فرصت‌های شغلی کافی نیست؛ زنگ خطر “اشتغال ناقص” و بیکاری جوانان به صدا درآمد

آمارهای اشتغال در بهار 1405 از افزایش تعداد شاغلان حکایت دارد، اما آمار “اشتغال ناقص” و رشد نرخ بیکاری در میان جوانان، نشان‌دهنده شکاف عمیق میان نیازهای بازار کار و توانمندی‌های نسل جوان است.

آمار جدید اشتغال در بهار 1405، در حالی که افزایش تعداد شاغلان را نشان می‌دهد، زنگ خطر «اشتغال ناقص» و رشد نرخ بیکاری در میان جوانان را به صدا درآورده است. تضاد میان ساعت‌های کاری بیش از حد و کم‌کاری‌های اجباری، نشان‌دهنده عدم تعادل در توزیع فرصت‌های شغلی و نیاز مبرم به ایجاد مشاغل پایدار و کامل است.

یکی از بخش‌های آمارهای بهار 1404 و 1405، بررسی وضعیت «اشتغال ناقص» است. طبق داده‌های منتشر شده، 8.5 درصد از جمعیت شاغل کشور، به دلایل اقتصادی نظیر رکود کاری یا عدم توانایی در یافتن ساعت کاری بیشتر، کمتر از 44 ساعت در هفته فعالیت کرده‌اند. این بدان معناست که هزاران نفر از نیروی کار، با وجود داشتن شغل، در وضعیت «کم‌کاری اجباری» قرار دارند و برای تأمین نیازهای معیشتی خود، چشم انتظار ساعات کاری بیشتر هستند.

در مقابل این وضعیت، شکاف عجیبی در بازار کار مشاهده می‌شود؛ زیرا 37.8 درصد از شاغلین، بیش از 49 ساعت در هفته کار می‌کنند. این تضاد میان «کم‌کاری اجباری» و «بیش‌کاری» نشان‌دهنده‌ی توزیع نامناسب بار کاری و احتمالاً فشار مضاعف بر بخشی از نیروی کار در کنار بیکاری پنهان در بخش دیگر است.

**جوانان؛ قربانیان اصلی بیکاری**

نگرانی‌ها زمانی بیشتر می‌شود که نگاهی به گروه سنی 15 تا 24 سال بیندازیم. نرخ بیکاری در این گروه به 23.4 درصد رسیده است که نسبت به بهار سال گذشته 3.7 درصد رشد داشته است. همچنین در گروه سنی 18 تا 35 سال، نرخ بیکاری با 3 درصد افزایش نسبت به سال قبل، به 17.5 درصد رسیده است. این روند صعودی بیکاری در میان جوانان، نشان می‌دهد که بازار کار در بهار 1405 نتوانسته است به اندازه کافی نیروی جوان را جذب کند.

**تحلیل ساختاری اشتغال: غلبه خدمات بر صنعت**

بررسی سهم بخش‌های اقتصادی نشان می‌دهد که بخش «خدمات» با 53.8 درصد، همچنان موتور اصلی اشتغال است. در رتبه‌های بعدی، صنعت با 31 درصد و کشاورزی با 15.1 درصد قرار دارند. غلبه بخش خدمات بر صنعت و کشاورزی، در کنار رشد بیکاری جوانان، احتمالاً نشان‌دهنده این است که مشاغل ایجاد شده در بخش خدمات، عمدتاً از نوع غیررسمی یا کوتاه‌مدت بوده‌اند که منجر به افزایش «اشتغال ناقص» شده است.

**تاب‌آوری در برابر بحران**

نکته قابل توجه در این گزارش، کاهش نرخ بیکاری در 9 استان کشور است. این اتفاق در حالی رخ داده که کشور در شرایط «جنگ تحمیلی» قرار دارد. این موضوع نشان‌دهنده تاب‌آوری اقتصادی در برخی مناطق و تلاش برای جایگزینی فرصت‌های شغلی در شرایط سخت است، اما این نقاط روشن نمی‌تواند واقعیت تلخ رشد بیکاری در میان نسل جوان و مشکل اشتغال ناقص را بپوشاند.

بنابراین گزارش، افزایش تقریبی 796 هزار نفری در تعداد شاغلان، اگرچه در ظاهر مثبت به نظر می‌رسد، اما با نگاهی به جزئیات، مشخص می‌شود که کیفیت این اشتغال جایگزینی مناسبی برای اشتغال کامل نیست. رشد بیکاری جوانان و درصد قابل توجه اشتغال ناقص، هشدار می‌دهد که اقتصاد نیازمند ایجاد فرصت‌های شغلی «پایدار» و «کامل» است، نه صرفاً افزایش تعداد شاغلان در بخش‌های غیربهره‌ور.