اختلال در تنگه هرمز؛ شکاف قیمتی گاز میان اروپا و آمریکا عمیق‌تر شد

قیمت گاز در اروپا به حدود ۱۰ برابر آمریکا رسیده و صنایع قاره سبز را با هزینه‌های سنگینی روبرو کرده است.

قیمت عمده‌فروشی گاز در اروپا بار دیگر به‌شدت از آمریکا فاصله گرفته و شکافی عمیق در بازار انرژی ایجاد کرده است.

قیمت گاز در بازار تی‌تی‌اف هلند در تاریخ ۱۰ سپتامبر از ۸۱ یورو به ازای هر مگاوات‌ساعت عبور کرد که رقمی بی‌سابقه از دسامبر ۲۰۲۲ بوده است. این رقم معادل حدود ۲۸ دلار به ازای هر میلیون واحد حرارتی بریتانیاست، در حالی که قیمت هنری هاب آمریکا تنها حدود ۲٫۸۰ دلار است.

آمریکا با تولید گسترده گاز شیل و شبکه بزرگ خطوط لوله، بخش قابل توجهی از نیاز خود را از تولید داخلی تأمین می‌کند. در مقابل، اروپا پس از کاهش چشمگیر واردات گاز روسیه از طریق خطوط لوله، بیش از پیش به گاز طبیعی مایع (ال‌ان‌جی) وابسته شده و برای تأمین محموله‌ها با مشتریان آسیایی رقابت می‌کند. این رقابت، هزینه تأمین انرژی را به شدت افزایش داده است.

بازار گاز اروپا در سال ۲۰۲۶ نیز تحت تأثیر اختلالات و ابهامات مرتبط با تنگه هرمز قرار گرفته است. این تنگه استراتژیک، پیش از جنگ اخیر، حدود یک‌پنجم تجارت جهانی گاز طبیعی مایع را به خود اختصاص می‌داد. قطر انرژی نیز از ماه مارس تحویل برخی محموله‌ها به مشتریان اروپایی و آسیایی را متوقف کرده است. ذخایر گاز اتحادیه اروپا در اوایل سپتامبر حدود ۶۷ درصد پر بود که پایین‌تر از میانگین فصلی محسوب می‌شود.

شکاف قیمتی گاز، تأثیر مستقیمی بر صنایع اروپایی دارد. تولیدکنندگان کود شیمیایی، شیشه، سرامیک، فولاد، کاغذ و مواد شیمیایی، چه به‌صورت مستقیم و چه غیرمستقیم، از گرانی گاز آسیب می‌بینند. کارخانه‌های اروپا برای گاز هزینه‌ای معادل حدود ۲۸ دلار به ازای هر میلیون واحد حرارتی بریتانیا می‌پردازند، در حالی که رقبای آمریکایی آن‌ها گاز را حدود ۳ دلار خریداری می‌کنند.

بحران انرژی سال ۲۰۲۲ نشان داد که گاز گران تا چه اندازه می‌تواند به تولید صنعتی اروپا ضربه بزند؛ به طوری که برخی کارخانه‌ها در آن دوره مجبور به توقف یا تعطیلی تولید شدند. مدیرعامل شرکت ای‌جی‌اف نیتروژن نیز اخیراً نسبت به احتمال کاهش تولید در کارخانه‌های آمونیاک هشدار داده و افزایش قیمت گاز را تهدیدی جدی برای امنیت غذایی اروپا دانسته است.

این فشار انرژی تنها به مصرف‌کنندگان مستقیم گاز محدود نمی‌شود. هرگاه نیروگاه‌های گازسوز برای تأمین تقاضای برق وارد مدار شوند، هزینه بالای سوخت می‌تواند قیمت عمده‌فروشی برق را نیز افزایش دهد. به این ترتیب، حتی خانوارهایی که از گاز استفاده نمی‌کنند، ممکن است از طریق افزایش هزینه برق و شبکه تحت تأثیر قرار گیرند.

اروپا پس از کاهش واردات گاز روسیه، توانسته بخش بزرگی از نیاز خود را از نروژ و صادرکنندگانی مانند آمریکا و قطر تأمین کند، اما این جایگزینی با هزینه سنگینی همراه بوده است. نروژ در سال ۲۰۲۵ حدود یک‌سوم واردات گاز اتحادیه اروپا را تأمین کرد و واردات از آمریکا نیز به ۷۵٫۶ میلیارد مترمکعب رسید. با این حال، فاصله شدید قیمت گاز با آمریکا همچنان یکی از موانع اصلی رقابت‌پذیری صنعت اروپا است.