاصه توضیح دهیم، در این تقسیم‌بندی کشورهای توسعه‌یافته کشورهایی هستند که از فناوری‌های پیشرفته برخوردارند و با استفاده از آن، مواد اولیه و منابع خام را به کالاهایی با ارزش افزوده بالا تبدیل می‌کنند. آقایی ادامه داد: در مقابل، کشورهای توسعه‌نیافته به دلیل فقدان دانش فنی، ناچار به خام‌فروشی سرمایه‌های طبیعی خود و واردات کالاهای نهایی با هزینه‌های گزاف هستند؛ چرخه‌ای که می‌تواند شکاف طبقاتی میان جوامع را عمیق‌تر کرده و کشورهای فاقد فناوری را در وضعیت وابستگی اقتصادی پایدار قرار دهد.
پیشرفت یک فرهنگ را باید در افق انسان آن جست‌وجو کرد این پژوهشگر مرکز تخصصی احیاء امر با بیان اینکه چنین نگاهی به یک فرهنگ، عمدتاً بر اساس درآمد سالانه و پیشرفت فناورانه شکل گرفته است، گفت: می‌توان سطح نگاه را چند لایه فراتر برد و هر فرهنگ را بر اساس تعریفی که از انسان ارائه می‌دهد، افق و غایتی که برای او ترسیم می‌کند و نسخه‌ای که برای تأمین نیازهایش تجویز می‌کند، مورد بررسی قرار داد. وی تصریح کرد: به نظر می‌رسد چنین ملاکی نسبت به ملاک نخست ارجحیت و مطلوبیت بیشتری داشته باشد؛ چراکه حقیقت این است که نه تکنولوژی و نه وضعیت معیشتی، هیچ‌کدام به خودی خود مطلوبیت ندارند.
تکنولوژی و وضعیت اقتصادی در نهایت برای این هستند که انسان احساس آرامش و رضایت کند و آرامش بیش از آنکه تابع وضعیت بیرونی باشد، امری درونی است و به معنا، افق و غایتی که فرهنگ برای زندگی انسان ترسیم می‌کند، بستگی دارد. آقایی ادامه داد: اینکه خودکشی، افسردگی و بیماری‌های روحی و روانی در برخی جوامع ثروتمند نیز وجود دارد، نشان می‌دهد که اگرچه وضعیت اقتصادی و معیشتی در احساس رضایت انسان تأثیرگذار است، اما شرط کافی برای آن نیست.
به همین جهت، ملاک فضیلت یا رذیلت یک تمدن و فرهنگ را پیش از هر چیز باید در ارزش‌ها و افقی جست‌وجو کرد که آن فرهنگ پیش روی انسان قرار می‌دهد. فرهنگ غرب و تعریف انسان به‌عنوان حیوان هوشمند پژوهشگر مرکز تخصصی احیاء امر با اشاره به اهمیت تعریف انسان در شکل‌گیری فرهنگ‌ها گفت: اینکه هر فرهنگ چه تعریفی از انسان دارد، چه تصویری از او ترسیم می‌کند و روابط اجتماعی او را بر چه اساسی تنظیم می‌کند، در واقع عیار آن فرهنگ را مشخص می‌کند.
وی افزود: در یک تحلیل، فرهنگ غرب انسان را «حیوان هوشمند» می‌داند؛ انسانی که شهوت و غضب دارد، منفعت‌طلب است و تفاوت اصلی او با حیوان در برخورداری از ذهن و تخیل است. آقایی ادامه داد: در نتیجه، فرهنگ غرب با همه شاخ و برگ‌هایش شهوت، غضب و وهم انسان را به رسمیت می‌شناسد و این سه قوه را راهبری می‌کند.
