مشاغل خانگی؛ اولویت دولت برای تقویت اقتصاد و توانمندسازی بانوان

دولت با هدف تحکیم بنیان‌های اقتصادی و ارتقای سطح معیشت، مشاغل خانگی را به عنوان یک راهبرد اساسی در دستور کار قرار داده است. تمرکز بر توانمندسازی بانوان و ایجاد بازارهای هدفمند، از جمله اقدامات کلیدی در این راستا است.

در نقشه ‌ی نوین اشتغال ایران، مشاغل خانگی دیگر صرفاً یک فعالیت جانبی نیستند، بلکه به عنوان یکی از مهم‌ترین راه‌های ایجاد اشتغال و پایداری معیشت، به‌ ویژه برای اقشار کم‌درآمد جامعه، مطرح شده‌اند. با توجه به تحولات اقتصادی و نیاز به الگوهای اشتغال کم‌هزینه و پربازده، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی راهبردی جدید را برای افزایش سهم این مشاغل در اقتصاد کشور تدوین کرده است.

بررسی‌ها نشان می‌دهد که بخش عمده ‌ی تولیدات خانگی توسط بانوان انجام می‌شود. مالک حسینی، معاون اشتغال وزارت کار، با اشاره به این موضوع بیان کرد: حدود ۸۰ درصد از شاغلان خانگی را زنان تشکیل می‌دهند.

وی افزود: ۸۳ درصد از این افراد دارای تحصیلات دیپلم و زیر دیپلم هستند و عمدتاً از خانوارهای کم‌درآمد وارد این بازار می‌شوند. با توجه به این واقعیت، طبقه‌ بندی مشاغل بر اساس نوع مصرف (روزانه یا کالاهای با دوام) برای مدیریت بهتر این بازار ضروری است.

در عصر اقتصاد دیجیتال، پیوند میان مشاغل خانگی و فضای مجازی ناگسستنی است. معاون اشتغال وزارت کار با پذیرش چالش‌ های زیرساختی اخیر، خاطرنشان کرد که قطع اینترنت، مهم‌ترین چالش مشاغل خانگی بوده و پیگیری‌های لازم در این خصوص انجام می‌شود.

وی گفت: باید به دنبال راه‌ حل‌ هایی برای جبران این چالش بود و این امکان وجود دارد که بخشی از بازار دیجیتال این محصولات را در پلتفرم ‌های داخلی احیا کرد. حسینی با اشاره به چشم‌انداز جهانی اشتغال تصریح کرد: این بازار از اهمیت حیاتی برخوردار است، چرا که پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۳۰ میلادی، حدود ۸۰ درصد بازار کار در اختیار اینفلوئنسرها یا افراد دارای خود اشتغالی باشد. حرکت به سمت دیجیتالی شدن، یک ضرورت برای حضور در بازار کار آینده است.

دولت برای حمایت از این بخش مهم از بازار کار، تزریق منابع مالی و ایجاد درگاه‌ های فروش مستقیم را همزمان پیگیری می‌کند. حسینی در بخش دیگری از سخنان خود به تخصیص ۴۴ هزار میلیارد تومان (همت) تسهیلات در این حوزه طی چهار سال اخیر اشاره کرد و گفت: استراتژی اصلی دولت از سال گذشته، خارج کردن مشاغل خانگی از «گمنامی» و تبدیل آن به یک اولویت در سطح ملی بوده است.

وی ادامه داد: در این مسیر، پاک‌سازی داده‌های نامعتبر و ارتقای کیفیت در دو حوزه آموزش تخصصی و تعامل با تجارت الکترونیک در دستور کار قرار دارد تا سهم ۴ تا ۶ درصدی این مشاغل از کل اشتغال کشور، به جایگاهی شایسته‌تر ارتقا یابد.

در همین راستا، وی از آغاز طرح «هزار میدان، هزار بازار» از اردیبهشت تا پایان اسفند ۱۴۰۵ خبر داد و تأکید کرد که این بازارهای محلی یک روزه، فرصتی برای بهبود وضعیت معیشتی مشاغل خانگی در شرایط خاص اقتصادی فراهم می‌کند.

مشاغل خانگی در ایران در یک نقطه ‌ی عطف قرار دارند. عبور از نگاه سنتی «کمک‌ معیشتی» و حرکت به سمت «کسب‌ و کارهای پایدار دیجیتال»، کلید موفقیت در این حوزه است. اگرچه چالش‌ های اینترنتی و بروکراسی ابلاغ تسهیلات همچنان وجود دارد، اما تمرکز بر آموزش تخصصی و ایجاد بازارهای فیزیکی و مجازی (نظیر طرح هزار میدان)، می‌تواند این بخش را به ضربه‌ گیر اصلی در برابر تکانه‌ های اقتصادی تبدیل کند. تبدیل شدن مشاغل خانگی به یک «مسئله ملی»، نویدبخش آن است که در سال‌های پیش رو، شاهد پیوند عمیق ‌تر تولیدات خرد خانگی با زنجیره‌های بزرگ تجارت ملی و بین‌المللی باشیم.