برای خنداندن کودکان از کیفیت چشم‌پوشی نکنیم

به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، گیتی خامنه که به عنوان یکی از اعضای هیئت داوران بخش مسابقه بلند داستانی جشنواره فیلم‌های کودکان و نوجوانان معرفی شده است، در ارزیابی جشنواره فیلم کودک و نوجوان اصفهان گفت: از زمانی که جشنواره آغاز شد، همراه آن بودم تا مدتی که از جشنواره فاصله گرفتم و امسال دوباره به جمع دوستان پیوستم. المپیاد فیلمسازی از اتفاق‌های فوق‌العاده‌ای است که به نظرم می‌تواند به کودکان و نوجوانان کمک کند تا اعتماد به نفس خودشان را تقویت کنند و به آن‌هایی که علاقه و تمایل به فیلم‌سازی دارند، بها دهد.

او ادامه می‌دهد: پریشب به دیدن بچه‌های المپیادی که از ۱۴ تا ۱۷ سال سن دارند و در گروه‌های پنج‌نفره، فیلم‌های پنج‌دقیقه‌ای می‌سازند، رفتیم و دیدیم هیچ‌کدام نمی‌خوابند و تا صبح مشغول تدوین نهایی آثارشان‌ هستند.

خامنه ادامه داد: من روز بعد و در اختتامیه که به آن‌ها مدال دادند، به واکنش‌های بچه‌ها دقت می‌کردم. دیدن واکنش‌هایشان فوق‌العاده بود.

جیغ می‌کشیدند، اشک می‌ریختند و احساس می‌کردند به یک دستاورد مهم رسیده‌اند. به نظرم اگر بخشی از این بچه‌ها در آینده مسیر فیلم‌سازی را ادامه دهند، یقیناً از میان همین نوجوانان فیلم‌سازان موفقی خواهیم داشت.

ساختن یک فیلم کوتاه پنج‌دقیقه‌ای که بتوانید در آن محتوایی را به درستی ادا کنید، کار بسیار دشواری است. کار گروهی، بچه‌ها را از تنهایی دیجیتال دور می‌کند این داور بخش اصلی جشنواره سی و هشتم اظهار می‌کند: اتفاق خوب دیگر این بود که خانواده‌ها هم همراه بچه‌ها شده بودند و از موفقیت آن‌ها شاد می‌شدند.

این موضوع من را به یاد سال‌های ابتدایی جشنواره انداخت که جشنواره در اصفهان به یک اتفاق عمومی و خانوادگی تبدیل شده بود. آن روزها، همه شهر تحت تاثیر جشنواره قرار می‌گرفت و خانواده‌ها و دانش‌آموزان در سینماها حضور پیدا می‌کردند.

او اضافه می‌کند: آن شور و شوق شاید امروز به دلیل شرایط متفاوت شهر و جامعه به آن میزان وجود نداشته باشد، اما همچنان درگیر کردن بچه‌ها با یک کار گروهی و هدف مشخص، اتفاق بسیار ارزشمندی است. به خصوص امروز که بچه‌ها به دلیل گسترش دنیای دیجیتال و تکنولوژی، گاهی تنهاتر از نسل ما دوران کودکی خود را سپری می‌کنند، این کار گروهی اهمیت زیادی دارد.

خود بچه‌ها برایمان توضیح می‌دادند که وظایفشان را تقسیم کرده‌اند؛ یکی ایده‌پردازی کرده، دیگران ایده را پرورش داده‌اند، یکی تحقیق کرده، دیگری فیلم‌برداری را بر عهده گرفته و... حتی بعضی از آثار را با گوشی‌های شخصی خودشان ساخته بودند.

آینده سینما در دستان نوجوانان باانگیزه گیتی خامنه می‌گوید: فکر می‌کنم اگر کسی در ایران بخواهد یک کار بزرگ، ارزشمند و تاثیرگذار انجام دهد، باید به نوجوانان و جوانان انگیزه بدهد و این انگیزه را تقویت کند. باید دائم به آن‌ها یادآوری شود که آینده در دستان آن‌هاست.

این احساس مسئولیت، هم شوق ادامه مسیر را در آن‌ها ایجاد می‌کند و هم کمک می‌کند بدون هدف و انگیزه در مسیرهای مختلف سرگردان نشوند و دچار ناامیدی و سرخوردگی نشوند. او در پاسخ به پرسشی درباره وجود این انگیزه‌ها در طول سال و پیش از ایام جشنواره، بیان می‌کند: قاعدتا اگر فردی با شوق، انگیزه و آرزو درگیر یک حوزه باشد، ذهنش او را در همان مسیر هدایت می‌کند.

مثلا اگر کسی به نقاشی علاقه داشته باشد و در جایی مداد رنگی و کاغذ در اختیارش قرار بگیرد، تشویق شود، آموزش ببیند یا استادی خلاقیت و استعدادش را کشف کند، در آن مسیر حرکت خواهد کرد. اگر این علاقه واقعی باشد، در وجود فرد باقی می‌ماند؛ ممکن است شکلش تغییر کند یا گاهی تقویت و تضعیف شود، اما تا زمانی که به این دغدغه پاسخ ندهد، آرام نخواهد بود.

این مجری کودک و نوجوان می‌افزاید: بنابراین، بچه‌هایی که این‌قدر مشتاق هستند که سختی‌های ساخت فیلم را به جان بخرند، شب بیدار بمانند، لوکیشن پیدا کنند، کار با ابزارهای جدید یا حتی هوش مصنوعی را یاد بگیرند و تلاش کنند پیامشان را از طریق تصویر به مخاطب منتقل کنند، احتمالاً در این مسیر استعداد و علاقه‌ای جدی دارند. البته ممکن است بعضی از آن‌ها هم پس از تجربه این مسیر متوجه شوند که فیلم‌سازی دغدغه اصلی‌شان نیست و مسیر دیگری را انتخاب کنند.

هر دو گروه از چنین تجربه‌ای سود می‌برند. باید بزرگسال را به دنیای کودکان برد گیتی خامنه در پاسخ به پرسش درباره رقابت همزمان فیلم‌هایی برای کودکان و نوجوانان و فیلم‌هایی درباره کودکان و نوجوانان اظهار می‌کند: من از زمان تحصیل در رشته سینما به این موضوع فکر کرده‌ام.

برای دوره لیسانس هم باید فیلم می‌ساختیم و هم رساله ارائه می‌کردیم و عنوان رساله من «تفاوت فیلم‌سازی برای کودک با فیلم‌سازی درباره کودک» بود. از آن زمان تا امروز این تفاوت برای من جدی بوده است.

متأسفانه هنوز هم در بسیاری از اقداماتی که به نام کودکان انجام می‌شود، گاهی رد پای کودک را می‌بینیم، اما در واقع بیشتر از کودک برای سرگرمی مخاطب بزرگسال استفاده شده یا صرفا عنوان کودک روی یک اثر گذاشته شده است. او ادامه می‌دهد: البته می‌توان گفت مخاطب کودک به شکلی از بعضی از این آثار منتفع می‌شود.

برای مثال، اگر مخاطب بزرگسال از دنیای کودکی فاصله گرفته باشد و همین فاصله مانع ارتباط او با کودک خودش یا دیگر کودکان شده باشد، فیلم می‌تواند به برقراری این ارتباط کمک کند. این موضوع درباره والدین، مربیان و همه کسانی که برای کودکان کار می‌کنند یا به نام کودکان صحبت می‌کنند، صدق می‌کند.در چنین شرایطی خوب است فیلم‌ساز دست بزرگسال را بگیرد و او را به دنیای کودکی ببرد یا تلاش کند این دو دنیا را به یکدیگر مرتبط کند.

اگر فیلم‌ساز بتواند پیام کودک را به بزرگسال و پیام بزرگسال را به کودک منتقل کند و به یک پل ارتباطی میان این دو تبدیل شود، باز هم به نظر من به کودکان خدمت کرده است. فیلمساز حوزه کودک باید از نگاه کودک ببیند این داور جشنواره توضیح می‌دهد: قضاوت میان این دو دسته فیلم، کار بسیار دشواری است.

گاهی فیلمی درباره کودک ساخته شده، اما شما به عنوان یک بزرگسال احساس می‌کنید که فیلم از نظر ساختاری می‌توانسته موفق‌تر باشد، چون خط داستانی، انسجام یا پردازش ایده ضعیف است. اگر این جنبه‌ها را در نظر نگیریم، به فیلم جفا کرده‌ایم.

از طرف دیگر، اگر نگاه کودک را هم در نظر نگیریم، باز هم به نوعی جفا کرده‌ایم. او اضافه می‌کند: این مرز بسیار ظریف است.

به نظرم فیلم خوب، فیلمی است که هم مخاطب خود را درست بشناسد و هم بتواند از دریچه نگاه کودک به موضوع نگاه کند. یکی از هنرمندان بزرگ گفته است اگر کسی می‌خواهد اثر هنری موفقی خلق کند، خوب است از نگاه کودک به آن اثر نگاه کند.

دلیلش هم این است که کودک بی‌واسطه و غریزی و با چشمانی که به قول سهراب «شسته شده»، به دنیا نگاه می‌کند. گیتی خامنه در پایان می‌گوید: بنابراین، فیلم‌ساز باید بتواند خودش را به آن دوره نزدیک کند و کودکی خودش را به یاد بیاورد یا از طریق تعامل با کودکان، شناخت بیشتری از این دنیا پیدا کند.

از طرف دیگر، نباید تصور کند چون کودک برخی مسائل را متوجه نمی‌شود، پس می‌توان فیلمی بسیار ساده و بدون ساختار برای او ساخت. نمی‌توان صرفاً به این دلیل که کودک دست بزند، شادی کند یا بخندد، از ساختار، داستان و کیفیت فنی فیلم صرف‌نظر کرد.

به نظرم اگر یکی از این ویژگی‌ها وجود نداشته باشد، نمی‌توانیم ادعا کنیم در زمینه سینمای کودک موفق بوده‌ایم.

ساعاتی قبل اعضای هیئت داوران بخش مسابقه فیلم‌های بلند داستانی سی و هشتمین جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودکان و نوجوانان معرفی شدند.

گیتی خامنه، مریم سعادت، شبنم مقدمی، ایرج طهماسب، محمود کلاری، میثم مولایی و بابک خواجه پاشا داوران بخش مسابقه فیلم‌های بلند داستانی سی و هشتمین جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودکان و نوجوانان معرفی شدند و به ارزیابی آثار حاضر در این بخش می‌پردازند.

مراسم اختتامیه و اهدای پروانه زرین به برگزیدگان مسابقه فیلم‌های بلند این دوره از جشنواره، روز پنجشنبه ۱۶ مهرماه در مرکز همایش‌های بین المللی اصفهان برگزار می‌شود.

سی‌وهشتمین جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودکان و نوجوانان به دبیری حامد جعفری از ۱۱ تا ۱۶ مهرماه در حال برگزاری است.