رمان “اگر” روایتی بدیع از سید مهدی شجاعی در گونه تاریخ جایگزین است که به پرسش “چه میشد اگر مردم کوفه در زمان مسلم بن عقیل، مسیری دیگر را برمیگزیدند؟” پاسخ میدهد.
سال 60 هجری قمری، 12 هزار دعوتنامه از سوی سران و مردم کوفه به سوی امام حسین (ع) ارسال شد و از ایشان درخواست کردند تا حکومت آن دیار را به دست گیرند. مسلم بن عقیل، نماینده امام، با استقبال باشکوهی در کوفه مواجه شد و هزاران نفر با او بیعت کردند. اما با ورود عبیدالله بن زیاد، والی جدید یزید، اوضاع تغییر کرد.
فشارها، تهدیدها، تطمیعهای مالی و وعدههای حکومتی، بسیاری از بیعتکنندگان را پشیمان کرد. مسلم بن عقیل تنها ماند و به شهادت رسید. متاسفانه، حتی برخی از همان دعوتکنندگان، بعدها در سپاه عمر سعد علیه امام حسین (ع) جنگیدند و در واقعه کربلا، در شهادت ایشان مشارکت کردند.
حال، در این میان، پرسش تاریخی مهمی شکل میگیرد: اگر کوفه در زمان مسلم بن عقیل، مسیری دیگر را برمیگزید، چه اتفاقی میافتاد؟ اسماعیل بنده خدا، نویسنده کتاب “اگر”، در تازهترین اثر خود که به زودی توسط نشر نشان منتشر خواهد شد، به این پرسش بنیادین پاسخ میدهد.
این اثر که در گونه “تاریخ جایگزین” نگاشته شده، خواننده را به سفری در یکی از حساسترین نقاط عطف تاریخ اسلام دعوت میکند تا شاهد مسیری باشد که میتوانست اتفاق بیفتد، اما رخ نداد. “اگر” روایتی است از ماجراهای غریب کوفه و “اگر”هایی که میتوانستند رقم بخورند و نخوردند.
این رمان، سایهای از راههای نرفته، سخنان نگفته، پیمانهای ناپایدار و غروبهای زودرس را به تصویر میکشد و نشان میدهد که تاریخ، تنها با چند انتخاب متفاوت، میتوانست سرنوشتی دیگر بیابد.
