نبض پول در بازار بین‌بانکی تندتر شد/ نرخ سود به 23.97 درصد رسید

افزایش نرخ سود بین‌بانکی به 23.97 درصد، نشان از فشار نقدینگی و تشدید انقباض پولی در شبکه بانکی کشور دارد.

بازار بین‌بانکی این روزها شاهد افزایش محسوس نرخ سود پول است. آمارهای جدید نشان می‌دهد نرخ سود در این بازار طی هفته منتهی به 13 خردادماه با عبور از مرز 23.91 درصد، خود را به سطح 23.97 درصد رسانده و در یک قدمی سقف کریدور قرار گرفته است.

این صعود که از اواسط اردیبهشت‌ماه پس از یک دوره ثبات نسبی آغاز شده، پیام‌آور تنگنای اعتباری در بدنه شبکه بانکی کشور است.

نگاهی به روند نوسانات از ابتدای سال 1405 تاکنون، چرخشی معنادار در سیاست‌های پولی یا دست‌کم در وضعیت ترازنامه بانک‌ها را نشان می‌دهد. در حالی که در فروردین‌ماه این نرخ حتی کانال 20 درصد را نیز تجربه کرده بود، اکنون تثبیت آن در نزدیکی مرز 24 درصد، اوج رقابت بانک‌ها برای تامین منابع کوتاه‌مدت را نمایان می‌سازد.

وقتی نرخ سود در بازار بین‌بانکی به سقف کریدور (24 درصد) نزدیک می‌شود، بازار پیامی صریح به سیاست‌گذار مخابره می‌کند که ذخایر مازاد بانک‌ها به شدت کاهش یافته و عطش نقدینگی فراتر از عرضه‌های فعلی است.

تحلیلگران معتقدند این وضعیت می‌تواند ناشی از دو عامل اصلی باشد: نخست، تداوم سیاست‌های انقباضی بانک مرکزی برای کنترل تورم از طریق عملیات بازار باز و مدیریت نقدینگی، و دوم، ناترازی‌های ساختاری که بانک‌ها را ناچار می‌کند برای جلوگیری از اضافه‌برداشت‌های سنگین، به هر قیمتی منابع مورد نیاز خود را از همتایانشان در بازار شبانه تامین کنند.

نکته کلیدی اینجاست که با بالا رفتن هزینه تامین مالی در لایه‌های بالای نظام بانکی، اثرات آن به صورت دومینوار به سایر بخش‌های اقتصاد، به‌ویژه بازار سرمایه و نرخ بهره موثر تسهیلات منتقل خواهد شد.

تداوم این روند صعودی می‌تواند فشار بر بازار سرمایه را دوچندان کند؛ چرا که نرخ سود بین‌بانکی به عنوان نرخ مرجع، تاثیر مستقیمی بر پی‌به‌ایی (P/E) بازار دارد و افزایش آن به معنای بالا رفتن نرخ تنزیل و در نتیجه کاهش جذابیت سهام در مقابل دارایی‌های بدون ریسک است.

از سوی دیگر، این صعود نرخ، هشداری برای بخش تولید نیز محسوب می‌شود، چرا که هزینه تمام‌شده پول را برای بانک‌ها بالا برده و عملاً قدرت مانور آن‌ها در پرداخت تسهیلات ارزان‌قیمت را سلب می‌کند.

در نهایت، باید منتظر ماند و دید که واکنش بانک مرکزی در هفته‌های آتی به این نزدیکی حداکثری به سقف کریدور چه خواهد بود. آیا سیاست‌گذار پولی با تزریق نقدینگی از طریق عملیات بازار باز، نرخ را به سطوح پایین‌تر هدایت می‌کند یا اجازه می‌دهد تا مکانیزم بازار، قیمت پول را در همین سطوح بالا حفظ کند تا هدف انقباض پولی محقق شود؛ تصمیمی که برآیند آن تکلیف بسیاری از بازارهای موازی را در فصل اول سال مشخص خواهد کرد.