آلبوم «سفر سنتور» حاصل دوستی موسیقایی با دیگر فرهنگ‌ها و با تکیه بر نبوغ سیامک آقایی شکل گرفته است.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، آیین رونمایی از آلبوم «سفر سنتور» جمعه 24 آبان 1405 در تماشاخانه استاد جوانمرد خانه تئاتر برگزار شد.
این گردهمایی، علاوه بر معرفی اثری تازه از سیامک آقایی، فرصتی برای گفت‌وگو درباره پیوند موسیقی ایرانی با فرهنگ‌های دیگر، تجربه‌های مشترک نوازندگان و ضرورت جست‌وجوی صداهای تازه در موسیقی بود.
محمدرضا درویشی، سام گیوراد، کامران منتظری و سیامک آقایی از سخنرانان این مراسم بودند و هر یک به نسبت موسیقی با فرهنگ، اسطوره، تجربه نوازندگی و تحولات موسیقی ایرانی پرداختند.
از فرهنگ‌های شرقی تا جایگاه موسیقی در اساطیر
محمدرضا درویشی، پژوهشگر و آهنگساز، یکی از سخنرانان مراسم رونمایی بود که در سخنان خود درباره فرهنگ‌های شرقی و سنتی صحبت کرد.
سام گیوراد، دیگر سخنران این مراسم، نیز به جایگاه موسیقی در اساطیر پرداخت و از این منظر به موضوع موسیقی و نسبت آن با جهان فرهنگی و اسطوره‌ای پرداخت.
«رقصی چنین» نتیجه سال‌ها همنشینی و همنوازی است
کامران منتظری، نوازنده تنبک و از دیگر سخنرانان مراسم، درباره تجربه همکاری خود با سیامک آقایی در قطعه «رقصی چنین» صحبت کرد؛ قطعه‌ای که نوازندگی تنبک آن را منتظری بر عهده داشته است.
او با اشاره به شیوه ساخت و اجرای قطعاتی که در گذشته با تغییر وزن همراه بودند، گفت: «در گذشته این‌گونه بود که قطعاتی ساخته می‌شد که با تغییر وزن همراه بودند و ملودی بر همین اساس پیش می‌رفت. من معتقدم که نگه‌داشتن یک متر ثابت و ایجاد جملات بلندتر و طولانی‌تر با سنکوب‌ها و تغییر پالس‌ها کاری است که مهارت بیشتری را می‌طلبد.»
منتظری با اشاره به اجرای سیامک آقایی در این قطعه افزود: «در این قطعه سیامک آقایی به‌خوبی از پس کار برآمده است. دشواری کار آنجاست که این قطعه بداهه اجرا شده و در عین حال روند ملودی هم باید به زیبایی پیش برود و همه این‌ها مجموعه‌ای از عواملی است که انجام دادن‌شان نیاز به نبوغ دارد.»
این نوازنده تنبک با اشاره به اینکه بخش تنبک این قطعه بعدتر در ایران ضبط شده است، تجربه همکاری خود با آقایی را حاصل سال‌ها همراهی و همنوازی دانست و گفت: «من فکر می‌کنم چکیده سال‌ها همنشینی و همنوازی بنده با جناب آقایی حاصلش همین قطعه «رقصی چنین» است.»
«سفر سنتور» حاصل دوستی با فرهنگ‌های دیگر است
سیامک آقایی، نوازنده سنتور و آخرین سخنران مراسم، در توضیح شکل‌گیری آلبوم «سفر سنتور» گفت این مجموعه در 9 قطعه گردآوری شده و به چهار فرهنگ غیرایرانی اشاره دارد.
او با اشاره به حضور موسیقی ژاپن در این آلبوم توضیح داد که ساز شاکوهاچی از این فرهنگ انتخاب شده و سه قطعه را با کوجیرو لومزاکی، نوازنده این ساز، اجرا کرده‌اند.
آقایی در ادامه، بخشی از تجربه‌های موسیقایی خود در همکاری با نوازندگان فرهنگ‌های مختلف را تشریح کرد و گفت از سال 2000، به دعوت کیهان کلهر، وارد پروژه جاده ابریشم شده است؛ مجموعه‌ای که حدود 40 نوازنده از فرهنگ‌های مختلف در آن همکاری داشتند و گروهی از نوازندگان برجسته را در کنار یکدیگر قرار می‌داد.
او با اشاره به حضور سازهای ایرانی در کنار سازهای دیگر فرهنگ‌ها گفت بخش عمده فعالیت‌هایش در 20 سال گذشته به پروژه‌هایی مربوط بوده که در آنها سازهای ایرانی در کنار سازهای فرهنگ‌های دیگر قرار گرفته‌اند.
به گفته آقایی، تداوم این همکاری‌ها به‌تدریج از مرز دوستی‌های معمول فراتر رفت و نزدیکی فکری و هنری میان نوازندگان شکل گرفت؛ تجربه‌ای که به گفته او، در قطعات آلبوم «سفر سنتور» بازتاب یافته است.
او با اشاره به دشواری سفرهای طولانی برای اجرای موسیقی گفت: «وقتی از ایران با 20 ساعت پرواز به فلان کشور می‌رسی و چند ساعت بعد باید روی صحنه باشی؛ اتفاقات عجیبی رخ می‌دهد.»
آقایی ادامه داد که در چنین پروژه‌هایی، تعداد زیادی از نوازندگان در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند و امکان انتخاب همکارانی فراهم می‌شود که اندیشه‌ها و ایده‌هایشان به نگاه هنری او نزدیک است. به گفته او، تداوم اجراها در طول سال‌ها به دوستی‌های عمیقی انجامید و نتیجه آن دوستی‌ها را می‌توان در قطعات آلبوم «سفر سنتور» شنید.
از میراث نسل طلایی موسیقی ایرانی تا ضرورت صداهای تازه
بخش دیگری از سخنان سیامک آقایی به وضعیت موسیقی کلاسیک ایرانی و ضرورت حرکت به سمت تجربه‌های تازه اختصاص داشت.
او با اشاره به دوره فعالیت استاد محمدرضا شجریان، استاد پرویز مشکاتیان و استاد حسین علیزاده گفت فضای موسیقی کلاسیک ایرانی در آن دوره به نقطه اوج مهمی رسیده بود؛ دوره‌ای که به گفته او، حتی با وجود همراهی‌نکردن حاکمیت با موسیقی، مسیر این هنر به‌خوبی پیش رفت.
آقایی در ادامه به اجرایی اشاره کرد که به گفته او، با تصمیم علیزاده و لطفی برای مهاجرت همراه شد؛ اجرایی که در آن با یوزی روی صحنه آمدند و برنامه را قطع کردند.
او با تأکید بر اینکه موسیقی در همان شرایط نیز مخاطبان خود را داشت، گفت نسل پیشین میراث موسیقایی را به نسل بعد منتقل کرد و اکنون هنرمندان با مسئولیت ادامه این مسیر روبه‌رو هستند.
این‌نوازنده با انتقاد از برخی روندهای کنونی موسیقی اظهار کرد: «الان دیگر با کنسرت‌نمایش‌ها در سراشیبی موسیقی هستیم.»
او همچنین بر ضرورت عبور از تکرار الگوهای پیشین و حرکت به سوی ایده‌ها، صداها و ترکیب‌های تازه تأکید کرد و گفت: «من شدیداً به دنبال این هستم که دیگر آن سه‌گاه و چهارگاه و دیگر دستگاه‌ها به آن شکل گذشته دیگر جواب ندهد. حرکت به سمت ایده‌های جدید برای رسیدن به صداهای نوتر و ترکیب‌های جدیدتر لازم است.»
آقایی با اشاره به ظرفیت موسیقی ایرانی برای تعامل با فرهنگ‌های دیگر، «سفر سنتور» را نمونه‌ای از این نگاه دانست؛ نگاهی که می‌تواند با بهره‌گیری از ظرفیت‌ها و فضیلت‌های دیگر فرهنگ‌ها، امکان تداوم مسیر موسیقی را فراهم کند.
او در ادامه گفت: «کاری کنیم که روزی مملکت به سمت فرهنگ و هنر برگردد. تا قبل این اتفاق، انگیزه من این است که فعالیت‌هایم را به صورت هرچند اندک انجام دهم ولی ترکیبی با فرهنگ‌های دیگر باشد.»
تقدیر از نخستین معلم موسیقی
سیامک آقایی در بخش پایانی سخنان خود، خاطره‌ای از تأثیر نخستین معلم موسیقی‌اش تعریف کرد و همین خاطره را زمینه‌ای برای قدردانی از نخستین آموزگار موسیقی دوران زندگی خود قرار داد.
مراسم رونمایی از آلبوم «سفر سنتور» با یادآوری تجربه‌های مشترک هنرمندان، اهمیت دوستی‌های شکل‌گرفته در مسیر همکاری‌های بین‌فرهنگی و تأکید بر ضرورت تداوم خلاقیت در موسیقی همراه بود.
قطعات آلبوم «سفر سنتور» عبارت‌اند از: «واپسین طلوع»، «پیشواز»، «پیش از باران»، «ساری گلین»، «نظارگان ماه»، «رقصی چنین»، «غروب حماسه»، «باد ما را به کجا خواهد برد» و «گاه پرواز».
در دفترچه آلبوم «سفر سنتور» این دو بیت از فربود بهمنی آمده است:
«رها ز بود و نبود و خمش ز گویایی به صد روایت ناگفته قصه پردازم
جنون به مقتل عشقم کشد چو پروانه که واپسین دم عشق است و گاه پروازم»
