حملهٔ زمینی به ایران از روزنهٔ صفحات دیجیتال

به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، ذهن و ادراک مخاطب یکی از میدان‌های اصلی تقابل، در جنگ‌های امروز است. تلفن همراه، بازی‌های موبایلی و شبکه‌های اجتماعی، به دلیل دسترسی گسترده و حضور روزمرهٔ کاربران، ظرفیت بالایی برای انتقال پیام‌های سیاسی و نظامی دارند.

شواهد موجود نشان می‌دهد استفادهٔ نظامی آمریکا از بسترهای غیرمتعارف برای رساندن پیام به مخاطبان منطقه‌ای، سابقه‌ای واضح دارد. امروز هم پای موضوع حملهٔ زمینی آمریکا به ایران، در تبلیغات خودکار و پاپ‌آپ (pop up) بازی‌های موبایلی و برخی اپلیکیشن‌ها به چشم می‌خورد که با هدف عادی‌سازی جنگ، ترس‌آفرینی و القای شکست‌ناپذیری آمریکا، برای افکار عمومی مخاطبان ایرانی طراحی شده است.

پنتاگون سراغ اپلیکیشن‌های روزمره می‌رود یکی از روشن‌ترین نمونه‌ها در سال ۲۰۲۴ در لبنان رخ داد. تبلیغی با لوگوی فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، در اپلیکیشن دوست‌یابی «تیندر» برای برخی کاربران نمایش داده شد.

این تبلیغ به زبان عربی هشدار می‌داد علیه آمریکا یا شرکای آن سلاح به دست نگیرند و با «نیابتی‌های ایران» همسو نشوند؛ در کنار آن هم تصاویر جنگنده‌های آمریکایی قرار داشت. انتشار این تبلیغ آن‌قدر غیرمعمول بود که رسانه‌های بین‌المللی آن را به‌عنوان نمونه‌ای از استفادهٔ ارتش آمریکا از تبلیغات دیجیتال و عملیات روانی بررسی کردند.

این نمونه نشان می‌دهد پیام نظامی می‌تواند در محیطی قرار گیرد که کاربر برای سرگرمی یا گذران وقت وارد آن شده است. همین تغییر محیط، امکان مواجههٔ ناخواسته با پیام سیاسی را افزایش می‌دهد.

انتقال تصویر جنگ به محیط سرگرمی می‌تواند به تدریج حساسیت مخاطب را نسبت به خشونت نظامی کاهش دهد و این تصور را ایجاد کند که حملهٔ نظامی، اتفاقی محتمل، عادی یا حتی اجتناب‌ناپذیر است.

میدان جنگ «بازی‌وارسازی» می‌شود نمونهٔ مهم‌تر، ورود زبان بازی‌های ویدیویی به روایت جنگ است. در مارس ۲۰۲۶، کاخ سفید ویدیویی دربارهٔ جنگ ایران منتشر کرد که بخش‌هایی از تصاویر بازی Call of Duty را با تصاویر واقعی عملیات نظامی در هم آمیخته بود.

این اقدام از سوی رسانه‌های حوزهٔ بازی و فناوری به‌عنوان استفادهٔ تبلیغاتی از تصاویر بازی برای روایت جنگ گزارش شد. حتی آکسیوس هم در این باره با عنوان «بازی‌وارسازی جنگ» توسط دولت ترامپ سخن گفت.

این شیوه، جنگ را از یک واقعیت انسانی و خونین به یک محصول بصری قابل مصرف تبدیل می‌کند که در آن انفجار می‌تواند به جای نشانهٔ مرگ و ویرانی، نشانهٔ «پیروزی»، «امتیاز» یا «قدرت» نمایش داده شود. در این حالت، فاصلهٔ روانی مخاطب با خشونت واقعی کاهش پیدا می‌کند.

حملهٔ زمینی؛ روایتی که باید راستی‌آزمایی شود در روزهای اخیر، ادعاهای مربوط به آغاز یا نزدیک بودن حملهٔ زمینی آمریکا به ایران نیز در فضای فارسی شدت گرفته است. اما خطر دیگری که وجود دارد این است که محتوای جعلی می‌تواند دقیقاً همان اثری را ایجاد کند که یک عملیات روانی واقعی دنبال می‌کند.

برای نمونه، فکت‌نامه ویدیویی را که به‌عنوان تصویر ورود نیروهای آمریکایی به ایران برای آغاز جنگ زمینی منتشر شده بود، بررسی کرد و نشان داد تصاویر قدیمی بوده و مربوط به نیروهای نظامی عمان است، نه نیروهای آمریکایی. همچنین تأکید کرد که ویدیو سندی برای آغاز حملهٔ زمینی آمریکا به ایران نیست.

نقطهٔ حساس جنگ، ذهن مخاطب است مواجهه با تبلیغات دربارهٔ «حملهٔ زمینی آمریکا» باید نه با ترس و نه با هیجان، بلکه با حساسیت رسانه‌ای همراه باشد. لوگو، تصویر سرباز، پرچم، صدای انفجار یا حتی ظاهر حرفه‌ای یک ویدیو هیچ کدام به‌تنهایی سند اصالت نیستند.