کارشناس مامایی با اشاره به برخی علائم هشدار در دوران بارداری، بر توجه مادران به تغییر حرکات جنین، تورم و افزایش فشار خون تأکید کرد.
به گزارش خبرگزاری ۶۰ثانیه، دوران بارداری با تغییرات جسمی و روحی متعددی همراه است و آگاهی مادر از نشانه‌های طبیعی و هشداردهنده می‌تواند در پیشگیری از عوارض احتمالی نقش مهمی داشته باشد. از کاهش یا تغییر حرکات جنین گرفته تا تورم اندام‌ها، افزایش فشار خون و تب، هرکدام می‌توانند نیازمند بررسی و پیگیری باشند.
زهرا صحت، کارشناس ارشد مامایی و دکترای اپیدمیولوژی، مدرس دانشگاه و دارای ۱۳سال سابقه فعالیت بالینی و پژوهشی در حوزه سلامت زنان و مامایی، درباره مهم‌ترین علائم هشداردهنده در دوران بارداری توضیح داد. مشروح این گفتگو را در ادامه می‌خوانید:
مادر باردار از کجا باید متوجه شود که کاهش حرکات جنین طبیعی نیست و باید برای بررسی مراجعه کند؟
صحت: حرکات جنین در واقع زبان گفت‌وگوی جنین با مادر است. از حدود هفته ۲۸ بارداری، جنین یک الگوی نسبتاً مشخص و پایداری از حرکات خودش پیدا میکند.
بنابراین چیزی که اهمیت دارد، الزاماً یک عدد ثابت از تعداد حرکات نیست، بلکه تغییر در الگوی حرکتی جنین است.
اگر مادری احساس کند جنین نسبت به حالت معمول کمتر حرکت میکند، یا برعکس حرکاتش خیلی بیشتر شده، یا احساس کند جنین ساکت شده، حرکاتش ضعیف‌تر یا کندتر از حالت معمول شده، باید این مسئله را جدی بگیرد.
مادر باید به احساس خودش توجه کند، چون مادر بیشترین شناخت را از الگوی حرکتی جنین خودش دارد. اگر احساس کرد حرکات جنین مثل همیشه نیست، بهتر است به یک محل آرام برود، به پهلوی چپ دراز بکشد و یک ماده شیرین مثل شربت یا نوشیدنی شیرین مصرف کند و حرکات جنین را بررسی کند.
اگر طی یک تا دو ساعت پاسخ حرکتی مناسبی دریافت نکرد، نباید صبر کند تا روز بعد. باید به مرکز درمانی مراجعه کند و برایش NST انجام شود.
ممکن است در نهایت مشکلی وجود نداشته باشد، اما گاهی همین کاهش حرکات می‌تواند یک علامت هشدار باشد و نباید از کنار آن به سادگی گذشت.
همیشه به دانشجویانم می‌گویم احساس مادر را دست‌کم نگیرید. اگر مادر می‌گوید حرکت جنین مثل همیشه نیست، حتماً باید بررسی شود؛ چراکه مادر بیشترین حس و شناخت را نسبت به وضعیت جنین خود دارد.
تورم پاها در دوران بارداری تا چه اندازه طبیعی است و چه زمانی باید آن را جدی گرفت؟
صحت: تورم مچ و پاها در سه‌ماه اول طبیعی هستش مخصوصا برای زایمان اولی ها در دوران بارداری می‌تواند در بعضی شرایط طبیعی باشد، به‌خصوص اگر تورم محدود به پاها باشد و با استراحت یا تغییر وضعیت بدن کاهش پیدا کند. اما اگر تورم مداوم باشد، گسترش پیدا کند یا به‌خصوص در سه‌ماهه دوم و سوم بارداری ایجاد شود، باید بررسی شود.
اگر مادر متوجه تورم در دست‌ها، صورت، پلک‌ها یا به‌طور کلی پف‌کردگی بدن شود، باید بیشتر مورد توجه قرار بگیرد. همچنین اگر با فشار دادن محل تورم، فرورفتگی روی پوست باقی بماند، می‌تواند نشانه‌ای باشد که نیاز به بررسی دارد.
اگر این تورم همراه با علائمی مثل سردرد، اختلالات بینایی یا افزایش فشار خون باشد، احتمال مسمومیت بارداری یا پره‌اکلامپسی مطرح میشود و مادر باید تحت برسی پزشک قرار گیرد.
فشار خون در دوران بارداری از چه عددی به بعد نگران‌کننده است؟
صحت: عدد ۱۴ روی ۹ برای فشار خون در بارداری عدد مهمی است، اما فقط خود عدد را نباید در نظر گرفت؛ روند فشار خون و فشار خون پایه فرد هم اهمیت دارد که پیش از حاملگی چطور بوده. مثلاً ممکن است فردی همیشه فشار خون ۱۰ روی ۶ داشته باشد و به یکباره فشارش به ۱۴ برسد.
همین افزایش ناگهانی هم باید مورد توجه قرار بگیرد، برای ما بیشتر روند افزایش فشار مهم هستش نه صرفا عدد.
در فشارهای بالاتر، به‌خصوص حدود ۱۶ روی ۱۱، وضعیت می‌تواند جدی و اورژانسی باشد و ممکن است نیاز به بستری وجود داشته باشد. افزایش شدید فشار خون در بارداری می‌تواند عوارضی مثل سکته، آسیب به اندام‌های حیاتی، جدا شدن جفت و افزایش خطر مشکلات عروقی و لخته را به همراه داشته باشد.
بنابراین آموزش مادر باردار بسیار مهم است. مادر باید بداند اگر دچار سردرد ناگهانی، کاهش یا اختلال دید، سرگیجه، درد قفسه سینه یا علائم غیرطبیعی دیگری شد، نباید آن را نادیده بگیرد و باید با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرد و وضعیت فشار خونش بررسی شود.
تب در دوران بارداری چقدر اهمیت دارد؟ آیا هر افزایش دمایی می‌تواند خطرناک باشد؟
صحت: به‌طور کلی دمای بالاتر از ۳۸ درجه طبیعی محسوب نمی‌شود و می‌تواند نشان‌دهنده یک واکنش التهابی، ایمنی یا وجود بیماری باشد. البته دمای پایه بدن افراد با یکدیگر متفاوت است و ممکن است بعضی افراد به‌طور طبیعی دمایی نزدیک به ۳۷/۷داشته باشند.
موضوع مهم، تب طولانی‌مدت است. تب می‌تواند محیط رحم را برای جنین نامناسب کند و روی ضربان قلب و وضعیت جنین تأثیر بگذارد و برای جنین ایجاد استرس کند کند و حتی روی تنفس جنین تاثیر بزاره.
نکته مهم این است که مادر باردار نباید خودشسرانه دارو مصرف کند. حتی برای داروهایی که ممکن است ساده به نظر برسند، باید در دوران بارداری با پزشک یا کادر درمان مشورت شود.
یکی از علل شایع تب در دوران بارداری، عفونت ادراری است. بنابراین اگر مادری با تب مراجعه میکند، یکی از مواردی که باید بررسی شود، عفونت ادراری است و بعد از آن می‌توان علل ویروسی یا غیر ویروسی دیگر را بررسی کرد.
ولی در کل تب بسیار مهم هست و حتما باید بهش توجه شود چرا که فضای رحم رو برای جنین گرم میکند و باعث استرس و بالارفتن ضربان قلب جنین میشود می شود.
در کنار علائم جسمی، وضعیت روحی مادر باردار چقدر اهمیت دارد؟
صحت: مسئله سلامت روان مادر باردار بسیار مهم است. ما در مشاوره‌های تلفنی هم با مادران بارداری مواجه می‌شویم که بخش زیادی از نگرانی آنها ناشی از اضطراب است.
مادر باردار نیاز به حمایت روانی و مشاوره دارد. باید به او آرامش داده شود و شرایطی فراهم شود که دوران بارداری را با آرامش و حال خوب طی کند.
در این دوران بهتر است مادر تا حد امکان از اخبار و محتواهای منفی و اضطراب‌آور دور باشد، چون آرامش روانی مادر در این دوره اهمیت زیادی دارد و باید کمک کنیم مادر بارداری خود را با آرامش و شادی بیشتری پشت سر بگذارد.
