قیمت لحظهایهمه قیمتها
رسانه‌ها جهان‌های موازی ساخته‌اند / راهکار ترمیم شکاف نسلی گفت‌وگوی خردورزانه است
در دومین همایش ملی «فرهنگ، رسانه و تحولات نسلی در ایران» که در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار شد؛ سخنرانان بر ضرورت فهم دقیق و مبتنی بر شواهد از زندگی نسل جدید در جهانی که امر واقعی و دیجیتال در آن درهم تنیده شده، تأکید کردند.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، دومین همایش ملی «فرهنگ، رسانه و تحولات نسلی در ایران» روز سه‌شنبه ۱۴ مهرماه ۱۴۰۵ با حضور جمعی از استادان، پژوهشگران و فعالان حوزه فرهنگ، رسانه و ارتباطات در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار شد. در مراسم افتتاحیه این همایش، زهرا اجاق، رئیس پژوهشکده ارتباطات، با اشاره به کمرنگ شدن مرز میان جهان واقعی و دیجیتال گفت: سال‌ها درباره جهان واقعی و جهان مجازی به عنوان دو فضای جدا از یکدیگر سخن گفته‌ایم، اما امروز این مرز، دست‌کم در تجربه روزمره نسل‌های جوان، هر روز کمرنگ‌تر می‌شود.
وی افزود: برای یک نوجوان، ارتباط با دوستان، یادگیری، سرگرمی، دریافت خبر، بازی، ساختن تصویری از خود و حتی تجربه تعلق یا تنهایی، دیگر لزوماً به دو بخش آنلاین و آفلاین تقسیم نمی‌شود و محیط‌های دیجیتال با زندگی روزمره کودکان و نوجوانان درآمیخته‌اند. اجاق با بیان اینکه مسئله امروز صرفاً حرکت از جهان واقعی به جهان مجازی نیست، اظهار کرد: با نسلی مواجه هستیم که بخش مهمی از زندگی‌اش در جهانی شکل می‌گیرد که امر واقعی و امر دیجیتال در آن به طور فزاینده‌ای درهم تنیده شده‌اند.
رئیس پژوهشکده ارتباطات ادامه داد: تفاوت نسل‌ها را نباید صرفاً با رسانه‌ای که با آن بزرگ شده‌اند توضیح داد؛ مسئله عمیق‌تر از تغییر یک وسیله ارتباطی است. آنچه در حال تغییر است، بخشی از شیوه‌ای است که انسان از طریق آن جهان را می‌شناسد، با دیگران ارتباط برقرار می‌کند، خود را با آنها مقایسه می‌کند و تصویری از خود و جامعه می‌سازد.
وی با اشاره به ورود پلتفرم‌ها و الگوریتم‌ها به این فرایند گفت: الگوریتم‌ها تعیین می‌کنند در صفحه تلفن همراه ما چه چیزی بیشتر دیده شود، چه چیزی تکرار شود و چه چیزی شانس بیشتری برای جلب توجه داشته باشد. بنابراین رسانه دیگر فقط وسیله انتقال پیام نیست، بلکه در انتخاب آنچه می‌بینیم و آنچه کمتر می‌بینیم نیز نقش دارد.
اجاق با تأکید بر ضرورت پرهیز از ساده‌سازی در مواجهه با نسل جدید و فناوری گفت: نباید نسل جدید را صرفاً قربانی فناوری بدانیم؛ رابطه میان شبکه‌های اجتماعی و زندگی کودکان و نوجوانان پیچیده است و تنها مدت زمان استفاده از رسانه اهمیت ندارد، بلکه نوع استفاده، محتوای مصرفی، ویژگی‌های فردی، وضعیت خانواده، روابط اجتماعی و ویژگی‌های پلتفرم نیز باید مورد توجه قرار گیرد. وی افزود: از سوی دیگر، اینکه کودکان و نوجوانان با فناوری بزرگ شده‌اند، به این معنا نیست که الزاماً از سواد دیجیتال بالایی برخوردارند.
مهارت در استفاده از یک اپلیکیشن، لزوماً به معنای توانایی تشخیص اطلاعات معتبر از نامعتبر، شناخت تبلیغات پنهان، فهم سازوکار پلتفرم یا ارزیابی انتقادی محتوا نیست. رئیس پژوهشکده ارتباطات همچنین با اشاره به نقش هوش مصنوعی در تحولات رسانه‌ای گفت: نسل جدید دیگر فقط با رسانه‌ای مواجه نیست که تصویر، خبر یا ویدئو به او نشان دهد؛ امروز فناوری می‌تواند با او گفت‌وگو کند، پاسخ تولید کند و پیشنهاد بدهد و حتی نقشی شبیه یک هم‌صحبت یا همراه پیدا کند.
اجاق تأکید کرد: هوش مصنوعی فرصت‌های مهمی برای آموزش، دسترسی به دانش و خلاقیت فراهم می‌کند، اما همزمان پرسش‌هایی درباره اعتبار پاسخ‌ها، حفاظت از داده‌ها، سوگیری سامانه‌ها و مسئولیت خانواده، مدرسه، سیاست‌گذار و شرکت‌های فناوری ایجاد می‌کند. وی با اشاره به ضرورت توجه به شرایط ایران گفت: درباره تجربه دیجیتال کودکان و نوجوانان ایرانی پژوهش‌هایی انجام شده، اما همچنان با کمبود داده‌های ملی و قابل مقایسه و پژوهش‌های طولی مواجه هستیم.
