تاوان استراتژیک واشنگتن؛ حمله به ایران، کشاورزی آمریکا را بی‌کود و بی‌پناه کرد

تجاوز نظامی آمریکا به خاک ایران، با مختل کردن تنگه هرمز، زنجیره تأمین کود را در واشنگتن گسست. حالا مزارع آمریکا بدون نهاده‌های حیاتی، با شوک قیمتی، کمبود فیزیکی و تغییر اجباری الگوی کشت روبه‌رو شده‌اند.

تجاوز نظامی اخیر واشنگتن و حامیانش به خاک ایران، تنها یک ماجراجویی نظامی نبود؛ بلکه ضربه‌ای کاری به شریان‌های حیاتی اقتصاد خود آمریکا وارد کرد. بسته شدن تنگه هرمز در پی این تجاوز، فراتر از بازار انرژی، زنجیره تأمین کودهای شیمیایی را در ایالات متحده فلج کرده است. خاورمیانه به‌عنوان تأمین‌کننده نزدیک به نیمی از اوره و حدود ۳۰ درصد آمونیاک جهان، مسیر حیاتی‌اش را از طریق این تنگه استراتژیک مدیریت می‌کند و حالا توقف این مسیر، آمریکا را در آستانه فصل کشت، با کمبودی بی‌سابقه مواجه کرده است.

آمارها شوک‌آورند: قیمت اوره در بازارهای آمریکا تنها در یک هفته بیش از ۳۰ درصد جهش کرده و از ۵۱۶ دلار به ۶۸۳ دلار در هر تن رسیده است؛ در برخی نقاط خرده‌فروشی حتی به ۸۰۰ دلار هم نزدیک شده است. نکته کلیدی اینجاست که برخلاف نفت، آمریکا هیچ ذخیره استراتژیکی برای کود ندارد و طبق هشدارهای داخلی، با کسری ۲۵ درصدی نهاده‌های مورد نیاز فصل کاشت روبه‌روست.

کشاورزان آمریکایی که پیش‌تر هم با چهار سال زیان‌دهی دست‌وپنج نرم می‌کردند، حالا مجبور به تغییر استراتژی شده‌اند. ذرت که به شدت به نیتروژن وابسته است، کنار رفته و جای خود را به سویا می‌دهد؛ محصولی که می‌تواند نیتروژن خود را از هوا تأمین کند. پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد سطح زیر کشت ذرت حدود ۱.۵ میلیون هکتار کاهش می‌یابد. هزینه کاشت هر هکتار ذرت به ۹۱۷ دلار رسیده که یک‌سوم آن فقط به کود اختصاص دارد و حتی با قیمت‌های فعلی، کشاورزان پیش از این بحران هم ۱۵۰ دلار در هر هکتار ضرر می‌دادند.

این شوک تنها به مزارع آمریکا ختم نمی‌شود. توقف ۳۴ درصد از صادرات اوره کشورهای حاشیه خلیج فارس، اثرات زنجیره‌ای خود را به سفره مردم جهان منتقل خواهد کرد. کاهش عرضه جهانی غلات و روغن‌های گیاهی، موج جدیدی از تورم مواد غذایی را به زودی رقم خواهد زد.

جالب اینجاست که بازار کود آمریکا گرفتار یک پارادوکس خطرناک شده است. قیمت اوره در نیواورلئان حدود ۱۱۹ دلار از میانگین جهانی پایین‌تر است و این اختلاف، پدیده‌ای موسوم به «اثر مکش» را ایجاد کرده است. تاجران بین‌المللی ترجیح می‌دهند محموله‌ها را به بازارهای گران‌تری مانند برزیل یا اروپا بفرستند و حتی همان مقدار محدود وارداتی به آمریکا، به‌طرز طمع‌کارانه‌ای دوباره صادر می‌شود. این مکانیسم، کمبود فیزیکی را در داخل آمریکا تشدید کرده است.

در نهایت، این بحران نشان می‌دهد که چگونه یک تصمیم نظامی اشتباه می‌تواند به‌سرعت به یک فروپاشی اقتصادی و غذایی تبدیل شود. حتی با فرض بازگشایی فوری تنگه هرمز، زمان از دست‌رفته برای نهاده‌های کشاورزی این فصل جبران‌ناپذیر است و آمریکا باید تاوان استراتژیک تجاوز به ایران را در زمین بازی خود و در سبد غذایی مردمش بپردازد.