از باند پرواز تا میدان نبرد؛ ضرورت ثبت تاریخ

به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، سرهنگ علی خدابخشی اظهار کرد: نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران یکی از مجموعه‌هایی بود که از نخستین ساعات آغاز جنگ تحمیلی، درگیر مستقیم دفاع از کشور شد و نقش آن در روند جنگ، نیازمند ثبت و بازخوانی دقیق و مستند است.

وی افزود: اهمیت ثبت خاطرات این نیرو تنها به روایت عملیات‌های هوایی محدود نمی‌شود. پشت هر پرواز، مجموعه‌ای از تصمیم‌ها، تجربه‌ها، نگرانی‌ها، ابتکارها و فداکاری‌ها قرار داشت؛ از خلبانی که برای انجام مأموریت به آسمان می‌رفت تا نیروهای فنی که در کمترین زمان هواپیما را برای پرواز آماده می‌کردند و کارکنانی که در پایگاه‌ها، مراکز فرماندهی و بخش‌های پشتیبانی، استمرار عملیات را ممکن می‌ساختند.

سرهنگ خدابخشی اظهار کرد: خاطرات این افراد، در حقیقت بخشی از تاریخ شفاهی دفاع‌مقدس است؛ تاریخی که اگر امروز ثبت نشود، با گذشت زمان بخشی از جزئیات آن از بین خواهد رفت. بسیاری از کسانی که خود، شاهد رویدادهای آن دوران بوده‌اند، سال‌هاست از آن روزها فاصله گرفته‌اند و طبیعی است که فرصت ثبت دقیق خاطرات آنان محدود باشد.

هر تأخیر در این زمینه می‌تواند به معنای از دست رفتن بخشی از روایت‌های دست اول جنگ باشد.

وی ادامه داد: از سوی دیگر، روایت نیروی هوایی تنها روایت پیروزی‌ها و عملیات‌ها نیست.تجربه‌های دشوار، محدودیت‌های تجهیزاتی، شیوه‌های مقابله با شرایط جدید جنگ، نحوه تصمیم‌گیری فرماندهان و تجربه‌های نیروهای جوان نیز بخشی از این تاریخ است. ثبت همه این ابعاد می‌تواند تصویری واقعی‌تر از دفاع مقدس ارائه کند؛ تصویری که در آن، قهرمانی تنها در نتیجه یک عملیات موفق خلاصه نمی‌شود، بلکه در استمرار تلاش و ایستادگی انسان‌هایی دیده می‌شود که در شرایط دشوار مسئولیت خود را انجام دادند.

سرهنگ خدابخشی گفت: ثبت خاطرات نیروی هوایی همچنین فرصتی برای پیوند میان تاریخ نظامی و تاریخ اجتماعی دفاع مقدس است. خانواده‌های خلبانان و کارکنان نیروی هوایی نیز بخشی از این روایت هستند؛ خانواده‌هایی که ماه‌ها و سال‌ها با نگرانی انتظار بازگشت عزیزان خود را می‌کشیدند و در پشت صحنه جنگ، بخشی از بار روحی و اجتماعی آن را تحمل می‌کردند.

بنابراین تاریخ نیروی هوایی را نمی‌توان تنها در اسناد عملیاتی و گزارش‌های نظامی جست‌وجو کرد؛ بخشی از آن در خانه‌ها، نامه‌ها، عکس‌ها و خاطرات خانواده‌ها نیز باقی مانده است.

وی یادآور شد: امروز که فاصله زمانی ما با دوران دفاع مقدس بیشتر شده، ضرورت توجه به تاریخ شفاهی دوچندان است. نسل جدید بیش از هر زمان دیگری به روایت‌های دست اول نیاز دارد؛ روایت‌هایی که از زبان کسانی شنیده شود که خود در متن حوادث حضور داشته‌اند.

این روایت‌ها می‌توانند میان نسل امروز و نسلی که جنگ را تجربه کرده است، پلی از جنس تجربه و حافظه تاریخی ایجاد کنند.

سرهنگ خدابخشی اظهار کرد: ثبت خاطرات نیروی هوایی ارتش در واقع ثبت بخشی از تاریخ ایران معاصر است؛ تاریخی که در آن آسمان، پایگاه، باند پرواز، اتاق عملیات و کارگاه‌های فنی، هرکدام شاهد بخشی از یک دوره سرنوشت‌ساز بوده‌اند. اگر این خاطرات به‌صورت روشمند جمع‌آوری، تطبیق و منتشر شوند، نه‌تنها برای پژوهشگران و تاریخ‌نگاران، بلکه برای نویسندگان، مستندسازان و نسل‌های آینده نیز منبعی ارزشمند خواهند بود.

روایت دفاع مقدس هنوز ادامه دارد. بخشی از این روایت در آسمان نوشته شده و اکنون زمان آن است که راویان آن، پیش از آنکه خاطراتشان خاموش شود، خاطرات خودشان را روایت کنند.

چون ثبت خاطرات نیروی هوایی ارتش، تنها ادای دین به گذشته نیست؛ اقدامی برای حفظ حافظه تاریخی آینده است.

وی در پایان گفت: حماسه‌های نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران در جنگ‌های 12 روزه و رمضان هم بخش دیگری از تاریخ درخشان کشورمان است که باید ثبت شود.