اقتصاد جهان در سراشیبی مصرف بی‌سابقه ذخایر نفتی؛ هشدار جدی استاد دانشگاه آکسفورد

کاهش چشمگیر ذخایر سوخت در بزرگترین اقتصاد جهان، زنگ خطر جهش قیمت جهانی نفت را به صدا درآورده و کارشناسان را نسبت به آینده بازار انرژی نگران کرده است.

استاد برجسته اقتصاد دانشگاه جان هاپکینز، «استیو هانکه»، با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، زنگ خطر را درباره مصرف بی‌سابقه ذخایر نفتی در سطح جهان به صدا درآورد. وی هشدار داد که جهان در حال حاضر با سریع‌ترین روند ثبت‌شده در تاریخ، ذخایر نفتی خود را مصرف می‌کند و این وضعیت، زنگ شمار جهش قیمت نفت را به تیک‌تاک انداخته است.

این اقتصاددان سرشناس آمریکایی برای اثبات ادعای خود، به نموداری از موجودی سوخت‌های تقطیری در آمریکا استناد کرده است. این سوخت‌ها که شامل گازوئیل، سوخت گرمایشی و بخش عمده‌ای از سوخت مورد نیاز صنایع و حمل‌ونقل سنگین می‌شود، یکی از مهم‌ترین شاخصه‌های سلامت بازار انرژی به شمار می‌روند.

بررسی‌های انجام‌شده بر روی این نمودار، نشان می‌دهد که موجودی کل سوخت‌های تقطیری آمریکا در تاریخ 24 می 2026 به حدود 100.8 میلیون بشکه رسیده است؛ این رقم در 20 سال اخیر بی‌سابقه بوده و پایین‌ترین میزان از آوریل 2003 محسوب می‌شود. در طول بیش از دو دهه گذشته، ذخایر این فرآورده نفتی عمدتاً در محدوده 120 تا 170 میلیون بشکه در نوسان بوده و تنها در مقاطع محدودی به نزدیکی مرز 100 میلیون بشکه سقوط کرده بود.

تحلیل روند تاریخی این داده‌ها، از شکل‌گیری یک کاهش ساختاری در سطح ذخایر سوخت آمریکا از سال 2021 تاکنون حکایت دارد. در حالی که در سال‌های 2008، 2016 و 2022 موجودی سوخت‌های تقطیری به بیش از 170 میلیون بشکه رسیده بود، اما در سال‌های اخیر این ذخایر نه تنها نتوانسته‌اند به سطوح پیشین بازگردند، بلکه در یک روند فرسایشی به کف‌های چند دهه اخیر نزدیک شده‌اند.

کارشناسان بازار انرژی بر این باورند که کاهش ذخایر فرآورده‌های نفتی در شرایطی که تقاضای جهانی برای انرژی همچنان بالاست، حساسیت بازار را نسبت به هرگونه اختلال در عرضه به شدت افزایش می‌دهد. در چنین وضعیتی، وقوع رخدادهایی مانند تنش‌های ژئوپلیتیکی، اختلال در مسیرهای صادراتی یا کاهش تولید کشورهای صادرکننده، می‌تواند به سرعت خود را در قالب افزایش قیمت نفت و فرآورده‌های انرژی نشان دهد.

اهمیت این موضوع زمانی بیشتر آشکار می‌شود که بدانیم بخش قابل توجهی از ذخایر استراتژیک و تجاری انرژی در کشورهای توسعه‌یافته در سال‌های اخیر کاهش یافته است. هم‌زمان، رشد مصرف انرژی در اقتصادهای نوظهور و محدودیت سرمایه‌گذاری در برخی پروژه‌های بالادستی نفت و گاز، نگرانی‌ها درباره توازن عرضه و تقاضا را تشدید کرده است.

از این رو، هشدار «استیو هانکه» را می‌توان فراتر از یک اظهارنظر کوتاه در شبکه‌های اجتماعی دانست. این هشدار که بر پایه کاهش محسوس ذخایر سوخت در بزرگترین اقتصاد جهان مطرح شده، از نگاه بسیاری از فعالان بازار، می‌تواند نشانه‌ای از افزایش ریسک جهش قیمت نفت در ماه‌های آینده باشد.

در صورت ادامه روند کاهش ذخایر انرژی و تشدید تنش‌های ژئوپلیتیکی در مناطق کلیدی تولید و انتقال نفت، بازار جهانی نفت ممکن است با شوک قیمتی جدیدی مواجه شود. این موضوع تنها به بازار انرژی محدود نخواهد شد و می‌تواند موج تازه‌ای از فشارهای تورمی را در اقتصاد جهانی ایجاد کند.

منبع: تسنیم