دبیر جشنواره همام میگوید هنرمندان دارای معلولیت هم می‌توانند استقلال حرفه‌ای داشته باشند.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، با نزدیک‌شدن به آبان‌ماه و یادآوری برگزاری چهارمین دوره جشنواره بین‌المللی همام، بار دیگر موضوع توانمندی‌های هنری افراد دارای معلولیت و ضرورت فراهم‌کردن فرصت‌های برابر برای حضور آنان در عرصه هنر مورد توجه قرار می‌گیرد؛ رویدادی که تلاش دارد از چارچوب حمایت‌های مقطعی عبور کند و به بستری برای شناسایی استعدادها، آموزش، معرفی آثار و ایجاد فرصت‌های اقتصادی برای هنرمندان تبدیل شود.
محمدرضا کامرانی مشهدی، متولد 30 شهریور 1370 در مشهد، از جمله افرادی است که مسیر حرفه‌ای خود را در پیوند میان فناوری، نوآوری، هنر و توانمندسازی اجتماعی دنبال کرده است. او فعالیت حرفه‌ای خود را از حوزه اختراع، نوآوری و صنعت هوایی آغاز کرد و در ادامه، با ورود به عرصه فعالیت‌های اجتماعی و خیریه، دغدغه شناسایی و پرورش ظرفیت‌های کمتر دیده‌شده جامعه را دنبال کرد.
کامرانی مشهدی که دبیری سه دوره جشنواره بین‌المللی همام را بر عهده داشته، معتقد است هنرمندان دارای معلولیت را نباید صرفاً در جایگاه دریافت‌کنندگان حمایت دید؛ بلکه باید فرصت دیده‌شدن، رشد هنری و دستیابی به استقلال حرفه‌ای و اقتصادی را برای آنان فراهم کرد.
در گفتگویی که با دبیر این رویداد داشتیم، از مسیر ورودش به فعالیت‌های اجتماعی، فلسفه شکل‌گیری آن، اهمیت کشف استعدادهای پنهان، ضرورت توجه به اقتصاد هنر و برنامه‌های آینده این جشنواره گفت.
مشروح این‌گفتگو در ادامه می‌آید:
از صنعت هوایی تا توانمندسازی اجتماعی
* آقای کامرانی چه مسیری شما را از حوزه اختراع و صنعت هوایی به سمت فعالیت‌های اجتماعی و به‌ویژه جشنواره همام کشاند؟
موضوع توسعه و نوآوری از ابتدای زندگی حرفه‌ای من همواره جایگاه ویژه‌ای داشته است. در دوران دانشجویی به صنعت هوایی علاقه‌مند بودم و در این حوزه فعالیت می‌کردم.
در آن زمان، توسعه فناوری و ایجاد بسترهایی برای اختراع و ثبت ایده‌های نو از مهم‌ترین دغدغه‌های من بود.
همیشه معتقد بوده‌ام ایده زمانی ارزشمند است که امکان تبدیل‌شدن به یک دستاورد عملی را داشته باشد. همین نگاه توسعه‌محور به‌تدریج در حوزه‌های دیگر فعالیت من نیز گسترش پیدا کرد و بعدها در فعالیت‌های اجتماعی و هنری‌ام ادامه یافت.
* فعالیت خیریه‌ای که در آن حضور دارید، بر چه اصلی استوار است و چه تفاوتی با حمایت‌های مناسبتی و مقطعی دارد؟
من در حوزه فعالیت‌های اجتماعی، مسئولیت مدیریتی و اجرایی در مجموعه «هم‌نمک» داشته‌ام. در این مسیر، توانمندسازی افرادی که جامعه گاهی آنها را ناتوان می‌پندارد، به یکی از دغدغه‌های اصلی ما تبدیل شد.
هنرمندان دارای معلولیت نیز از گروه‌هایی بودند که ظرفیت‌هایشان کمتر دیده می‌شد.
جشنواره بین‌المللی همام با همین رویکرد شکل گرفت؛ بستری برای شناسایی و معرفی استعدادهایی که ممکن است از نگاه جامعه پنهان بمانند. ما آثار را بر اساس خلاقیت، ایده و ارزش هنری ارزیابی می‌کنیم، نه محدودیت‌های جسمی هنرمند.
باور داریم معلولیت مانعی برای خلق آثار ارزشمند نیست و حمایت واقعی باید به دیده‌شدن توانمندی‌ها و فراهم‌شدن فرصت‌های حرفه‌ای منجر شود.
کشف استعداد؛ فراتر از نمایش آثار
* مهم‌ترین هدف شما در جشنواره چیست؛ شناسایی استعدادها، معرفی آثار یا ایجاد فرصت اقتصادی برای هنرمندان دارای معلولیت؟
این اهداف به یکدیگر پیوسته‌اند. در همام، علاوه بر هنرهای تجسمی، صنایع دستی، هنرهای سنتی و موسیقی، توسعه حوزه‌هایی مانند نمایش، فیلم، تئاتر و آثار مکتوب نیز در دستور کار قرار دارد.
تلاش می‌کنیم با همکاری هیئت‌های داوری و شورای عالی سیاست‌گذاری، این حوزه‌ها را به‌صورت مستمر توسعه دهیم.
در این مسیر، باید میان آموزش و کشف استعداد تفاوت قائل شد. برای مثال، ممکن است هنرمندی با تکنیک آبرنگ در جشنواره شرکت کند، اما استعداد اصلی او در سیاه‌قلم شناسایی شود.
وظیفه ما این است که زمینه پرورش این استعداد و معرفی آثار او را فراهم کنیم.
بنابراین، کشف استعداد، آموزش و ایجاد فرصت‌های حرفه‌ای مکمل یکدیگرند. برای توسعه این مسیر، برنامه‌هایی در حوزه آموزش و آکادمی داریم که امیدواریم بخشی از نتایج آن در دوره پنجم جشنواره نمایان شود.
اقتصاد هنر؛ حلقه مفقوده استقلال هنرمندان
* چرا بر اقتصاد هنر و فروش آثار هنرمندان دارای معلولیت تأکید دارید و این موضوع چه تأثیری بر استقلال آنان دارد؟
توسعه جشنواره نیازمند چشم‌اندازی بلندمدت و استمرار برنامه‌هاست. در همین راستا، نشست‌های تخصصی و کارگاه‌های آموزشی با حضور استادان داخلی و خارجی در دوره‌های مختلف برگزار شده و در دوره چهارم نیز از قالب‌های هنری و نمایشی برای انتقال مفاهیم استفاده کردیم.
در کنار آموزش و معرفی هنرمندان، توجه به اقتصاد هنر و فراهم‌کردن امکان عرضه و فروش آثار اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا حمایت واقعی باید به رشد حرفه‌ای و استقلال اقتصادی هنرمندان منجر شود. هدف ما این است که با تداوم برنامه‌های آموزشی و تخصصی، مسیر رشد و بلوغ جشنواره را در دوره‌های آینده ادامه دهیم.
تغییر نگاه جامعه؛ از محدودیت به توانمندی
* به نظر شما چگونه می‌توان نگاه عمومی جامعه را از معلولیت به توانمندی تغییر داد؟ در این مسیر، رسانه‌ها و رویدادهای هنری چه نقشی دارند؟
به باور من، تغییر نگاه جامعه با شناسایی ظرفیت‌ها و فراهم‌کردن زمینه شکوفایی آنها آغاز می‌شود. در حوزه معلولیت نیز باید به‌جای تمرکز بر محدودیت‌ها، توانمندی‌ها و خلاقیت افراد را دید.
جشنواره‌هایی مانند همام با فراهم‌کردن فرصت ارائه و معرفی آثار و رسانه‌ها با انعکاس توانایی‌ها و تجربه‌های هنرمندان، می‌توانند در تغییر این نگاه مؤثر باشند.
هدف، عبور از حمایت صرف و ایجاد فرصت‌های واقعی برای مشارکت اجتماعی، فعالیت حرفه‌ای و شکوفایی استعدادهای هنرمندان دارای معلولیت است.
* برنامه‌های آینده شما چیست؟ آیا گسترش به حوزه‌هایی مانند آموزش، آکادمی و هنرهای سنتی در دستور کار قرار دارد؟
یکی از رویکردهای ثابت من در زندگی حرفه‌ای، شناسایی ظرفیت‌های بالقوه و تبدیل آنها به دستاوردهای عملی بوده است؛ رویکردی که از دوران دانشگاه و فعالیت در حوزه اختراع آغاز شد و در زمینه‌هایی مانند طراحی و نورپردازی صنعتی و تدوین طرح‌های اقتصادی نیز ادامه یافت.
در جشنواره همام نیز همین مسیر را دنبال می‌کنیم. توسعه حوزه‌های هنری، گسترش آموزش و آکادمی، کشف استعدادهای تازه و فراهم‌کردن فرصت فعالیت حرفه‌ای برای هنرمندان، از برنامه‌های اصلی ماست.
همچنین توسعه حوزه‌هایی مانند نمایش، فیلم، تئاتر و آثار مکتوب را در دستور کار داریم و امیدواریم با همراهی همکاران و هیئت‌های تخصصی، شاهد رشد و تکامل بیشتر جشنواره در دوره‌های آینده باشیم.
