آزادسازی ذخایر استراتژیک در بحبوحه جنگ، شوک وارده بر بازار نفت را خنثی ساخت، اما این اقدام، بازار را در برابر چالشهای آتی آسیبپذیر کرده و ضرورت بازسازی ذخایر را نمایان میسازد.
جهان توانسته است با سهولت قابل توجهی، بیش از یک میلیارد بشکه کاهش عرضه نفت را از ابتدای جنگ در منطقه خلیج فارس جذب کند، اما با دور شدن از صلح پایدار و تخلیه ذخایر استراتژیک، همچنان با خطر قریبالوقوع جهشهای آتی قیمت مواجه است.
بستن تنگه هرمز توسط تهران در پاسخ به اقدامات خصمانه، ترس از یک بحران انرژی فاجعهبار را برانگیخت. این درگیری چهار ماهه، بزرگترین اختلال انرژی در تاریخ را ایجاد کرد و در اوج خود، کاهش عرضه به 14 میلیون بشکه در روز رسید. با این حال، نگرانیها مبنی بر کمبود سوخت در آسیا و اروپا محقق نشد و قیمت نفت برنت اکنون پایینتر از زمان آغاز درگیری است.
فراتر از کاهش وابستگی اقتصادها به نفت، سه عامل کلیدی از تحقق بدترین سناریوها جلوگیری کردند: عربستان و امارات مسیرهای صادراتی جایگزین یافتند، آسیا به رهبری چین خرید خود را کاهش داد، و کشورها حدود 1 میلیارد بشکه از ذخایر استراتژیک خود را آزاد کردند.
عربستان در کمتر از 3 هفته 34 میلیون بشکه نفت از هرمز صادر کرد.
جنگ علیه ایران رکوددار کاهش روزانه تولید نفت در تاریخ.
نقش کلیدی چین و مدیریت بازار.
چین که در آغاز جنگ نزدیک به 1.4 میلیارد بشکه نفت ذخیره داشت، با پذیرش سریع خودروهای برقی و انعطافپذیری در تولید پتروشیمی، فشار تقاضا را کاهش داد. طرح آژانس بینالمللی انرژی برای آزادسازی 400 میلیون بشکه ذخیره و اعلامهای مکرر مبنی بر قریبالوقوع بودن پایان جنگ، به معاملهگران اطمینان داد که این وضعیت پایدار نخواهد بود و از شرطبندی بر روی افزایش قیمتها جلوگیری کرد.
با امضای توافق اولیه صلح در ماه گذشته، بازار به این نتیجه رسیده است که این توافق واقعی است و شرایط به حالت عادی بازمیگردد.
خطر جهش قیمتها به دلیل تخلیه ذخایر
با این حال، واقعیت پیچیدهتر است. حتی با از سرگیری تولید توسط کشورهای منطقه، تعمیر کامل زیرساختهای آسیبدیده سالها به طول خواهد انجامید و دادههای ترافیک نفتکشها در تنگه هرمز همچنان نگرانکننده است. پیشرفت به سمت توافق نهایی نیز کند بوده و مسائل کلیدی مانند برنامه هستهای ایران حلنشده باقی ماندهاند.
اقتصاد جهانی این شوک را با اتکا به ذخایر استراتژیک و با سرعتی بیسابقه پشت سر گذاشت و دقیقاً همان ضربهگیرهایی را که برای محافظت در برابر بحرانها طراحی شده بودند، از بین برد. کارشناسان هشدار میدهند که این موضوع، قیمتهای آتی را مستعد جهشهای ناگهانی میکند.
پر کردن مجدد ذخایر نفت اکنون بسیار گرانتر شده است. پیش از درگیری، قیمت نفت برای سالهای 2027-2028 حدود 63 تا 64 دلار پیشبینی میشد که اکنون به 65 تا 75 دلار افزایش یافته است. با قیمتهای فعلی، جایگزینی ذخایر تخلیهشده احتمالاً بیش از 70 میلیارد دلار هزینه خواهد داشت.
تا زمانی که این بازسازی انجام نشود، جهان در محیطی پرنوسان و بدون شبکه ایمنی در حال فعالیت است و کارشناسان هشدار میدهند که بازارها ممکن است خطر اختلالات بیشتر در جریان نفت از طریق تنگه هرمز را دستکم گرفته باشند.
