شجاعت بازنگری در آداب محافل قرآنی؛ چرا واکنشهای هیجانی، تلاوت را از هدف اصلی دور میکند؟
استاد حوزه و دانشگاه بر لزوم بازنگری در آداب محافل قرآنی تأکید کرد و گفت: هدف از نزول قرآن، تدبر در آیات است و رفتارهایی که این هدف را تقویت نکنند، حتی اگر سابقهای طولانی داشته باشند، نیازمند اصلاح هستند.
استاد حوزه و دانشگاه بر لزوم بازنگری در آداب محافل قرآنی تأکید کرد و گفت: هدف از نزول قرآن، تدبر در آیات است و رفتارهایی که این هدف را تقویت نکنند، حتی اگر سابقهای طولانی داشته باشند، نیازمند اصلاح هستند.
منیره طباطبایی، استاد حوزه و دانشگاه و کارشناس دینی، در گفتوگو با خبرگزاری «۶۰ ثانیه»، ضمن اشاره به اینکه آداب محافل قرآنی بخش مهمی از فرهنگ دینی جامعه را تشکیل میدهد، اظهار داشت: رفتار مخاطبان در جلسات تلاوت، بهویژه در رسانهها و محافل رسمی، نقشی کلیدی در آموزش غیرمستقیم نسل جوان درباره نحوه صحیح مواجهه با قرآن ایفا میکند.
وی با انتقاد از تقلیدهای ناآگاهانه از الگوهای غیر بومی، افزود: اینگونه تقلیدها میتواند به تحریف کارکرد اصلی محافل قرآنی منجر شود. برخی رفتارها بدون در نظر گرفتن زمینه فرهنگی و هدف اصلی تلاوت، صرفاً به صورت تقلیدی وارد این جلسات شده و بهتدریج به عرف غالب تبدیل گشتهاند، در حالی که هیچ پشتوانه معرفتی مشخصی ندارند.
این کارشناس علوم قرآنی با استناد به بیانات رهبر معظم انقلاب، حضرت آیتالله خامنهای، تصریح کرد: ایشان همواره میان تشویق برخاسته از تأثر واقعی و تشویق عادتگونه تمایز قائل میشوند و فرمودهاند: «یکوقت شما تحت تأثیر قرار میگیرید یا شدیداً زیبا میخواند یا شدیداً مؤثر میخواند، بىاختیار حالا میخواهید تشویق کنید… این حالا اشکالى ندارد، اما اینکه به مجرد اینکه قارى شروع کرد به خواندن و ما از اینجا بنا کنیم الله الله، هیچ لزومى ندارد.»
طباطبایی در ادامه توضیح داد: تلاوت قرآن یک فرآیند تربیتی است، نه صرفاً یک اجرای صوتی. زمانی که مخاطب از ابتدای تلاوت درگیر واکنشهای هیجانی میشود، فرصت تربیت گوش، دل و عقل از بین میرود و قرآن بهجای آنکه به عنوان معلمی هدایتگر مطرح شود، به پسزمینهای صوتی تبدیل میگردد.
این استاد دانشگاه با استناد به آیه شریفه «كِتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ إِلَيْكَ مُبَارَكٌ لِيَدَّبَّرُوا آيَاتِهِ»، تأکید کرد: هدف اصلی از نزول قرآن، تدبر و تفکر در آیات الهی است و هر آداب و رسومی که این هدف را تقویت نکند، نیازمند بازنگری و اصلاح است؛ حتی اگر سالها به عنوان سنت رایج پذیرفته شده باشد.
وی همچنین به نقش رسانهها در بازتعریف این فرهنگ اشاره کرد و گفت: بازنمایی صحیح محافل قرآنی، پرهیز از برجستهسازی تشویقهای افراطی و تمرکز بر معنا، صوت صحیح و پیام آیات، میتواند ذائقه عمومی جامعه را به سمت فهم عمیقتر و کاربردیتر قرآن سوق دهد.
طباطبایی در پایان خاطرنشان کرد: اگر خواهان آن هستیم که محافل قرآنی ما در تراز انقلاب اسلامی و مطابق با توصیههای رهبر معظم انقلاب باشد، باید شجاعت بازنگری در عادتهای رایج را داشته باشیم؛ عادتهایی که شاید با نیت خیر آغاز شده باشند، اما در عمل، موجب فاصله گرفتن از اصالت تلاوت و پیام الهی شدهاند.
