کتاب «وارث پیامبر» اثر استاد دانشگاه واشنگتن، تلاش دارد به وجوه پنهان زندگی امام علی(ع) بپردازد.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، کتاب «وارث پیامبر» در میان آثار منتشر شده درباره امام علی(ع) در غرب، تلاش دارد برخی از خلأها و نانوشته‌ها درباره امیرالمؤمنین، علی(ع) را پر کند. حسن عباس که استاد روابط بین‌الملل در دانشگاه دفاع ملی واشنگتن دی سی است، در این اثر تلاش دارد به وجوه کمتر پرداخته شده از زندگی و شخصیت امام علی(ع) بپردازد.
به باور نویسنده؛ علی(ع) برای اسلام چیزی بیشتر از راهنما و راهبر بود. او مدافع شورمند عدالت و جنگجوی شجاعی بود که به مقابله با دشمنانی رفت که هیچ‌کس یارای ایستادگی در برابر آنان را نداشت.
او بیش از هر چیز یک قدیس برای اسلام بود؛ میراث‌دار معنویت پیامبر(ص) به لطیف‌ترین وجه. به همین دلیل قدیسان و عرفای صوفی در طول زمان و در مناطق مختلف احترام و عشق خود را نسبت به او از طریق شعر و موسیقی ابراز کرده‌اند.
در بسیاری از مواقع، عارفان در مسیر طلب کمال معنوی با گفتن ذکر موزون «علی مولا، علی مولا» (به معنی «علی سرور ما») یا «علی ولیّ، ولیّ علی» (به معنی «علی، قدیس و دوست خدا») به جذبه فرو می‌روند. صوفیان مسلمان، که از ابعاد عرفانی اسلام الهام می‌گیرند، بدون ارجاع به آموزه‌ها و شخصیت علی(ع) نمی‌توانند با جهان‌بینی دینی ارتباط برقرار کنند.
علی(ع) چهره‌ای خندان و دوستی مهربان بود، کسی که مردم در هر زمان و با هر پیشینه‌ای می‌توانستند و می‌توانند به او اتکا کنند. مؤمن باشید یا ملحد، دانشجو یا استاد، غربی یا شرقی، داستان علی(ع) برای شما یکی است.
او مردی برای تمام دوران‌ها بوده و هست.
حسن عباس تصویری ظریف، جذاب و متقاعدکننده از این چهره بلندآوازه ارائه می‌دهد و به ریشه‌های انشعاب مذهبی در اسلام می‌پردازد. عباس آشکار می‌کند که چگونه پس از رسول خدا(ص)، علی(ع) ردای معنوی اسلام را به تن کرد تا جلودار جنبشی باشد که پیامبر رهبری آن را بر عهده داشت.
او بر این نکته تأکید دارد که آموزه‌های علی(ع) درباره حکمت، عدالت و ایثار همچنان مورد ارج و احترام مسلمانان شیعه و سنی است، اما اندیشه‌های او زیر لوای برنامه‌های فرقه‌ای و سیاست‌های قدرت حکومت‌های وقت مدفون شده‌اند. عباس استدلال می‌کند که امروز، میراث و پیام علی(ع) در تقابل با داعش، القاعده و… قرار دارد.
هسته اصلی پژوهش عباس را این سوال تشکیل می‌دهد: چگونه هواداری از چنین فردی با آن سیمای زلال معنوی و میلیون‌ها پیرو در سراسر جهان، می‌توانست برای هر فردی در برخی از حکومت‌های اسلامی دردسرساز باشد؟
او در ادامه تأکید می‌کند که یک شرح‌حال شایسته و منصفانه از علی(ع)، علاوه بر معرفی مناسب او به مخاطبان غربی، می‌تواند پاسخی برای این دست از پرسش‌ها ارائه دهد. با این حال، یافتن یک زندگی‌نامه معتبر درباره امام علی(ع) در دنیای غرب دشوار است و به ندرت پژوهشگرانی در اروپا یا آمریکای شمالی اثری مستقل درباره ایشان منتشر کرده‌اند.
برعکس، کمبودی از حیث کتاب‌ها و زندگی‌نامه‌های نگاشته‌شده درباره علی(ع) در جهان اسلام وجود ندارد که از زوایای گوناگون سیاسی، کلامی و تاریخی تألیف شده‌اند.
نویسنده بر این باور است که، اغلب گفتمان‌ها عامدانه علی(ع) را نادیده می‌گیرند یا اساساً راجع به او ناآگاه هستند؛ دلیلش می‌تواند فقدان دسترسی به منابع باشد یا اینکه به اشتباه علی(ع) را متعلق به گروه شیعه می‌دانند. این کتاب درس‌هایی نیز برای پیروان و دوستداران علی(ع) دارد تا پیام او را مورد بازنگری قرار دهند و صورت‌بندی مجددی درباره شیوه‌های ارائه و معرفی شخصیت علی(ع) داشته باشند.
به گفته نویسنده؛ گفت‌وگو درباره علی(ع) باید از مسائل مربوط به قدرت سیاسی فراتر برود؛ چرا که توجه علی(ع) فقط معطوف به این مسئله نبود، گرچه او در این موضوع صاحب حق بود. او هیچ‌گاه به دنبال توطئه و دسیسه‌چینی نرفت و هرگز از زور و فشار یا مانورهای سیاسی برای به چنگ آوردن قدرت بهره نگرفت، زیرا قدرت هیچ‌گاه هدف اصلی او نبود.
هدف اصلی علی(ع) زنده نگه داشتن میراث معنوی پیامبر بود چرا که او وصی و جانشین واقعی او بود. برای همین بود که هنگام شهادت این کلام مشهور را ادا کرد: «به خدای کعبه که رستگار شدم».
عباس برای رسیدن به پرسش اصلی کتاب، ابتدا به توصیف زمانه پیامبر اکرم(ص) می‌پردازد و نقش تأثیرگذار امام علی(ع) در تغییر جنبه‌های اجتماعی، سیاسی و فرهنگی دوره بعثت و صدر اسلام را بیان می‌کند.
به گفته او؛ هدف پیامبر(ص) بازآفرینی انسانیتی بود که گم شده بود؛ نرم کردن قلب کسانی که با قساوت تمام نوزادان دختر خود را زنده‌به‌گور می‌کردند؛ رسمی که در دوران پیش از اسلام عربستان بسیار شایع بود. با این حال، مسیر نبوت برای پیامبر(ص) هرگز آسان نبود.
خداوند در این سفر معنوی و طاقت‌فرسا، سه حامی بزرگ به او عطا کرد: ابوطالب، عموی وفادارش که او را مانند فرزند خود بزرگ کرده بود و با حمایت همیشگی و وفاداری استوار از او محافظت می‌کرد؛ خدیجه، همسر محبوبش که ثروت خود را برای پشتیبانی مالی در این راه بخشید و فداکاری‌اش پیامبر را در روزهای سخت سرپا نگه داشت؛ و سرانجام، علی (فرزند ابوطالب) ــ پسرعمو و شاگردش که پیامبر خود شخصاً او را آموزش داد و پرورش بخشید. علی از نخستین لحظه‌ای که در کودکی اسلام را پذیرفت تا آخرین نفس پیامبر، مطمئن‌ترین یار و قدرتمندترین پشتیبان او بود.
در طول دوران گسترش تدریجی اسلام در سرزمین عربستان با تمام فراز و نشیب‌هایش، علی(ع) دست راست محمد(ص) بود. هنگامی که پیامبر مورد آزار و تعرض قرار می‌گرفت، علی(ع) در کنار او می‌ایستاد.
هنگامی که پیامبر(ص) به نماز می‌ایستاد، علی(ع) در پی او اقامه می‌کرد. وقتی توطئه کردند تا پیامبر را به قتل برسانند، علی(ع) جان خود را به خطر انداخت و در بستر او خوابید و تظاهر کرد که خودِ اوست تا جان پیامبر را نجات دهد (اشاره به لیلةالمبیت).
ماجرا صرفاً توانمندی جسمانی و انرژی بی‌پایان او نبود، شجاعت او همواره در پرتو وفاداری مطلق و قدرت معنوی شگفت‌انگیزش پدیدار می‌شد. پیامبر بارها بر جایگاه ویژه و ممتاز علی(ع) تأکید فرمود، تا جایی که روزی فرمود: «جایگاه تو نزد من، مانند منزلت هارون نزد موسی است، با این تفاوت که پس از من دیگر پیامبری نخواهد بود.»…
انتشار این اثر واکنش‌هایی را نیز در میان جامعه دانشگاهی غرب به همراه داشت. برخی آن را «بهترین زندگی‌نامه» توصیف کردند که خواندنش برای مسلمانان «ضروری» و برای غیرمسلمانان «مطالعه‌ای است اساسی جهت درک تاریخ صحیح و روح واقعی اسلام».
نشر هرمس به تازگی دومین چاپ این کتاب را در 323 صفحه با قیمت 790 هزار تومان منتشر کرده است.
