جنگ با ایران، یقه تجار اروپایی را گرفت؛ صادرات به خلیج فارس زمین‌گیر شد

در نخستین ماه از جنگ تحمیلی آمریکا علیه ایران، صادرات اروپا به ایران شاهد افت 65 درصدی و به کشورهای عربی منطقه کاهش 37 درصدی بود.

بررسی آمارهای رسمی تجارت اتحادیه اروپا با شش کشور عربی منطقه خلیج فارس، درخشان‌ترین تصویر را از تبعات جنگ روانی و اقتصادی علیه جمهوری اسلامی ایران به نمایش می‌گذارد. در ماه مارس 2026، هم‌زمان با شعله‌ور شدن آتش فتنه جنگی که با حمایت آمریکا و صهیونیست‌ها علیه ایران آغاز گشت، مسیرهای تجاری اروپا به این منطقه کلیدی با افت چشمگیری مواجه شد. این افت که ناشی از تشدید ریسک‌های ژئوپلیتیکی، ایجاد نااطمینانی در بازارهای منطقه‌ای و اختلال در شریان‌های حمل‌ونقل و سرمایه‌گذاری است، پیامدهای محسوسی برای طرف‌های درگیر داشته است.

ارزش صادرات اتحادیه اروپا به این شش کشور، از رقمی بالغ بر 8.7 میلیارد یورو در مارس 2025، به 5.48 میلیارد یورو در مارس 2026 تقلیل یافت که نشان‌دهنده کاهش حدود 3.2 میلیارد یورویی، معادل 37 درصد، است. در این میان، قطر با افت 65 درصدی صادرات اروپا، بیشترین آسیب را متحمل شد. صادرات اروپا به امارات متحده عربی 47 درصد، عربستان سعودی 13 درصد، عمان 36 درصد، کویت 54 درصد و بحرین 68 درصد کاهش یافت.

در نقطه مقابل، واردات اروپا از این کشورها روندی متفاوت را طی کرده است. مجموع واردات اتحادیه اروپا از این شش کشور، از حدود 4.7 میلیارد یورو در مارس 2025، به 5.49 میلیارد یورو در مارس 2026 افزایش یافت که این رخداد، رشدی 16 درصدی را نشان می‌دهد. اگرچه واردات از امارات 5 درصد و از قطر 37 درصد کاهش داشته است، اما واردات از عربستان 20 درصد، عمان 101 درصد، کویت 124 درصد و بحرین 82 درصد رشد چشمگیری را تجربه کرده است.

پیامد طبیعی این تحولات، دگرگونی عمده در تراز تجاری اروپا با منطقه خلیج فارس بوده است. مازاد تجاری حدود 4 میلیارد یورویی اتحادیه اروپا در مارس 2025، در مارس 2026 تقریباً به صفر رسیده است؛ این بدان معناست که کاهش صادرات در کنار افزایش واردات، تعادل تجاری پیشین را کاملاً برهم زده است.

**افت 65 درصدی صادرات اروپا به ایران**

در همین بازه زمانی، تجارت میان ایران و اتحادیه اروپا نیز با افت قابل توجهی همراه بوده است. در ماه مارس 2026، که مصادف با نخستین ماه تحمیل جنگ بر ایران بود، ارزش مبادلات دو طرف نسبت به ماه مشابه سال پیش، 60 درصد کاهش یافته و از 334 میلیون یورو به 134 میلیون یورو تنزل یافت.

واردات اتحادیه اروپا از ایران در این ماه با افتی 45 درصدی از 91 میلیون یورو به 50 میلیون یورو کاهش یافت و از سوی دیگر، صادرات اروپا به خاک مقدس جمهوری اسلامی ایران نیز با کاهشی 65 درصدی از 243 میلیون یورو به 84 میلیون یورو رسید.

در مجموع، داده‌های ماه مارس 2026 قویاً نشان می‌دهد که تنش‌های ژئوپلیتیکی، نااطمینانی‌های امنیتی و اختلال در مسیرهای حیاتی حمل‌ونقل، نه تنها اقتصاد مقاوت ایران، بلکه الگوی تجارت خارجی کشورهای عربی منطقه و حتی شرکای تجاری اروپایی آن‌ها را نیز به طور جدی تحت تأثیر قرار داده و تعادل‌های تجاری پیشین را بر هم زده است.