شکاف بی‌سابقه در بازار نفت؛ تقاضای فیزیکی بر قیمت‌گذاری آتی غلبه کرد

افزایش چشمگیر اختلاف میان قیمت نفت نقدی و قراردادهای آتی، نگرانی عمیق بازار از وضعیت عرضه جهانی انرژی و اختلال در زنجیره تأمین را نمایان می‌سازد.

گمانه‌زنی‌ها و تحلیل‌های اخیر بازار نفت حاکی از شکافی بی‌سابقه میان قیمت فروش نقدی و نرخ قراردادهای آتی است که نشانه‌ای آشکار از نگرانی‌ها در خصوص عرضه جهانی انرژی محسوب می‌شود. پس از تشدید تنش‌های منطقه‌ای، قیمت نفت فیزیکی در مقایسه با نفت کاغذی، روندی صعودی اما با اختلاف فراوان را تجربه کرده است.

بر اساس رصد معاملات نفت خام وست‌تگزاس اینترمدیت (WTI)، این شکاف قیمتی که پیش از بحران‌های اخیر حدود ۲۰ درصد بود، اکنون به نزدیکی ۵۰ درصد رسیده است. این بدان معناست که خریداران حاضرند برای دریافت فوری نفت، هزینه‌ای به‌مراتب بیشتر از آنچه در قراردادهای آتی و بازار کاغذی منعقد می‌شود، پرداخت کنند.

تحلیل روندها نشان می‌دهد از اواخر فوریه ۲۰۲۶ و هم‌زمان با اوج‌گیری تنش‌ها در منطقه، نفت نقدی مسیری صعودی‌تر از معاملات آتی را طی کرده است. در برخی مقاطع، قیمت نفت نقدی به نزدیکی ۱۴۰ دلار در هر بشکه رسیده، در حالی که قیمت قراردادهای آتی در سطوح پایین‌تری باقی مانده و این موضوع موجب رسیدن شکاف قیمتی به بالاترین حد خود در ماه‌های اخیر شده است.

کارشناسان بازار انرژی معتقدند این پدیده تنها به افزایش قیمت نفت محدود نمی‌شود، بلکه بازتابی از نگرانی عمیق معامله‌گران نسبت به دسترسی واقعی به منابع انرژی و فرآورده‌های نفتی است. به عبارت دیگر، بازارها صرفاً به ارزش ذاتی بشکه‌های نفت بسنده نکرده، بلکه هزینه‌های حمل‌ونقل، ریسک‌های لجستیکی، موقعیت جغرافیایی ذخایر و اطمینان از دسترسی به عرضه فیزیکی را نیز در قیمت‌گذاری لحاظ می‌کنند.

وقتی شکاف میان بازار نقدی و آتی افزایش می‌یابد، معمولاً نشان‌دهنده نگرانی فعالان اقتصادی از کمبود عرضه یا اختلال در مسیرهای انتقال انرژی است. در چنین شرایطی، نفتی که قابلیت تحویل فوری دارد، ارزش بیشتری نسبت به قراردادهایی پیدا می‌کند که زمان تحویل آن‌ها به آینده موکول شده است.

این تحول در حالی رخ می‌دهد که گزارش‌های متعددی از کاهش ذخایر نفتی و فرآورده‌های سوختی در آمریکا و دیگر نقاط جهان طی هفته‌های اخیر منتشر شده است. هم‌زمان، نگرانی‌ها درباره امنیت مسیرهای انتقال انرژی و افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل دریایی نیز به رشد قابل توجه قیمت نفت فیزیکی دامن زده است.

تحلیلگران بر این باورند که تداوم این روند می‌تواند هشداری جدی برای بازار جهانی انرژی باشد؛ چرا که شکاف فزاینده میان نفت فیزیکی و نفت کاغذی، از فشرده شدن عرضه واقعی حکایت دارد. در صورت ادامه روند کاهشی ذخایر و بروز اختلال‌های جدید در زنجیره تأمین انرژی، احتمال جهش بیشتر قیمت نفت و تشدید فشارهای تورمی در اقتصاد جهانی دور از انتظار نخواهد بود.

منبع: تسنیم