آیین امضای تفاهم‌نامه همکاری میان انجمن عرفان اسلامی ایران و خانه دانش و فرهنگ زریاب در محل اندیشگاه بارگاه شمس تبریزی برگزار شد. فاطمه طباطبایی در این نشست، عرفان را زبان فطرت، کرامت انسانی و راه رسیدن به آرامش دانست.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، فاطمه طباطبایی - مدیرعامل انجمن عرفان اسلامی ایران - در مراسم امضای تفاهم‌نامۀ همکاری با خانۀ دانش و فرهنگ زریاب اعلام کرد: بسیار امیدوارم که از این پس بتوانیم ارتباط گسترده‌تر و مستمری با شما دوستداران عرفان داشته باشیم. برای من مایه خرسندی فراوان است که انجمن علمی عرفان، در بیست‌ودومین سال فعالیت خود، صاحب شعبه‌ای در شهر خوی شده است؛ شهری که از دیرباز با نام شمس تبریزی و میراث عرفانی و فرهنگی او پیوندی عمیق داشته و امروز نیز ظرفیت‌های ارزشمندی برای طرح و گسترش مباحث عرفانی و معرفتی در اختیار دارد.
افتتاح آرامگاه شمس تبریزی در چنین فضایی، آن هم به بهترین شکل، مایه خوشحالی است. امیدوارم این رویداد سرآغاز فعالیتی گسترده و ثمربخش در حوزه عرفان و معرفت باشد.
طباطبایی تاکید کرد: من بر این باورم که زبان عرفان، یکی از بهترین زبان‌ها برای گفت‌وگو میان انسان‌هاست؛ زیرا زبان فطرت انسان است. انسان‌ها به‌طور فطری خداجو، حق‌طلب و حقیقت‌جو هستند.
ممکن است هر فردی حقیقت را در جایی متفاوت جست‌وجو کند، اما در اعماق وجود خود، همواره در پی یافتن گمشده‌ای است که بتواند به زندگی او معنا و آرامش ببخشد. عرفان، به‌ویژه عرفان مثبت و عرفان شیعی، می‌تواند راهی برای پاسخ‌گویی به این نیاز بنیادین باشد؛ عرفانی که در اندیشه امام خمینی(ره) جایگاهی اساسی داشت و یکی از پشتوانه‌های معرفتی و معنوی حرکت ایشان در شکل‌گیری انقلاب اسلامی به شمار می‌رفت.
امام خمینی(ره) برای به ثمر رساندن انقلاب اسلامی، تلاش‌های فراوانی کردند و از موقعیت علمی، جایگاه اجتماعی و آسایش شخصی خود گذشتند. همه می‌دانیم که ایشان در آغاز مبارزه، از بزرگان حوزه علمیه قم بودند و کرسی درس و محفل بحث و پژوهش داشتند.
با این‌حال، هنگامی که احساس کردند وظیفه شرعی ایشان مبارزه با ظلم و تلاش برای برپایی حکومتی است که شأن و کرامت انسان در آن رعایت شود، قیام کردند و در این راه تبعید و دشواری‌های فراوانی را پذیرفتند.
او ادامه داد: ایشان پس از تبعید، سال‌ها در نجف اقامت داشتند و در همان‌جا نیز از استادان برجسته حوزه و صاحب کرسی درسی پررونق بودند. از نظر علمی و اجتماعی، جایگاه والایی داشتند و نیازی به کسب اعتبار بیشتر برای خود نمی‌دیدند؛ اما هنگامی که احساس کردند می‌توانند برای مردم ایران و تحقق حکومتی انسانی و اسلامی گامی مؤثر بردارند، بار دیگر آسایش و موقعیت خود را در معرض خطر قرار دادند.
ترک نجف، رفتن به کویت و سپس عزیمت به پاریس، بخشی از مسیر دشواری بود که ایشان در این راه پیمودند. ذکر این نکات از آن جهت اهمیت دارد که حرکت امام خمینی(ره) بر پایه باوری عمیق به کرامت انسان شکل گرفته بود.
از دیدگاه ایشان، حکومت مطلوب و سالم، حکومتی است که زمینه رشد انسان‌ها را فراهم کند.
طباطبایی اضافه کرد: در بستری سالم، انسان‌ها بهتر می‌توانند استعدادهای خود را شکوفا سازند، به کمال برسند و از کرامت انسانی برخوردار باشند. در اندیشه امام خمینی(ره)، انسان خلیفه خداوند در زمین است و ظرفیت برخورداری از صفات و کمالات الهی را دارد.
انسان باید برای تحقق حقیقت انسانی خویش تلاش کند و استعدادهای نهفته خود را به فعلیت برساند. یکی از خواسته‌های فطری انسان نیز رسیدن به آرامش است.
همه ما آرامش و آسایش را دوست داریم، اما ممکن است در تشخیص راه رسیدن به آن دچار اشتباه شویم. فردی ممکن است آرامش را در قدرت ببیند، دیگری در ثروت و شخصی دیگر در شهرت؛ درحالی‌که این امور لزوماً پاسخگوی نیاز عمیق و درونی انسان نیستند.
او در بخش دیگری از سخنانش گفت: امام خمینی(ره) در آثار خود، مسیر انسان‌شدن و رسیدن به کمال را تبیین کرده‌اند. ایشان در کتاب شرح چهل حدیث به بررسی صفات و رذایل اخلاقی و راه‌های تهذیب نفس می‌پردازند و توضیح می‌دهند که انسان چگونه می‌تواند از رذایل فاصله بگیرد و به فضایل اخلاقی آراسته شود.
همچنین در مباحث مربوط به شرح حدیث جنود عقل و جهل، درباره صفات عقلانی و جهلانی و چگونگی غلبه بر رذایل درونی بحث می‌کنند. از این منظر، شأن انسان آن است که خردمندانه زندگی کند.
عقل، موهبتی الهی است که به انسان توانایی تشخیص، انتخاب و اصلاح خویشتن را می‌بخشد. انسان به مدد عقل می‌تواند وجود خود را از آلودگی‌ها و رذایل پاک کند، به انسانی شایسته‌تر تبدیل شود و در اصلاح جامعه خویش نیز نقش مؤثری داشته باشد.
مدیرعامل انجمن عرفان اسلامی ایران همچنین گفت: یکی از نکاتی که پیشنهاد می‌کنم دوستان به‌طور جدی در آثار امام خمینی(ره) دنبال کنند، بحث مدارا و رفق در چارچوب مباحث عقل و جهل است. انسان هرچه بیشتر به مرتبه انسانیت نزدیک شود، بیشتر مظهر رحمانیت الهی خواهد بود؛ با خود مدارا می‌کند، با دیگران با مدارا و مهربانی رفتار می‌کند و دیگران را بیگانه از خویش نمی‌بیند.
در چنین نگرشی، مرز میان «من» و «دیگری» کم‌رنگ می‌شود و انسان، دیگران را نیز در مسیر رسیدن به سعادت و کمال در نظر می‌گیرد. این نگرش را می‌توان از ویژگی‌های بنیادین عرفان امام خمینی(ره) دانست.
در چنین عرفانی، انسان صرفاً به نجات و سعادت فردی خود نمی‌اندیشد، بلکه سعادت دیگران را نیز مهم می‌شمارد. عارف حقیقی تنها خود را نمی‌بیند؛ دیگران را هم می‌بیند، برای آنان کرامت قائل است و نمی‌تواند نسبت به سقوط اخلاقی یا رنج و محرومیت آنان بی‌تفاوت بماند.
او تاکید کرد: امام خمینی(ره) درباره هدایت و ارشاد دیگران نیز نکته‌ای بسیار مهم دارند: کسی که می‌خواهد دیگران را ارشاد کند، ابتدا باید در اصلاح خویشتن بکوشد. نیروهای درونی انسان، از جمله خشم و محبت، باید به اعتدال برسند و عقل بر وجود او حاکم شود.
انسانی که در درون خود به تعادل رسیده باشد، بهتر می‌تواند در اصلاح جامعه نقش ایفا کند و در گسترش صلح، همدلی و روابط انسانی مؤثر باشد. بر همین اساس، کسی که قصد امر به معروف و نهی از منکر یا راهنمایی دیگران را دارد، باید وجودش سرشار از محبت و خیرخواهی باشد و در رفتار خود مظهر رحمانیت و رحیمیت الهی شود.
ارشاد باید از سر دلسوزی و مهرورزی باشد، نه از روی خشم، تحقیر یا خودبرتربینی. سخنی که از دلِ مهربان و اندیشه‌ای خردمندانه برخیزد، بر دل می‌نشیند و می‌تواند تأثیری ماندگار بر انسان و جامعه بگذارد.
طباطبایی ادامه داد: مقصود من از این سخنان آن است که عرفانی که می‌خواهیم در انجمن علمی عرفان به آن بپردازیم و آن را گسترش دهیم، باید برگرفته از اندیشه‌های اصیل شیعی و تعالیم عرفانی اهل‌بیت(ع) باشد. ما باور داریم که امامان معصوم(ع) پیشوایان هدایت‌اند و وظیفه هدایت و دستگیری معنوی انسان‌ها را بر عهده دارند.
ازاین‌رو، باید درک کنیم که خود نیازمند هدایت هستیم و با آگاهی و اراده، دست طلب به سوی آن بزرگواران دراز کنیم و از تعالیم آنان برای پیمودن مسیر کمال بهره ببریم.اما هدایت برای چه هدفی است؟ برای آنکه بتوانیم زندگی خوبی در دنیا بسازیم و در کنار آن، به سعادت آخرت نیز دست یابیم.
در اندیشه امام خمینی(ره)، زندگی معنوی و اخروی را نمی‌توان از کیفیت زندگی دنیوی انسان جدا دانست. زندگی مطلوب صرفاً به معنای برخورداری از قدرت، ثروت یا شهرت نیست؛ بلکه زندگی‌ای است که در آن انسانیت شکوفا شود، عقلانیت و فضیلت جایگزین رذایل شوند و انسان بتواند با آگاهی و مسئولیت‌پذیری زندگی کند.
مدیرعامل انجمن عرفان اسلامی ایران در بخش دیگری از سخنانش گفت: در مباحث مربوط به جنود عقل و جهل، برخی صفات مانند ریا، حسد و کبر از دشمنان رشد و تعالی انسان به شمار می‌روند. این صفات، انسانیت ما را تهدید می‌کنند و مانع شکوفایی استعدادهای معنوی و اخلاقی می‌شوند.
اگر بتوانیم بر این رذایل غلبه کنیم، خردمندانه زندگی کنیم و عقل و فضیلت را در وجود خود پرورش دهیم، می‌توانیم به آینده معنوی خویش نیز امیدوار باشیم؛ زیرا آنچه برای آخرت خود فراهم می‌کنیم، با شیوه زندگی و انتخاب‌های امروز ما پیوند دارد. به یک معنا، ما همین اکنون در حال ساختن آینده اخروی خویش هستیم و باید از خود بپرسیم چه چیزی برای آن آینده فراهم می‌آوریم.
بنابراین، عرفانی که امام خمینی(ره) به ما می‌آموزند و ما نیز امیدواریم در انجمن علمی عرفان به آن بپردازیم، عرفانی است که هدف آن شکوفایی انسانیت، خردمندانه زیستن، غلبه بر رذایل اخلاقی و رسیدن به کمال و آرامش است.
وی افزود: البته در این مسیر، نکته‌ای ظریف نیز وجود دارد. هنگامی که انسان به مرتبه‌ای از عقلانیت و تهذیب نفس می‌رسد و عقل در وجود او حاکم می‌شود، به تعبیر بسیاری از عارفان، افق دیگری از سلوک پیش روی او گشوده می‌شود: نسبت عقل و عشق.
عقل، هرچند موهبتی بزرگ و راهنمای انسان است، همچنان در چارچوب ادراک و تعینات خود عمل می‌کند. در سنت عرفانی، از مرتبه‌ای سخن گفته می‌شود که انسان باید از محدودیت‌های خودمحوری و تعلقات فراتر رود و به سوی معرفت عمیق‌تر و قرب الهی حرکت کند.
در این افق، عشق جایگاهی ویژه می‌یابد؛ عشقی که می‌تواند همه وجود انسان را از خودخواهی و تعلقات محدود رها سازد و آن را سرشار از نور، رحمت و لطف کند. البته این سخن به معنای نفی عقل نیست، بلکه بیانگر آن است که در سنت عرفانی، برای سلوک انسان مراتبی در نظر گرفته می‌شود و عقل و عشق در فهم این مراتب، جایگاه‌های متمایزی دارند.
طباطبایی همچنین اظهار کرد: من این فرصت را داشته‌ام که در کنار انسانی زندگی کنم که جلوه‌هایی از این مهر، لطف و نورانیت را در وجود او احساس می‌کردم. رفتار او با دیگران بر پایه معیاری روشن و در راستای آنچه رضایت خداوند می‌دانست، شکل می‌گرفت.
به کودکان و یتیمان محبت می‌کرد و بچه‌های کوچک را می‌بوسید. در این رفتارها، محبت و مهربانی جایگاهی اساسی داشت.
این تجربه برای من یادآور آن است که عرفان، اگر به حقیقت در وجود انسان تحقق یابد، باید در رفتار و مناسبات روزمره او نیز آشکار شود.از این‌رو، بسیار خوشحالم که می‌توانیم فعالیت انجمن علمی عرفان را در شهر خوی نیز گسترش دهیم و با همکاری شما عزیزان، دوستان و مجموعه‌های فرهنگی و علمی دیگر، زمینه فعالیت‌های مشترک را فراهم آوریم.
او اضافه کرد: امیدوارم با امضای تفاهم‌نامه‌ها و ایجاد همکاری‌های سازنده، بتوانیم دست در دست یکدیگر بگذاریم و اندیشه عرفانی‌ای را ترویج کنیم که راهی برای کمال، تعالی و آرامش انسان باشد؛ اندیشه‌ای که هم به بهتر زیستن در دنیا کمک کند و هم افق سعادت اخروی را پیش روی انسان بگشاید.در پایان، مایلم به نکته‌ای دیگر اشاره کنم و آن، قدردانی از تلاش‌هایی است که در عرصه توسعه فرهنگی کشور صورت می‌گیرد. می‌دانیم که کشور ما با مشکلات، محدودیت‌ها و تنگناهای فراوانی روبه‌روست.
مردم با دشواری‌های اقتصادی و اجتماعی دست‌وپنجه نرم می‌کنند و خطر جنگ و ناامنی نیز همواره نگرانی‌هایی ایجاد کرده است. با این‌حال، مشاهده می‌کنیم که فعالیت‌های فرهنگی متوقف نشده‌اند و همچنان شاهد برگزاری همایش‌ها، افتتاح مراکز فرهنگی و تلاش برای گسترش فعالیت‌های علمی و معرفتی هستیم.
ممکن است درباره عملکردها و سیاست‌ها دیدگاه‌های انتقادی متفاوتی وجود داشته باشد؛ اما در کنار نقد منصفانه، باید تلاش‌هایی را که برای استمرار فعالیت‌های فرهنگی انجام می‌شود نیز دید و ارج نهاد.
طباطبایی تاکید کرد: توسعه فرهنگی از نیازهای اساسی جامعه است و استمرار آن، حتی در شرایط دشوار، ارزشمند و شایسته قدردانی است. از این منظر، از همه برگزارکنندگان این مراسم و کسانی که برای شکل‌گیری این حرکت فرهنگی تلاش کرده‌اند، صمیمانه تشکر می‌کنم.
همچنین از جناب آقای دکتر حسن‌زاده - مدیرعامل خانۀ دانش و فرهنگ زریاب- که زمینه امضای این تفاهم‌نامه را فراهم کرده‌اند، سپاسگزارم. امیدوارم بتوانیم با مشارکت ایشان و همکاری سایر مجموعه‌های فرهنگی و علمی، فعالیت‌های گسترده و اثربخشی در این شهر داشته باشیم.
اشتیاق و علاقه‌ای که در دیدارها و نشست‌های پیشین در میان شما عزیزان مشاهده کردم، برای من بسیار امیدبخش بود. امیدوارم این شعبه که در بیست‌ودومین سال فعالیت انجمن علمی عرفان آغاز به کار کرده است، نخستین تجربه‌ای موفق و سرآغازی برای فعالیت‌هایی پربارتر و شکوفاتر باشد؛ فعالیت‌هایی که بتوانند اهداف و باورهای این انجمن را در جامعه گسترش دهند.
او همچنین گفت: نیاز به عرفان، معنویت و بازاندیشی در معنای زندگی، محدود به ایران نیست. انسان معاصر در سراسر جهان با بحران‌ها و دشواری‌هایی روبه‌روست که بخشی از آن‌ها ریشه در فاصله گرفتن از حقیقت انسانیت، اخلاق و معنای زندگی دارد.
امیدوارم با کمک شما عزیزان بتوانیم گام‌هایی مؤثر در این مسیر برداریم و در سال آینده، هنگام برگزاری نخستین سالگرد تأسیس این شعبه، دستاوردهایی ارزشمند و رضایت‌بخش در کارنامه خود داشته باشیم.
سید طه مرقاتی - مدیر انجمن عرفان اسلامی شعبۀ خوی- در بخش دیگری از مراسم در سخنانی گفت: مایه خرسندی و افتخار است که امروز میزبان یکی از شخصیت‌های برجسته علمی و فرهنگی کشور، سرکار خانم دکتر فاطمه طباطبایی هستیم. حضور ایشان به مناسبت امضای تفاهم‌نامه همکاری میان انجمن عرفان اسلامی ایران و خانه دانش و فرهنگ زریاب، فرصتی ارزشمند برای گسترش تعاملات علمی و فرهنگی با محوریت اندیشه‌های شمس تبریزی و مولانا فراهم آورده است.
کارنامه فعالیت‌های خانه دانش و فرهنگ زریاب در این حوزه، به‌ویژه انتشار آثار مرتبط با شمس‌پژوهی و مولاناپژوهی، نشان‌دهنده اهتمام این مجموعه به پاسداشت میراث عرفانی و فرهنگی ایران است؛ فعالیت‌هایی که شایسته تقدیرند و می‌توانند زمینه‌ساز شکل‌گیری جریان‌های علمی و پژوهشی گسترده‌تری در این عرصه باشند.
او ادامه داد: هنگامی که آرامگاه شمس تبریزی در حال احداث بود، یکی از دغدغه‌های اصلی بنیان‌گذاران و دست‌اندرکاران این طرح، فراتر از ساخت بنا و فراهم آوردن زمینه حضور گردشگران و علاقه‌مندان بود. این پرسش اساسی مطرح بود که پس از تکمیل بنا، استقبال گردشگران، بازدید علاقه‌مندان و ادای احترام به مقام معنوی شمس تبریزی، چه مسئولیتی در قبال میراث فکری و معرفتی او بر عهده ما خواهد بود؟
به باور ما، پاسداشت شمس تبریزی نمی‌تواند صرفاً به حفظ آرامگاه و بازدید از آن محدود بماند. آنچه اهمیت اساسی دارد، معرفی اندیشه‌ها و آموزه‌های معنوی او به نسل امروز و فرداست.
ما باید بتوانیم فرزندان خود و خانواده‌های ایرانی را با میراث عرفانی شمس آشنا کنیم و زمینه بهره‌گیری آنان از این گنجینه ارزشمند معرفتی را فراهم آوریم. تحقق این هدف، به پژوهش، آموزش، تولید محتوای علمی و فرهنگی و برنامه‌ریزی مستمر نیاز دارد.
در همین راستا، همکاری‌های شکل‌گرفته با وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و انجمن عرفان اسلامی ایران، فرصت مناسبی برای تحقق این هدف فراهم کرده است.
او در بخش دیگری از سخنانش درباره اهمیت برگزاری برنامه‌های فرهنگی گفت: ممکن است برنامه‌ای فرهنگی یا هنری در مقطعی برگزار نشود یا با موانعی روبه‌رو شود؛ اما چنین اتفاقاتی نباید ما را از چشم‌انداز بلندمدت شهر خوی و ظرفیت‌های کم‌نظیر آن غافل کند. خوی از دیرباز یکی از کانون‌های مهم فرهنگ، معرفت و اخلاق بوده است و میراث شمس تبریزی، فرصتی ممتاز برای احیای این جایگاه و تقویت آن در روزگار معاصر فراهم می‌آورد.
شایسته است این چشم‌انداز را مبنای برنامه‌ریزی‌های خود قرار دهیم و نسل جدید را نیز با همین نگرش تربیت کنیم؛ نسلی که بتواند اخلاق، معرفت، معنویت و گفت‌وگوی سازنده را در زندگی فردی و اجتماعی خود تجسم بخشد.
مرقاتی تاکید کرد: هدف ما باید آن باشد که خوی، در کنار جایگاه تاریخی خود، به کانونی پویا برای پژوهش‌های عرفانی، فعالیت‌های علمی، تعاملات فرهنگی و گفت‌وگوهای بین‌المللی تبدیل شود؛ شهری که نام شمس تبریزی در آن نه‌فقط یادآور یک شخصیت تاریخی، بلکه نشانه‌ای زنده از معرفت، اخلاق، معنویت و تعالی انسانی باشد. خوشبختانه، امروز و در آیین امضای تفاهم‌نامه همکاری میان دو نهاد علمی و فرهنگی، شاهد حضور استاد ناصحی خویی، از استادان برجسته ادبیات و شعر در شهر خوی، نیز هستیم.
ایشان با سرودن اشعاری درباره شمس تبریزی و سرزمین شمس، جلوه‌ای هنری و ادبی به این محفل بخشیده‌اند.
او با اظهار امیدواری از اینکه این آغاز مرحله‌ای تازه از همکاری‌های علمی، فرهنگی و پژوهشی باشد، گفت: باید بتوانیم با هم‌افزایی ظرفیت‌های موجود، میراث شمس تبریزی و مولانا را به شیوه‌ای شایسته به نسل امروز و آینده معرفی کنیم و جایگاه فرهنگی و معرفتی شهر خوی را در سطح ملی و بین‌المللی ارتقا دهیم.
سخنرانی سیدحسین حسن‌زاده - مدیرعامل اندیشکده زریاب - بخش دیگری از این مراسم بود.
او گفت: در آغاز، لازم می‌دانم از سرکار خانم دکتر فاطمه طباطبایی صمیمانه تشکر کنم که با سخنان حکیمانه و ارزشمند خود، نخستین نشست مشترک خانه دانش و فرهنگ زریاب و انجمن عرفان اسلامی ایران را مزین فرمودند. ما از محضر ایشان بهره فراوان بردیم و امیدواریم این دیدار، سرآغاز همکاری‌های گسترده‌تر در زمینه برگزاری دوره‌های آموزشی، نشست‌های علمی و اجرای پروژه‌های پژوهشی مشترک باشد.سرکار خانم دکتر، همان‌طور که در دیدار پیشین نیز خدمتتان عرض کردم، حدود ۱۰ سال پیش، طرحی بلندمدت و سی‌ساله را با افق سال ۱۴۲۴ شمسی طراحی کردیم.
اکنون حدود یازده سال از آغاز این مسیر سپری شده و در این مدت، دستاوردهای ارزشمندی حاصل شده است؛ از جمله انتشار شش مقاله علمی ـ پژوهشی، تألیف و انتشار سه جلد کتاب، برگزاری بیش از شصت نشست مرتبط با کتاب و همچنین برگزاری پانزده جلسه از مجموعه ماه‌گفتارهای شمس تبریزی.
حسن‌زاده ادامه داد: ادامه این مسیر، سه پروژه بزرگ علمی، فرهنگی و پژوهشی را طراحی کرده‌ایم که اکنون در مراحل مختلف برنامه‌ریزی و اجرا قرار دارند یکی از این پروژه‌ها، تدوین دانشنامه تخصصی شمس تبریزی است. پروپوزال این دانشنامه تدوین شده و جلسات مقدماتی متعددی نیز برای پیشبرد آن برگزار شده است.
تاکنون بیش از پانصد مدخل برای این دانشنامه شناسایی و آماده‌سازی اولیه شده است. امیدواریم با همکاری استادان و پژوهشگران و همراهی نهادهای علمی و فرهنگی، بتوانیم مراحل اجرایی این طرح بزرگ را با جدیت بیشتری دنبال کنیم.
از جناب آقای دکتر ایوبی و دیگر همکاران و مسئولان محترم در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تشکر می‌کنیم و امیدواریم با همراهی این دوستان این پروژه را به سرانجام برسانیم تا به یک مرجع بین‌المللی برای آثار و اندیشه‌های شمس تبدیل شود.
مدیرعامل اندیشکده زریاب همچنین اظهار کرد: یکی از ویژگی‌های مهمی که برای دانشنامه تخصصی شمس تبریزی در نظر گرفته‌ایم، انتشار برخط و تدریجی آن به زبان‌های فارسی و انگلیسی است. قصد نداریم برای انتشار یک مجموعه کامل، سال‌ها منتظر بمانیم تا همه مدخل‌ها نوشته و تدوین شوند.
بر اساسدبرنامه‌ریزی انجام‌شده، هر مدخل پس از نگارش توسط استاد یا پژوهشگر مربوط، بررسی و تأیید علمی و ویراستاری خواهد شد و سپس به‌صورت برخط منتشر می‌شود. به این ترتیب، دانشنامه از همان مراحل نخست شکل‌گیری، در دسترس پژوهشگران و علاقه‌مندان قرار خواهد گرفت و به‌تدریج توسعه خواهد یافت.
در واقع، اقدامات مقدماتی این طرح انجام شده و اکنون امیدواریم با همراهی اعضای هیئت علمی و سایر همکاران، وارد مرحله جدی نگارش، ارزیابی و انتشار مدخل‌هاشویم. باور داریم که دانشنامه تخصصی شمس تبریزی می‌تواند به یکی از منابع مرجع در حوزه شمس‌پژوهی تبدیل شود و زمینه را برای گسترش مطالعات علمی درباره زندگی، اندیشه‌ها، آثار و میراث فرهنگی و معنوی این شخصیت برجسته فراهم آورد.
او ادامه داد: پروژه بزرگ دیگری که با موضوع آرامگاه شمس تبریزی و ظرفیت‌های فرهنگی شهر خوی ارتباط مستقیم دارد، تدوین سند آینده‌پژوهی گردشگری با محوریت شمس تبریزی است. این پروژه صرفاً به معرفی یک اثر تاریخی یا توسعه گردشگری در محدوده آرامگاه محدود نمی‌شود، بلکه ابعاد گوناگون زندگی شهری را دربرمی‌گیرد؛ از جمله ابعاد فرهنگی، اخلاقی و اجتماعی، کیفیت زیست شهری، مبلمان شهری و نحوه بهره‌گیری از ظرفیت‌های تاریخی و معنوی شهر.
هدف آن است که در یک افق بلندمدت بیست‌ساله، بتوانیم به مرحله‌ای برسیم که آثار آموزه‌های معنوی شمس تبریزی، نه‌فقط در کتاب‌ها، مقالات و مباحث نظری، بلکه در زندگی فردی و اجتماعی مردم نیز نمایان شود. ما باید بتوانیم تأثیر این میراث را در ارتقای فرهنگ عمومی، تقویت اخلاق اجتماعی، بهبود کیفیت زندگی شهری و شکل‌گیری مناسبات انسانی‌تر مشاهده و ارزیابی کنیم.
حسن‌زاده همچنین گفت: به اعتقاد ما، پاسداشت شمس تبریزی زمانی به معنای واقعی خود نزدیک می‌شود که میراث او از محدوده پژوهش‌های نظری فراتر رود و در عرصه زندگی اجتماعی نیز اثرگذار باشد. از این‌رو، تلاش می‌کنیم با نگاهی میان‌رشته‌ای و با مشارکت استادان، پژوهشگران، نهادهای فرهنگی و مدیریت شهری، زمینه تحقق این هدف را فراهم کنیم.
پروژه سوم نیز که در چارچوب برنامه‌های بلندمدت اندیشکدۀ زریاب تعریف شده است، ثبت آرامگاه شمس تبریزی در مجامع بین‌المللی است. در این راستا اسناد پشتیبان موردنیاز برای این ثبت در قالب کتابی نفیس آماده شده است که شامل صدها سند و مدرک مورد نیاز برای ثبت بین‌المللی آرامگاه شمس است.
وی افزود: آنچه در تمامی این طرح‌ها اهمیت دارد، نگاه بلندمدت، استمرار فعالیت‌ها و تبدیل ایده‌های علمی و فرهنگی به برنامه‌های اجرایی و دستاوردهای قابل ارزیابی است. در این مسیر، همکاری با انجمن عرفان اسلامی ایران برای ما اهمیت ویژه‌ای دارد.
امیدواریم با بهره‌گیری از دانش و تجربه استادان این انجمن، بتوانیم دوره‌های آموزشی، نشست‌های تخصصی، کارگاه‌های پژوهشی و برنامه‌های مشترکی را با حضور صاحب‌نظران داخل و خارج از کشور برگزار کنیم. همچنین امیدواریم در چارچوب برنامه‌های مرتبط با دانشگاه تخصصی شمس و دیگر طرح‌های علمی پیش‌بینی‌شده، زمینه مشارکت استادان برجسته خارجی و مؤسسات علمی بین‌المللی را فراهم آوریم.
البته ارتباطات بین‌المللی خانه دانش و فرهنگ زریاب به امروز محدود نمی‌شود.
حسن‌زاده در پایان سخنانش ابراز امیدواری کرد تا امضای این تفاهم‌نامه، فرصتی تازه برای گسترش همکاری‌های علمی و فرهنگی میان خانه دانش و فرهنگ زریاب و انجمن عرفان اسلامی ایران فراهم آورد و بتوان در پرتو دانش، تجربه و همراهی دیگر استادان، گام‌های مؤثری در توسعه عرفان‌پژوهی، شمس‌پژوهی و معرفی میراث معنوی ایران برداشت.
