آمار گمرک در بهار 1405 حاکی از رشد شگفتانگیز صادرات محصولات چاپی خراسان رضوی نسبت به سال گذشته است و این دستاورد، نویدبخش افقهای روشنتری برای این صنعت پیشرو در استان قلمداد میشود.
صنعت چاپ در استان پرافتخار خراسان، بهویژه در شهر مقدس مشهد، با سابقهای درخشان، روندی رو به رشد و شکوفایی را طی سالهای اخیر تجربه کرده است. این استان استراتژیک با بهرهگیری از موقعیت جغرافیایی ویژه و نزدیکی به کشورهای همسایه در آسیای مرکزی، به مرکزی مهم برای صادرات انواع محصولات چاپی مبدل شده است.
در سالهای اخیر، شاهد رشد قابل توجهی در امر صادرات محصولات چاپی از خطه خراسان به بازارهای هدف بودهایم؛ بهطوریکه در سال 1401، رشد این صنعت افزون بر 75 درصد ثبت شد. خراسان رضوی با داشتن بیش از 400 واحد فعال در حوزه چاپ، جایگاه سوم را در میان استانهای کشور در این صنعت به خود اختصاص داده است. محصولات چاپی تولیدی این استان راه خود را به بازارهای کشورهای مهم آسیای میانه از جمله افغانستان، تاجیکستان، قرقیزستان، ازبکستان، ترکمنستان و همچنین عراق و برخی کشورهای اروپایی یافته است.
بررسی آمار و ارقام صادرات فرآوردههای چاپی نشان میدهد که بخش قابل توجهی از مشتریان در کشورهای حاشیه خلیج فارس، افغانستان، عراق و سوریه، به دلیل نزدیکی جغرافیایی و روابط دوستانه با ایران و استان خراسان رضوی، سفارشات خود را به این استان رهنمون میسازند.
در سال 1402، حجم صادرات محصولات چاپی از استان خراسان به رقمی بالغ بر 13 هزار میلیارد تومان دست یافت. اما آمارها حاکی از آن است که روند رشد صادراتی صنعت چاپ در سال 1402 با توقفی روبرو شد و پس از آن در سالهای اخیر، شتاب مطلوبی نداشته است؛ شتابی که متناسب با ظرفیتها و توانمندیهای موجود این صنعت نباشد. کارشناسان دلایل متعددی را برای این مهم برمیشمارند که ثبات نداشتن قیمت مواد اولیه، از کلیدیترین آنهاست.
اما آمارهای صادراتی در این استان در بازه زمانی اخیر چه تصویری را نمایان میسازند؟
بر اساس دادههای ثبتشده در گمرک، حجم صادرات استان خراسان رضوی از مبادی گمرکی مشهد، دوغارون، سرخس و لطفآباد در مجموع در بهار 1405 به 26 هزار تن بالغ شده است؛ این در حالی است که وزن صادراتی در بهار 1404 تنها 1600 تن بوده است.

ارزش ریالی این صادرات در سال جاری نیز به 3.6 همت رسیده است؛ در مقایسه با ارزش ریالی صادرات در بهار 1404 که تنها 0.3 همت بود.
بیشترین میزان صادرات استان از گمرک مشهد با 25 هزار تن صورت گرفته و کمترین میزان نیز از گمرک سرخس انجام شده است.
هرچند برای تحلیل جامع میزان رشد صادراتی صنعت چاپ، بررسی آمار در طول سال امری ضروری است، اما افزایش آماری صادرات در فصل بهار، بیانگر ظرفیتهای بالقوه و بالفعل این صنعت در استان است. با این حال، فعالان صنف چاپ در استان، بر لزوم فراهمسازی مقدمات گسترش بازارهای صادراتی بیش از پیش تأکید دارند؛ موضوعی که وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز در راستای رایزنی با کشورهای همسایه، به طور جدی پیگیر آن است.
منبع: تسنیم