بازگشت هوشمندانه آنکارا به آغوش غرب: تحولی راهبردی در سیاست خارجی ترکیه

نشریه فارین افرز با اذعان به تلاش‌های پیشین ترکیه برای استقلال راهبردی و گرایش به شرق، اکنون از چرخش تدریجی و مؤثر سیاست خارجی آنکارا به سمت غرب خبر می‌دهد.

نشریه معتبر فارین افرز در تحلیلی عمیق، چرخش محسوسی را در سیاست خارجی ترکیه به سمت شرکای غربی خود به تصویر کشیده است. این گزارش با بررسی رویکرد استقلال‌طلبانه دولت اردوغان و گرایش‌های مقطعی آنکارا به سمت شرق، اعلام می‌کند که روند معکوس این حرکت اکنون در حال شکل‌گیری است.

در دو دهه گذشته، هرگاه تنش‌هایی میان آنکارا و واشنگتن یا بروکسل بروز می‌کرد، این نگرانی قوت می‌گرفت که ترکیه در حال فاصله گرفتن از اردوگاه غرب است. نمونه‌های برجسته‌ای چون مخالفت با حمله آمریکا به عراق در سال 2003، عدم همراهی با تحریم‌های بیشتر علیه ایران در سال 2010 و خرید سامانه دفاعی اس 400 از روسیه در سال 2017، گمانه‌ها در این زمینه را افزایش می‌داد. اما به گفته این نشریه، امروز شاهد اتفاقی متفاوت هستیم و ترکیه بار دیگر در حال برقراری ارتباط و نزدیکی با شرکای سنتی غربی خود است.

**ریشه‌های نزدیکی ترکیه به روسیه:**

این گزارش علت نزدیکی مقطعی آنکارا به مسکو را مجموعه‌ای از تحولات امنیتی توصیف می‌کند. پس از سرنگونی جنگنده روسی توسط ترکیه در سال 2015، آنکارا خود را در تأمین امنیت ناتو با کمبود حمایت از سوی متحدان غربی مواجه دید. این احساس با خروج سامانه‌های پاتریوت آمریکا و آلمان از ترکیه و همچنین اختلافات نظر با واشنگتن بر سر حمایت از نیروهای کُرد در سوریه تشدید شد.

کودتای نافرجام سال 2016 نیز مزید بر علت شد، چرا که روسیه با واکنشی سریع‌تر از متحدان غربی، از دولت اردوغان حمایت کرد. این شرایط، بستر را برای خرید سامانه اس 400 و گسترش همکاری‌های اقتصادی و امنیتی با روسیه فراهم آورد.

**عوامل واگرایی ترکیه از روسیه:**

اما جنگ اوکراین و تغییرات ژئوپلیتیکی اخیر، محدودیت‌های همکاری با روسیه را برای ترکیه آشکار ساخت. وابستگی انرژی آنکارا به مسکو، نگرانی از نفوذ فزاینده روسیه در دریای سیاه و سوریه، و همچنین هزینه‌های اقتصادی قابل توجه تعامل گسترده با روسیه، مقامات ترک را به بازنگری در سیاست “خودمختاری راهبردی” سوق داد.

در نتیجه، طی سال‌های اخیر، آنکارا تلاش کرده تا وابستگی انرژی خود به روسیه را کاهش دهد و بخشی از روابط دفاعی و اقتصادی دو جانبه را محدود کند.

**پیامدهای چرخش جدید در سیاست خارجی ترکیه:**

این تحول به معنای کنار گذاشتن کامل سیاست استقلال‌طلبانه ترکیه نیست؛ بلکه نشان‌دهنده درک جدیدی در میان تصمیم‌گیران ترک است که امنیت و منافع بلندمدت کشور بیش از هر چیز در چارچوب همکاری با غرب و ناتو تأمین می‌شود.

از این رو، مقامات ترکیه پیش از نشست ناتو در آنکارا، بر اهمیت اتحاد فرا آتلانتیکی و نقش کلیدی ناتو در تأمین امنیت ترکیه تأکید ورزیدند.

این گزارش در نهایت نتیجه می‌گیرد که ترکیه نه به یک متحد کاملاً مطیع غرب تبدیل خواهد شد و نه به شریک راهبردی روسیه؛ اما توازن جدید سیاست خارجی آنکارا اکنون به‌طور محسوسی به نفع غرب در حال تغییر است.