شکاف غول‌آسای تورم کالا و خدمات؛ چرا قیمت‌ها در ایران این‌گونه رفتار می‌کنند؟

بررسی آمارهای رسمی از اختلاف چشمگیر تورم سالیانه کالا (86.1 درصد) با تورم خدمات (39 درصد) در تیرماه حکایت دارد.

در حالی که تورم سالیانه کالاها در تیرماه امسال به 86.1 درصد رسیده است، تورم خدمات تنها 39 درصد بوده که نشان‌دهنده شکاف قابل‌توجهی میان این دو بخش در اقتصاد کشور است.

بررسی داده‌های بانک مرکزی نشان می‌دهد تورم کالاها در تیرماه 47.1 واحد درصد بیشتر از تورم خدمات بوده است؛ شکافی که در ماه‌های اخیر نیز روند افزایشی داشته است. آمارهای رسمی حاکی از آن است که نرخ تورم سالیانه کالاها از 34.9 درصد در تیرماه 1404 به 86.1 درصد در تیرماه 1405 رسیده است. در مقابل، تورم سالیانه خدمات در همین دوره نوسان بسیار محدودتری داشته و از 40.2 درصد به 39 درصد کاهش یافته است.

این در حالی است که کالاها و خدمات سهم قابل‌توجهی از سبد مصرف خانوار را به خود اختصاص داده‌اند. ضریب اهمیت کالاها در محاسبه تورم کل 52.6 درصد و ضریب اهمیت خدمات 47.38 درصد است. این موضوع نشان می‌دهد که برخلاف تصور اولیه، داده‌های بانک مرکزی از وجود فاصله قابل‌توجه میان افزایش قیمت کالاها و خدمات حکایت دارد.

کارشناسان اقتصادی معتقدند، کالاهای قابل‌تجارت معمولاً با سرعت بیشتری تحت تأثیر نرخ ارز، هزینه واردات، قیمت مواد اولیه و شوک‌های سمت عرضه قرار می‌گیرند. در مقابل، تعدیل قیمت بسیاری از خدمات مانند دستمزدها و هزینه‌های تولیدکنندگان با تأخیر نسبت به کالاها منعکس می‌شود. البته بررسی اجزای تورم خدمات، دستمزدها، اجاره‌بها و سیاست‌های قیمت‌گذاری در این بخش برای نتیجه‌گیری قطعی در مورد «سرکوب تورم خدمات» ضروری است.

با این حال، رشد تورم کالا از 34.9 درصد به 86.1 درصد طی یک سال، در کنار افزایش محدود تورم خدمات، نشان می‌دهد ساختار تورم در اقتصاد ایران دستخوش تغییر قابل‌توجهی شده است.

منبع: تسنیم