«بزم اهریمن»؛ روایت رهایی از استبداد در حافظه تاریخی آسیای میانه

رمان «بزم اهریمن» اثر حمید اسماعیلوف با ترجمه پریسا رحمتی منتشر شد؛ اثری که با نگاهی چندلایه به سرکوب‌ها، سانسور و حافظه تاریخی در دوران استالین، قدرت ادبیات در مواجهه با استبداد را به تصویر می‌کشد.

رمان «بزم اهریمن» نوشته حمید اسماعیلوف، نویسنده برجسته ازبک، با ترجمه پریسا رحمتی و مقدمه آبتین گلکار، توسط انتشارات کتاب‌سرای نیک در مجموعه «مولیان» منتشر و روانه بازار کتاب شد.

این اثر با روایتی چندلایه، سرکوب‌های دوران استالین، سانسور، حافظه تاریخی و نقش حیاتی ادبیات در مقابله با استبداد را بازخوانی می‌کند و بخشی از تاریخ فرهنگی آسیای میانه را از منظر یک نویسنده به تصویر می‌کشد. داستان «بزم اهریمن» در سال 1938، اوج سرکوب‌های استالینی در اتحاد جماهیر شوروی، رخ می‌دهد. در این میان، نویسنده‌ای به نام عبدالله قادری شب سال نو توسط پلیس مخفی شوروی بازداشت و به زندان تاشکند منتقل می‌شود. او در مواجهه با فشارهای جسمی و روانی، در ذهن خود رمانی را که پیش از دستگیری مشغول نگارش آن بوده، بازسازی می‌کند. این روایت به تدریج به داستان «آیخان»، شاعر و ملکه‌ای می‌پردازد که زندگی‌اش با کشمکش‌های سیاسی، خیانت و سایه تهدید دائمی مرگ در هم تنیده است.

با پیشرفت داستان، مرز میان واقعیت و خیال در ذهن عبدالله کمرنگ شده و روایت گذشته و حال در هم می‌آمیزد. به این ترتیب، تجربه یک زندانی سیاسی، تاریخ منطقه و فرایند خلق یک اثر ادبی در ساختاری واحد به هم پیوند می‌خورند. حمید اسماعیلوف در این رمان، عمیقاً به موضوعاتی چون سرکوب سیاسی، حافظه تاریخی، هویت فرهنگی و قدرت شگرف ادبیات می‌پردازد و از فرایند نوشتن و تخیل به عنوان راهی برای حفظ فردیت و مقاومت در برابر فراموشی بهره می‌برد. «بزم اهریمن» همچنین از منظر ادبی، به تاریخ کمتر روایت‌شده آسیای میانه ورود کرده و با تلفیق تاریخ، اسطوره و روایت مدرن، تصویری گویا از تجربه فرهنگی این منطقه در دوران اتحاد جماهیر شوروی ارائه می‌دهد.

ترجمه فارسی این اثر توسط پریسا رحمتی انجام شده است. آبتین گلکار نیز در مقدمه کتاب، ضمن معرفی جایگاه اسماعیلوف در ادبیات معاصر آسیای میانه، به اهمیت این اثر در بازخوانی تاریخ فرهنگی منطقه و ارتباط آن با تجربه سرکوب در دوران شوروی پرداخته است. انتشار «بزم اهریمن» در مجموعه «مولیان»، بخشی از برنامه جامع انتشارات کتاب‌سرای نیک برای معرفی ادبیات کشورهای همسایه و حوزه تمدنی ایران به شمار می‌رود. این مجموعه با تمرکز بر ادبیات کشورهایی چون ازبکستان، تاجیکستان، قزاقستان، قرقیزستان، ترکمنستان، ارمنستان، گرجستان و جمهوری آذربایجان، در تلاش است آثار نویسندگان این مناطق را به مخاطبان فارسی‌زبان معرفی کند. مجموعه «مولیان» به گفته این ناشر، با هدف توجه به پیوندهای عمیق تاریخی و فرهنگی ایران با کشورهای پیرامون و معرفی آثاری شکل گرفته است که به دلایل تاریخی و سیاسی، به‌ویژه در دوران اتحاد جماهیر شوروی، کمتر در فضای ادبی فارسی مورد توجه قرار گرفته‌اند.

منبع: کتاب‌سرای نیک